II SA/Po 830/24

WyrokWSA w Poznaniu2025-03-26

Skład orzekający: Jakub Zieliński, Tomasz Świstak, Robert Talaga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu nadzoru budowlanego nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego budynku gospodarczego, wydane po wcześniejszym uchyleniu decyzji przez sąd administracyjny i Naczelny Sąd Administracyjny, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo wszczęły uproszczone postępowanie legalizacyjne po umorzeniu wcześniejszego postępowania prowadzonego na podstawie art. 48 P.b. Sąd podzielił stanowisko organów, że budynek gospodarczy został zrealizowany w ramach samowoli budowlanej, a jego wybudowanie w latach 1996-2004 wymagało pozwolenia na budowę. Organy prawidłowo nałożyły obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych zgodnie z art. 49g ust. 2 P.b. i wyznaczyły odpowiedni termin.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakładające na skarżącego obowiązek przedłożenia dokumentów w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego dotyczącego budynku gospodarczego. Budynek ten był przedmiotem wieloletniego postępowania legalizacyjnego, które zostało wcześniej uchylone przez WSA i NSA. Organy ustaliły, że budynek powstał w latach 1996-2004 bez wymaganego pozwolenia na budowę, a skarżący kwestionował tę ocenę, twierdząc, że posiadał pozwolenie na budowę dla tego obiektu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2025 r. w sprawie ze skargi J. C. na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów oddala skargę. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB ), wydanym po rozpoznaniu po rozpatrzeniu zażalenia J. C., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB) z dnia 26 września 2024 r. (znak: [...]) wydane w sprawie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, dot. budynku gospodarczego (o wym. ca 11,5 x 6,4 m), zlokalizowanego w m. S. (dz. nr [...], obręb [...] D. ), gm. Ż., na podstawie art. 49f oraz 49g ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm. – dalej: "P.b."), którym organ powiatowy nałożył na, J. C. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 2 stycznia 2025 r.: . oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust 4 pkt 2 ustawy prawo budowlane; . geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego; . ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Postanowienie to za zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W toku prowadzonego od 2016 r. przez organy nadzoru budowlanego postępowaniu administracyjnym w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane, dotyczącym opisanego wyżej budynku gospodarczego (znak sprawy: [...] – wcześniej: [...]) J. C., pismem z dnia 25 stycznia 2021 r. wniósł do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. o umorzenie postępowania i legalizację według nowych przepisów. Postanowieniem nr [...] z dnia 1 marca 2021 r. (znak: [...]) PINB odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia postępowania oraz wszczęcia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49f P.b.. Po rozpatrzeniu zażalenia J. C., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru budowlanego postanowieniem z dnia 7 maja 2021r. (znak: [...]) uchylił postanowienie organu I instancji i na podstawie art. 61a ust 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania legalizacyjnego na wniosek J. C. z dnia 25 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpatrzeniu skargi J. C. wyrokiem z dnia 31 marca 2022 r. (sygn. akt: II SA/Po [...]) uchylił zaskarżone postanowienie WINB z 7 maja 2021 r. oraz poprzedzające je postanowienie PINB. Skarga kasacyjna wniesiona przez organ nadzoru budowlanego II instancji została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 października 2023 r. (sygn. akt: II OSK [...]). Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy po zakończonym postępowaniu sądowoadministracyjnym i stosując się do zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku dnia 31 marca 2022 r. PINB w dniu 18 kwietnia 2024 r. przeprowadził kontrolę budynku gospodarczego na dz. [...] w m. S. , gm. Ż.. W trakcie kontroli ustalono, że budynek objęty postępowaniem o znaku: [...] (poprzednio: [...]) jest budynkiem gospodarczym murowanym, kryty dachem jednospadowym o konstrukcji drewnianej, wspartym na murach poprzez murłaty i podpartym płatwią pośrednią, która to z kolei podparta jest słupami stalowymi. Płatew ma przebieg równoległy do dłuższej ściany budynku. Na płatwiach wsparte krokwie, a na nich poszycie z desek, na którym ułożono pokrycie z papy. Kontrolowany budynek jest otynkowany, posiada 3 pary wrót stalowych rozwieranych od frontu. Spadek połaci dachowej w kierunku południowo-zachodnim. Okap bez rynien i rur spustowych wystawiony poza lico budynku. Budynek posiada instalację elektryczną. W trakcie kontroli organ powiatowy ustalił wymiary przedmiotowego budynku, które wynoszą w rzucie ok. 6,37 m x 11,48 m, wysokość od 2,5 do 3 m. Pismem z dnia 19 kwietnia 2024 r. PINB zawiadomił J. C. o zmianie przedmiotu postępowania informując, że postępowanie administracyjne w sprawie prawidłowości budowy budynku gospodarczego (o wym. ca. 7,91 x 6,38 m) zlokalizowanego w m. S. (dz. [...]) gm. Ż., będzie prowadzone w sprawie prawidłowości budynku gospodarczego (o wym. ca. 11,5 x 6,4 m) zlokalizowanego w m. S. (dz. [...]) gm. Ż.. Następnie organ I instancji wezwał do swej siedziby właścicieli nieruchomości sąsiednich celem złożenia wyjaśnień w sprawie ustalenia daty zakończenia budowy przedmiotowego budynku gospodarczego. Właściciele nieruchomości sąsiednich w trakcie przeprowadzonych przesłuchań nie wskazali jednak daty zakończenia budowy przedmiotowego budynku gospodarczego. Natomiast J. C. odmówił w dniu 29 kwietnia 2024 r. składania zeznań z tej sprawie. PINB zwrócił się do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w W. o przesłanie zdjęć lotniczych przedstawiających przedmiotową działkę w latach 1997 - 2001 bądź w okresie jak najbliższym do 2001 r, W odpowiedzi na powyższe, PINB pozyskał zdjęcie lotnicze przedstawiające przedmiotową nieruchomość w kwietniu 2004 r. W dniu 25 czerwca 2024 r. PINB zwrócił się do Powiatowego Ośrodka Geodezji Kartografii w K. z prośbą o przesłanie jak najstarszych map, na których widnieje przedmiotowy budynek o wym. 11,5 x 6,4 m zlokalizowany na dz. [...] w m. S. , gm. Ż., który powstał w okresie 15.04.1996 r. - 02.04.2004 r. Decyzją nr [...] z dnia 5 września 2024 r. (znak: [...]) PINB umorzył postępowania w sprawie prawidłowości budowy budynku gospodarczego (o wym. ca 11,5 m x 6,4m) zlokalizowanego w m. S. (dz. nr [...], obręb [...] D., gm. Ż. prowadzone w trybie określonym w art. 48 prawa budowlanego. Następnie pismem z dnia 26 września 2024 r. (znak: [...]) PINB zawiadomił strony postępowania o wszczęciu z urzędu uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie budynku gospodarczego (o wym. ca. 11,5 x 6,4 m), zlokalizowanego w m. S. (dz. nr [...], obręb [...] D., gm. Ż.. W tej samej dacie wydał opisane wyżej postanowienie, którym nałożył na J. C. obowiązek przedłożenia: . oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust 4 pkt 2 ustawy prawo budowlane; . geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego; . ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej, czy stan techniczny obiektu budowlanego: c) nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz d) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. W uzasadnieniu tego postanowienia wyjaśniono, że z ustaleń poczynionych w toku prowadzonego uprzednio postępowania wynika, że przedmiotowy budynek bezsprzecznie powstał pomiędzy 15 kwietnia 1996 r. a 2 kwietnia 2004 r., natomiast nie ma 100% pewności, czy zakończono w tym czasie wszystkie roboty budowlane związane z obiektem (np. roboty wykończeniowe). Zakończenie robót budowlanych przy budynku mogło mieć miejsce zarówno przed, jak i po 25 stycznia 2001 r. (data ta jest istotna do oceny, czy od zakończenia budowy budynku do złożenia przez inwestora dnia 26 stycznia 2021 r. wniosku o uproszczone postępowanie legalizacyjne, minęło 20 lat). W związku z tym, PINB w K. zastosował art. 81 a § 1 ustawy z dnia 14 czerca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz.U. z 2024r poz. 572 – dalej: "k.p.a.") i przyjął rozwiązanie korzystniejsze dla strony. Niewątpliwie w tej sytuacji rozwiązaniem korzystniejszym dla strony jest prowadzenie postępowania z art. 49f ustawy Prawo budowlane (mniejszy zakres opracowań do przedstawienia przez inwestora oraz brak opłaty legalizacyjnej). W związku z tym PINB w K. podjął się prowadzenia postępowania z wniosku pana J. C. z dnia 25 stycznia 2021 r. (data wpływu 26 stycznia 2021 r.) według art. 49f P.b. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w opisanym w wyżej postanowieniu z dnia 6 listopada 2024 r. nr [...] zauważył, iż z godnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Wspomniane art. 29-31 pr. bud. zawierają katalog robót budowlanych, których wykonanie nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę jednakże wymaga dokonania zgłoszenia właściwemu organowi, bądź ich wykonanie nie wymaga ani pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia. Zwrócono też uwagę, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej. Zgodnie z ustaleniami PINB domniemanym okresem powstania niniejszego budynku gospodarczego, którego inwestorem jest J. C., jest okres od 15 kwietnia 1996 r. do 2 kwietnia 2004 r. Z analizy przepisów prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w domniemanym okresie powstania przedmiotowego budynku gospodarczego, wynika, że jego budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z ustalaniami organu powiatowego J. C. nie uzyskał pozwolenia na budowę dla przedmiotowego budynku. Zaznaczono, że decyzja Urzędu Rejonowego w K. z dnia 25 stycznia 1991 r. (znak: [...]) udzielająca na wniosek J. C. z dnia 24 stycznia 1991 r., pozwolenia na budowę typowego budynku szopogarażu [...] dotyczy innego obiektu. Budynek szopogarażu miał powstać w linii prostej za budynkiem mieszkalnym patrząc od frontu działki (patrząc od drogi w głąb dz. [...]) i taki też budynek powstał w tym miejscu . Natomiast budynek gospodarczy będący przedmiotem niniejszego postępowania zlokalizowany jest od strony działki [...]. Przedłożone pozwolenie na budowę nie dotyczy zatem przedmiotowego budynku gospodarczego zlokalizowanego od strony z dz. [...], w odległości ca. 5 m od granicy z działką [...]. Zauważono też, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym, zgodnie z art. 29 ust 1 pkt 14 P.b. nie wymaga pozwolenia lecz wymaga zgłoszenia budowa wolnostojących parterowych budynków gospodarczych o pow. zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Tymczasem powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku wynosi ca. 73,4 m2, wobec tego w niniejszej sprawie nie można zastosować zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 29 ust 1 pkt 14 P.b. Zauważono też, że niniejszy budynek nie może podlegać zwolnieniu z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub tez dokonania zgłoszenia na podstawie aktualnie obowiązującego przepisu art. 29 ust 2 pkt 33 P.b. , bowiem rozpiętość jego konstrukcji przekracza wskazane w przepisie prawa 6 m. Z kolei realizacja budynku spełniającego wymogi okresowe w ar 29 ust. 1 pkt 32 P.b. wymaga uprzedniego zgłoszenia. WINB zauważył, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można jednoznacznie skonkretyzować daty zakończenia budowy przedmiotowego obiektu. W ocenie organu wojewódzkiego, w przedmiotowej sprawie PINB słusznie zastosował art. 81a § 1 k.p.a. biorąc pod uwagę wyrażoną powyżej zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, WINB podtrzymuje stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym z chwilą złożenia przez J. C. podania z dnia 25 stycznia 2021 r o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, od zakończenia budowy przedmiotowego budynku upłynęło co najmniej 20 lat. Wobec tego, w ocenie WINB , organ powiatowy prawidłowo zastosował się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zwartych w wyroku z dnia 31 marca 2022 i umorzył postępowanie legalizacyjne prowadzone od 2016 r., a następnie wszczął uproszczone postępowanie legalizacyjne. Analizując zaskarżone postanowienie, WINB stwierdza, że organ powiatowy prawidłowo nałożył obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Dokumenty, których obowiązek przedłożenia nałożył PINB odpowiadają treści art. 49g ust 2 P.b. Uznano też, że PINB prawidłowo wyznaczył termin na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych, który jest dłuższy niż minimalny 60-dniowy termin wskazany przez ustawodawcę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na postanowienie WINB z dnia 6 listopada 2024 r. nr [...] dnia J. C. (Skarżący) podniósł, że posiadane przez niego pozwolenie na budowę dotyczyło tego budynku gospodarczego. Został on jedynie zrealizowany w innym miejscu niż wskazywało to pozwolenie na budowę, aczkolwiek na tej samej działce oraz z zachowaniem obowiązujących przepisów. Następnie podniósł, że zgodnie z ustawą z 3 czerwca 2023 r. budynki gospodarcze związane z produkcją rolną do 150 m2 mogą być wykonywane bez pozwolenia czy zgłoszenia. Odpowiadając na skargę WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2024r. poz. 935 - dalej "P.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W okolicznościach rozpoznanej sprawy zauważyć nadto trzeba, iż zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 listopada 2024 r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 września 2024 r. (znak: [...]) wydane na podstawie art. 49f oraz 49g P.b. a dot. budynku gospodarczego (o wym. ca 11,5 x 6,4 m), zlokalizowanego w m. S. (dz. nr [...], obręb [...] D., gm. Ż., na podstawie, którego nałożono na J. C. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 2 stycznia 2025 r.: . oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust 4 pkt 2 ustawy prawo budowlane; . geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego; . ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Należy zauważyć, iż kontroli niniejszego postanowienia nie można dokonywać w oderwaniu od treści uzasadnia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (WSA) dnia 31 marca 2022 r. (sygn. akt: II SA/Po [...]) oraz wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 października 2023 r. (sygn. akt: II OSK [...]), którym oddalono skargę kasacyjną WINB od ww. wyroku WSA z 31 marca 2022 r. Jak wskazano w części wstępnej niniejszego uzasadnienia już od 2016 r. organy nadzoru budowlanego prowadziły na podstawie art. 48 P.b. postępowanie legalizacyjnej wobec przedmiotowego budynku gospodarczego (o wym. ca 11,5 x 6,4 m), zlokalizowanego w m. S. (dz. nr [...], obręb [...] D., gm. Ż.. We wspomnianym wyroku z dnia 31 marca 2022 r. (sygn. akt: II SA/Po [...]) WSA zajął stanowisko, iż zgłoszony w toku tego postępowania wniosek J. C. z 25 stycznia 2021 r. o wszczęcie postępowania legalizacyjnego w trybie uproszczonym (określonego w art. 49f P.b.) winien zostać uwzględniony jeżeli na dzień złożenia tego wniosku od zakończenia budowy budynku gospodarczego minęło więcej niż 20 lat. WSA w następujący sposób określił wskazania co do dalszego postępowania: "Przede wszystkim PINB precyzyjnie ustali datę zakończenia budowy budynku gospodarczego. Jeżeli zakończenie budowy tego budynku miało miejsce więcej niż 20 lat temu, PINB umorzy prowadzone od 2016 r. postępowanie administracyjne i podejmie się prowadzenia postępowania z wniosku z dnia 25 stycznia 2021 r. według art. 49f ust. 1 P.b. Jeżeli zakończenie budowy nastąpiło przed upływem 20 lat, PINB będzie kontynuować prowadzenie postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 ust. 1 P.b. w związku z art. 25 nowelizacji P.b." Stanowisko to zostało poparte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 2023 r. (sygn. akt: II OSK [...]). Stosując się do powyższych wskazań PINB przeprowadził postępowanie dowodowe w celu ustalenia daty zakończenia budowy przedmiotowego budynku. Z ustaleń tego organu wynika, iż budynek ten powstał między 15 kwietnia 1996 r. – 2 kwietnia 2004 r. Wobec niemożliwości ustalenia dokładnej daty zakończenia budowy przedmiotowego budynku i nie mogąc wykluczyć, iż na dzień 25 stycznia 2021 r. od zakończenia budowy tego budynku upłynęło co najmniej 20 lat, stosując zasadę rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony ( art. 81a k.p.a) organ nadzoru przyjął, iż zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku inwestora z 25 stycznia 2021r i umorzenia dotychczasowego prowadzonego na podstawie art. 48 P.b. postępowania oraz wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Sąd orzekający w niniejszym składzie, który również związany jest na podstawie art. 153 P.p.s.a. oceną prawną zawartą w powołanym wyżej prawomocnym wyroku z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 marca 2022 r., powyższe działania organów nadzoru budowlanego, tj. wszczęcie postępowania legalizacyjnego uproszczonego wobec przedmiotowego budynku, po uprzednim umorzeniu dotychczas prowadzonego postępowania prowadzonego na podstawie art. 48 P.b., ocenia jako prawidłowe. Niedające się usunąć wątpliwości co do daty zakończenia budowy przedmiotowego budynku słusznie zostały przez organ rozstrzygnięte na korzyść strony skoro przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ było nałożenie na stronę obowiązku ( patrz. art. 81a §1 k.p.a). W okolicznościach przedmiotowej sprawy, również wskazaną w art. 49f ust. 5 P.b. negatywną przesłankę wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego należało rozstrzygnąć na korzyść strony. W oparciu o dokonane przez organ ustalenia nie można bowiem jednoznacznie wykluczyć, że budynek został wykonany ( zakończono jego budowę) co najmniej 20 lat przed dniem wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1. P.b., co w prowadzonym wcześniej postępowaniu legalizacyjnym miało miejsce w dniu 18 listopada 2016 r. Sąd podziela ustalenia organów, iż przedmiotowy budynek gospodarczy został zrealizowany w ramach samowoli budowlanej , a jego wybudowanie w okresie w jakim doszło do jego realizacji ( lata 1996 – 2004 ) wymagało uzyskania pozwolenia na budowę - art. 28 ust.1 P.b. W tym miejscu należy zauważyć, że ocena, czy zaistniała samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie wykonania robót budowlanych. Z samowolą budowlaną mamy do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany lub jego część są w budowie albo zostały wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę lub bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ (aktualnie art. 48 ust. 1 P.b., art. 49f ust. 1 P.b.). Powyższe oznacza, że organy nadzoru budowlanego oceniając zaistnienie samowoli budowlanej mają obowiązek sięgnięcia do przepisów Prawa budowlanego obowiązujących w dacie realizacji obiektu. Odrębnym zagadnieniem jest natomiast przyjęcie właściwego trybu postępowania sanacyjnego tj. trybu legalizacyjnego albo trybu naprawczego. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (np. wyroki NSA z 3 marca 2020 r. II OSK 184/19, z 29 września 2018 r. II OSK 109/18, z23 lutego 2018 r. II OSK 1879/17, z 2 grudnia 2010 r. II OSK 1974/10 – dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Analiza przepisów art. 29 -30 P.b. z domniemanego okresu realizacji przedmiotowego budynku prowadzi do wniosku, iż budowa budynku gospodarczy o powierzchni zabudowy około 73 m2 nie podlegała zwolnieniu z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, stąd też trafnie uznano, iż przedmiotowy budynek powstał w ramach samowoli budowlanej, co z kolei uzasadniało wdrożenie postępowania sanacyjnego – w tym wypadku uproszonego postępowania legalizacyjnego. Bez znaczenia pozostaje przy tym iż zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 29 ust. 2 pkt 32 P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych i wiat o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 150 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 6 mi wysokości nie większej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. Przepis ten został dodany do P.b. z dniem 3 czerwca 2023 r., na mocy art. 2 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 9 maja 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. poz. 967 z późn. zm.). Ustawa nowelizująca nie przewidywała jednak możliwości legalizacji z mocy prawa tego rodzaju obiektów, zrealizowanych samowolnie przez datą wejścia w życie art. 29 ust. 2 pkt 32 P.b. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 9 maja 2023 r. do postępowań w sprawie zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ustawy zmienianej w art. 2, jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych i wiat, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 33 ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i niezakończonych przed tym dniem, stosuje się przepisy dotychczasowe. Z ww. przepisów przejściowych wynika, że wolą ustawodawcy było, by nowe zasady obowiązywały odnośnie do inwestycji realizowanych po wejściu w życie ww. nowelizacji. Inwestycje realizowane wcześniej miały podlegać rygorom prawnym dotychczasowym. Należy także podzielić stanowisko WINB , iż przedłożona przez Skarżącego decyzja Urzędu Rejonowego w K. z dnia 25 stycznia 1991 r. o udzieleniu mu pozwolenia na budowę typowego budynku szopogarażu dotyczyła innego obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr [...]. Realizacyjny plan zagospodarowania terenu działki nr [...], będący załącznikiem do decyzji Urzędu Rejonowego w K. z dnia 25 stycznia 1991 r. przedstawia m.in. budynek mieszkalny oraz projektowany budynek "szopogaraż" który miał się znajdować na tyłach domu mieszkalnego patrząc od strony drogi ( jezdni asfaltowej) . Tymczasem budynek gospodarczy będący przedmiotem niniejszego postępowania znajduje się w innej lokalizacji - od strony działki [...]. Ponadto ze zdjęcia lotniczego wykonanego w dniu 15 kwietnia 1996 r. wynika, iż w miejscu projektowanego budynku "szopogarażu" znajduje się już zabudowa, tymczasem przedmiotowy budynek nie był jeszcze wybudowany. Zgodzić się należy z organami, iż przedstawiane przez inwestora dowody nie pozwoliły na ustalenie, by ów budynek gospodarczy został wybudowany legalnie, w oparciu o pozwolenie na budowę. Trzeba też podkreślić, że takie samo stanowisko w odniesieniu do przedmiotowego budynku wyraził już WSA w Poznaniu w prawomocnym wyroku z 6 września 2018 r. o sygn. akt II SA/Po [...] wydanym po rozpoznaniu skargi J. C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 lipca 2017 roku Nr [...], które to postanowienie zapadło w toku uprzednio prowadzonego postępowania dotyczącego przedmiotowego budynku. Sąd podziela stanowisko WINB , iż organ I instancji w postanowieniu z dnia 26 września 2024 r. prawidłowo określił dokumenty legalizacyjne jakie zobowiązany jest przedłożyć Skarżący. Dokumenty te odpowiadają treści art. 49g ust. 2 P.b. Z uwagi, że J. C. postanowienie PINB z 26 września 2024 r. odebrał w dniu 1 października 2024 r. to minimalny termin do wykonania nałożonych tym postanowieniem obowiązków, a określony w art. 49g ust.1 P.b., należy uznać za zachowany. W tym stanie sprawy Sąd oddalił skargę na podstawie ar 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło