II SA/Po 862/10
WyrokWSA w Poznaniu2011-03-04
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Barbara Drzazga, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cel budowy zespołu budynków mieszkalnych, która jest wykorzystywana jako parking komercyjny, może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia i podlegać zwrotowi na rzecz byłego właściciela?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość, na której nie zrealizowano celu wywłaszczenia określonego w decyzji (budowy zespołu budynków mieszkalnych), a która jest wykorzystywana jako parking komercyjny, jest zbędna na cel wywłaszczenia i podlega zwrotowi. Realizacja innego celu niż określony przy wywłaszczeniu nie stoi na przeszkodzie zwrotowi nieruchomości, jeśli nie została spełniona przesłanka realizacji celu w ustawowych terminach.Stan faktyczny
Miasto P. zaskarżyło decyzję Wojewody Wielkopolskiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości na rzecz spadkobiercy byłego właściciela. Nieruchomość była wywłaszczona na cel budowy zespołu budynków mieszkalnych, jednak na działce wykorzystywanej jako parking komercyjny nie zrealizowano tego celu. Miasto podnosiło, że parking jest integralną częścią infrastruktury osiedla mieszkaniowego i zarzucało błędy prawne organom.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Miasta P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie nieruchomości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę /-/ J. Zieliński /-/ W. Batorowicz /-/ B. Drzazga
Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2010 r., w której organ I instancji orzekł o:
- zwrocie na rzecz Z. O. nieruchomości stanowiącej własność Miasta P., położoną w [...] przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy [...] w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako część działki nr [...], obręb [...], arkusz mapy [...] - oznaczonej na mapie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do tej decyzji, jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha (pkt I);
- niezobowiązywaniu Z. O. do zwrotu na rzecz Miasta P. należności określonych w art. 140 ust. 1 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (pkt II);
- zatwierdzeniu podziału wyżej opisanej działki nr [...] na działki: nr [...]/Y o powierzchni [...] ha oraz nr [...]/X o powierzchni [...] ha, zgodnie z mapą projektu podziału, stanowiącą załącznik do tej decyzji (pkt III zd. pierwsze);
- umorzeniu postępowanie o zwrot nieruchomości stanowiącej własność Miasta P., oznaczonej jako cześć wyżej opisanej działki nr [...] - oznaczonej jako działka nr [...]/X w projekcie podziału stanowiącym załącznik do tej decyzji;
Organ odwoławczy wyjaśnił, iż organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia; w stosunku do projektowanej działki nr [...]/Y spełnione zostały obie przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem w terminach przewidzianych w tym przepisie nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia ani celu tego nie zrealizowano.
Przybliżając treść wniesionego odwołania organ II instancji podał, iż Miasto P. zarzuciło zaskarżanej decyzji naruszenie art. 136 ust. 3 powołanej ustawy poprzez błędne przyjęcie, iż na przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano celu będącego podstawą wywłaszczenia oraz naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Na podstawie całości materiału zgromadzonego w sprawie w sprawie organ drugiej instancji ustalił następujący stan faktyczny.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2002 r. Z. O. wystąpiła z wnioskiem o zwrot części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]/[...] użytkowanej jako płatny parking, które to żądanie wnioskodawczym powtórzyła w piśmie z dnia [...] czerwca 2002 r. W dniu [...] października 2002 r. J. O. (pełnomocnik wnioskodawczyni) sprecyzował przedmiot żądania zwrotu wskazując, iż wnioskiem o zwrot objęte są działki o nr:[...], [...], [...].
Aktem notarialnym z dnia [...] 1974 r. Rep. [...] nr [...], Z. i K. O. zawarli umowę sprzedaży nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] i [...] w trybie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Nieruchomości te obejmowały działkę nr [...] z arkusza mapy [...], nr rej. gruntu [...] o pow. [...] m², zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] oraz działki o nr: [...],[...] i [...] z arkusza mapy [...], nr rej. gruntu [...] o łącznej powierzchni [...] m². W § 3 rzeczonego aktu wskazano, iż powyższe nieruchomości objęte KW nr [...] oraz KW nr [...] położone są na terenie objętym lokalizacją inwestycji budowy zespołu budynków w [...] przy ul. [...], [...], [...] i [...], na podstawie decyzji Nr [...] Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] 1973 r.
Na podstawie mapy stanu prawnego ustalono, że dawnej działce nr [...] odpowiada obecna działka nr [...], zaś dawnym działkom nr [...] i nr [...] odpowiada obecna działka nr [...] a dawnej działce nr [...] obecnie odpowiadają działki nr [...] i [...].
Spadek po K. O. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] 1985 r. sygn. akt [...] nabyła Z. K.O. Z uwagi na powyższe organ uznał, iż Z. O. jako jedyna spadkobierczyni po K. O. i jednocześnie była współwłaścicielka rzeczonej nieruchomości jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o zwrot tej nieruchomości.
Przedmiotem sprecyzowanego w dniu [...] października 2002 r. żądania strony były grunty odpowiadające obecnie działce nr [...] oraz działce nr [...]. W związku z faktem, iż w stosunku do działki nr [...] toczyło się już postępowanie o zwrot (decyzją z dnia [...] 2003 r. Prezydent Miasta P. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o zwrot działki nr [...] ze wskazaniem, iż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] sierpnia 2000 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 1998 r. odmawiającą zwrotu tej nieruchomości), dalszym postępowaniem objęta była jedynie działka nr [...].
W piśmie z dnia [...] maja 2003 r. Zarząd Spółdzielni A wypowiedział się co do czasu i sposobu realizacji osiedla mieszkaniowego dla terenu [...], [...] (obecnie [...]), [...], [...] (obecnie [...]) oraz wyjaśnił, że zakończone bądź toczące się w stosunku do działek nr [...], [...], [...] postępowania o zwrot nieruchomości uniemożliwiły przekazanie ich w wieczyste użytkowanie Spółdzielni; działki nr [...] i nr [...] są wykorzystywane pod parking strzeżony, a lokalizacja parkingu została zaakceptowana - z ograniczeniem ilości miejsc do sześćdziesięciu stanowisk postojowych - przez Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miasta pismem z dnia [...] lipca 1996 r. stwierdzającym, że lokalizacja tego rodzaju inwestycji nie jest sprzeczna z zapisem w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego. Dalej organ wyjaśnił, iż Spółdzielnia negatywnie ustosunkowała się do kwestii zwrotu przedmiotowej działki na rzecz byłych właścicieli, uzasadniając to deficytem miejsc postojowych w rejonie budynków [...], [...] oraz [...]; Spółdzielnia domagała się oddalenia wniosku o zwrot i odmowy zwrotu działki nr [...] na rzecz Z. O., gdyż przedmiotowa działka stanowiła i nadal stanowi integralną część zrealizowanego osiedla mieszkaniowego i jest używana zgodnie z planowanym zagospodarowaniem.
Z protokołu oględzin nieruchomości z dnia [...] grudnia 2003 r. wynika, iż na części działki nr [...] znajduje się część parkingu opłotowanego siatką drucianą rozpiętą na metalowych słupkach; nawierzchnia parkingu jest nieurządzona (nawierzchnię stanowi ubita ziemia); na posesji znajduje się również przenośna budka parkingowa; pozostała część działki jest zajęta pod alejki asfaltowe stanowiące dojazd do budynku.
Postanowieniem z 4 listopada 2004 r. Wojewoda Wielkopolski wyznaczył Starostę [...] jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...].
Z protokołu kolejnych oględzin nieruchomości z dnia [...] grudnia 2007 r. wynika, iż działka nr [...] od strony ul. [...] ogrodzona jest siatką na metalowych słupkach; wewnętrzna asfaltowa droga osiedlowa biegnie wzdłuż ogrodzenia parkingu i budynku nr [...]; na nieruchomości znajduje się część strzeżonego parkingu, stróżówka, wyasfaltowane dojście do budynku nr [...] przy ul. [...], ciąg pieszy wzdłuż parkingu do ul. [...]; pomiędzy ciągami pieszymi znajduje się natomiast trawnik oraz drzewa.
Urząd Miasta P. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. wyjaśnił, iż nie można wykluczyć możliwości zagospodarowania działki nr [...] zgodnie z zapisami nieobowiązującego planu ogólnego; aktualnie przedmiotowa działka nie jest objęta żadnym obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, tym samym sposób zagospodarowania ustalany jest w drodze decyzji o warunkach zabudowy.
W dniu [...] 1994 r. K. B. zawarł ze Spółdzielnią A [...] - [...] umowę najmu terenu położonego przy ul. [...] o pow. [...] m² z przeznaczeniem pod parking samochodowy.
W dniu [...] czerwca 2009 r. zawarto umowę o sporządzenie projektu podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], polegającego na podziale tej nieruchomości z uwagi na potrzeby prowadzonego postępowania o zwrot nieruchomości. Z projektu podziału działki nr [...] o powierzchni [...] ha wynika, iż na skutek jego przeprowadzenia wyodrębniono działkę nr [...]/X o powierzchni [...] ha oraz działkę nr [...]/Y o powierzchni [...] ha.
Z protokołu oględzin działki nr [...] (projektowanych działek nr [...]/X oraz nr [...]/Y) z dnia [...] listopada 2009 r. wynika, iż działka nr [...]/Y stanowi fragment strzeżonego ogrodzonego parkingu.; działkę od granicy [...] i [...] otacza płot z metalowej siatki; znajdujący się na niej parking jest nieutwardzony; przy [...] narożniku znajduje się [...]; w części [...] znajduje się budka dla pracownika parkingu. Z kolei na działce nr [...]/X, w części [...] znajduje się na fragment chodnika (częściowo brukowany); fragment [...] działki stanowi częściowo chodnik o nawierzchni asfaltowej oraz fragment pielęgnowanego trawnika oddzielonego od chodnika ozdobnym murkiem; w tej samej części znajduje się również lampa oświetleniowa; granicę [...] stanowi płot z metalowej siatki (stanowiący ogrodzenie parkingu strzeżonego), w części [...] biegnący wzdłuż ozdobnego murku.
W operacie szacunkowym z dnia [..] grudnia 2009 r. rzeczoznawcy majątkowego określono między innymi wartość przedmiotowej nieruchomości, według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny, na kwotę [...] zł; natomiast aktualna wartość nieruchomości wynosi [...] zł; wartość nieruchomości określono przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metodą porównywania parami.
Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] lutego 2010 r., z udziałem rzeczoznawcy majątkowego, pełnomocnik wnioskodawczyni podtrzymał żądanie zwrotu projektowanej działki nr [...]/Y, jednocześnie wycofując wniosek o zwrot projektowanej działki nr [...]/X; nie zgłoszono żadnych nowych wniosków dowodowych i uwag.
W piśmie z [...] lutego 2010 r. Urząd Miasta P. udzielił informacji dotyczącej przeznaczenia działki nr [...] w planach zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w latach 1974 - 1984, wskazując, iż na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego Miasta P. z 1966 r., który obowiązywał w latach 1966-1975, według orientacyjnej lokalizacji tej działki, znajdowała się ona na styku trzech obszarów o różnym sposobie użytkowania, to jest terenów oznaczonych symbolem [...] - baza oczyszczania miasta, nieużytki, funkcja administracyjna organizacji politycznych i usług; symbolem [...] - zieleń izolacyjna oraz symbolem [...] mieszkalnictwo o wysokiej intensywności,[...]; natomiast w planie zagospodarowania przestrzennego Miasta P. z 1975 r., który obowiązywał z latach 1975-1994, działka ta należała do jednostki strukturalnej [...], dla której funkcją podstawową było mieszkalnictwo oraz przemysł, natomiast funkcją uzupełniającą usługi - zgodnie z rysunkiem planu przedmiotowa działka znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem [...] - teren intensywnego zainwestowania z przewagą funkcji mieszkalnictwa wysokiej intensywności.
W rozważaniach prawnych organ odwoławczy powołał się na brzmienie art. 15 oraz 7 kpa, wskazując na zakres rozpatrzenia sprawy w II instancji.
Dalej organ powołał się na brzmienie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) i przybliżył przesłanki z art. 137 ust. 1 tej ustawy warunkujące uznanie nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jak i ust. 2 znajdujący zastosowanie do sytuacji, w której cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości.
Ponadto organ wyjaśnił, iż w myśl art. 216 ust. 1 powołanej ustawy przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa między innymi na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79).
Powołując się na powyższe przepisy organ stwierdził, iż przy podejmowaniu decyzji o zwrocie nieruchomości konieczne jest zbadanie jaki był cel wywłaszczenia nieruchomości i dokonanie oceny, czy stała się ona zbędna dla realizacji tego celu.
Określając cel nabycia nieruchomości będącej przedmiotem tego postępowania przez Skarb Państwa w trybie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości organ wskazał, iż nieruchomość ta miała zostać nabyta pod budowę zespołu budynków położonych w [...] przy ul.: [...], [...], [...] i [...], co wynikało z decyzji Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] 1973 r. nr [...], zatwierdzającej lokalizację inwestycji. Dalej organ podniósł, iż badając czy zostały spełnione przesłanki z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, należało w tym wypadku ocenić czy został zrealizowany cel wywłaszczenia spornej nieruchomości określony przez organy obydwu instancji, przede wszystkim na podstawie w treści aktu notarialnego rep. [...] nr [...] z dnia [...] 1974 r. i w powiązaniu z treścią planu realizacyjnego, jako budowa budynków mieszkalnych.
W ocenie organu dopuszczalny jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie tylko w sytuacji, gdy nie zrealizowano zamierzonej inwestycji, ale również wtedy, gdy inwestycję wykonano, ale jest ona wykorzystywana bądź przeznaczona na inny cel niż określony przy wywłaszczaniu. Zrealizowanie innego celu, niż zakładany przy wywłaszczeniu, nie stoi na przeszkodzie dokonaniu zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 listopada 2000 r., sygn. akt I SA 1650/99).
Organ odwoławczy podniósł, iż projektowana działka nr [...]/Y jest niezabudowana, w zasadzie niezagospodarowana, obecnie zaś wykorzystywana jako parking strzeżony. Fakt wykorzystywania jej jako parkingu samochodowego potwierdza treść pism Spółdzielni A oraz umowa najmu tego terenu zawarta w 1994 r. pomiędzy Spółdzielnią a K. B. Wobec tego bezspornie na przedmiotowej nieruchomości od dnia wywłaszczenia do dnia dzisiejszego nie wybudowano budynków mieszkalnych, czego w toku postępowania nikt nie kwestionował. W ocenie organu z zebranego materiału dowodowego jasno wynika, iż przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, czyli budowę budynków mieszkalnych.
Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż realizacja parkingu realizuje cel wywłaszczenia jakim jest budowa infrastruktury osiedla, organ stwierdził, iż w orzecznictwie, jak słusznie podniósł odwołujący się, ukształtował się pogląd, zgodnie z którym przy ocenie realizacji celu publicznego, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę osiedla, takich jak między innymi parkingi. Zarazem organ zaznaczył, iż wobec wyraźnego i jednoznacznego określenia w akcie notarialnym z dnia [...] 1974 r. celu na jaki miała być przeznaczona przedmiotowa nieruchomość nie można stosować wykładni rozszerzającej i wywodzić, iż budowa budynków jest tożsama z budową osiedla mieszkaniowego, a tym samym z budową infrastruktury jej towarzyszącej takiej jak parkingi. Ponadto, odwołując się do wymienionego orzecznictwa, organ stwierdził, iż nie można uznać, że nieruchomość nie jest zbędna tak długo jak długo służy celom funkcjonowania osiedla; zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości.
Dalej organ zauważył, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest konsekwentnie pogląd, iż zbędność nieruchomości na cel, który uzasadniał wywłaszczenie, musi być oceniana na podstawie tych samych kryteriów, co jej zbędność określona w postępowaniu wywłaszczeniowym.
Oceniając w takich kategoriach zbędność części wywłaszczonej nieruchomości na cele wywłaszczenia organ, odwołując się do poglądów Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdził, iż nie można uznać, że analizowane działki (z projektowanego podziału działki nr [...]) zostały zabudowane budynkami mieszkalnymi i są użytkowane w taki sposób.
Organ zwrócił także uwagę na fakt, iż parking usytuowany na tej nieruchomości jest parkingiem strzeżonym, prowadzonym przez osobę fizyczną, z którego korzystanie jest odpłatne. Stąd też trudno, zdaniem organu, przychylić się do stanowiska, iż taka komercyjna forma prowadzenia działalności, jaką jest prowadzenie parkingu strzeżonego, należy do infrastruktury osiedla służącej ogółowi jego mieszkańców. Ponadto organ zauważył, że nawet gdyby uznać, iż budowa parkingów stanowi infrastrukturę towarzyszącą budowie osiedla mieszkaniowego, to okoliczność taka nie zwalnia organów administracji z badania przesłanek z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jest czy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczną cel ten nie został zrealizowany. W ocenie organu nawet gdyby przyjąć, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa osiedla mieszkaniowego, to należy wykazać, iż realizacja tego celu została dokonana w terminach wskazanych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, Spółdzielnia A, zawarła umowę najmu z K. B. z przeznaczeniem na parking samochodowy dopiero w dniu [...] 1994 r., zaś sam fakt istnienia wysokiego deficytu miejsc postojowych w rejonie budynków przy ul: [...], [...] oraz [...] nie może być przesłanką odmowy zwrotu tego terenu. W konsekwencji wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi administracji uznać tę nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia, co w konsekwencji oznacza możliwość jej zwrotu. Odmowa zwrotu nieruchomości może nastąpić po zbadaniu przez organ obydwu przesłanek z pkt 1 i 2 art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, natomiast przy zwrocie wystarczy ustalenie wystąpienia jednej z nich (na uzasadnienie tego poglądu organ wskazał poglądy orzecznictwa). Z taką sytuacją obligującą organ do zwrotu nieruchomości mieliśmy do czynienia właśnie na gruncie rozpoznawanej sprawy, bezsprzecznie cel na jaki nieruchomość była przeznaczona nie został osiągnięty. W tych okolicznościach zaktualizowały się przesłanki zwrotu nieruchomości określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Idąc dalej organ omówił kwestię zwrotu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania w razie orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; w tym zakresie powołał się na treść art. 140 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 217 ust. 2 oraz art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odnosząc się do operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu [...] grudnia 2009 r. organ wyjaśnił, iż wartość przedmiotowej nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny wynosiła [...] zł, zaś wartość nieruchomości według stanu z dnia zwrotu i cen na dzień wyceny wynosi [...] zł., nastąpiło więc zmniejszenie wartości tej nieruchomości o [...] zł; natomiast aktualnie jej wartość wynosi [...] zł. Organ drugiej instancji dokonał na podstawie art. 80 kpa oceny przedmiotowego operatu szacunkowego i stwierdził, że w niniejszej sprawie rzeczoznawca prawidłowo wycenił wartość przedmiotowej działki i omawiany operat może być podstawą do ustalenia odszkodowania. Organ wyjaśnił, iż rzeczoznawca majątkowy, sporządzając wycenę przedmiotowej nieruchomości, określił jej wartość w podejściu porównawczym, metodą porównywania parami (§ 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego), w sposób prawidłowy dokonał tej wyceny, a operat został sporządzony zgodnie z treścią art. 175 ust. 1 powołanej ustawy i spełnia warunki zawarte w art. 156 ust. 3 tej ustawy.
Omawiając sprawę waloryzacji ceny nabycia wywłaszczanej nieruchomości, wskazanej w akcie notarialnym z dnia [...] 1974 r., przywołał treść art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dalej wskazał, iż organ I instancji dokonał waloryzacji ceny, która została określona w tym akcie notarialnym łącznie na kwotę [...] zł. Zaznaczając, iż zwrotowi podlega jedynie projektowana działka nr [...]/Y o powierzchni [...] m² organ II instancji ustalił, iż w stosunku do powierzchni zwracanej działki waloryzacji podlega jedynie odszkodowanie w wysokości [...] zł. Organ wskazał także, iż w notatce służbowej dotyczącej waloryzacji odszkodowania znajduje się błąd obliczeniowy, gdyż przy obliczeniu proporcji odszkodowania do powierzchni nieruchomości podano, iż iloraz ceny sprzedaży wynikającej z aktu notarialnego z dnia [...] 1974 r. ([...] zł) oraz łącznej powierzchni sprzedanej nieruchomości ([...] m²) wynosi [...] zł/m², a tymczasem iloraz ten wynosi [...] zł/m². Niemniej organ odwoławczy uznał, iż błąd ten ma charakter oczywistej omyłki, bowiem dalsze obliczenia zostały przeprowadzone prawidłowo pomimo zaistniałego błędu. Organ podniósł także, iż na stronie 11 decyzji Starosty [...] wskazano, iż odszkodowanie podlega waloryzacji przy zastosowaniu wskaźnika za okres od 1977 r. do [...] lutego 2010 r., gdy tymczasem z przeprowadzonej czynności waloryzacyjnej wynika, iż organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał waloryzacji od roku następnego po roku, w którym nastąpiła sprzedaż przedmiotowej nieruchomości, to jest od 1975 r. Zdaniem organu odwoławczego obydwa te błędy są natury technicznej i nie miały wpływu na wynik tego postępowania.
Wojewoda Wielkopolski wyjaśnił, iż zwaloryzowana kwota odszkodowania (tutaj cena sprzedaży nieruchomości) wyniosła [...] zł i związku z treścią art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami - który nakazuje w razie zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu odszkodowanie pomniejszyć o tę kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu - uznał, że w tym wypadku działanie takie daje wartość ujemną. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo orzekł o niezobowiązywaniu strony do zwrotu należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 powołanej ustawy, bowiem zmniejszenie wartości nieruchomości wyniosło [...] zł, zaś zwaloryzowana wartość "odszkodowania" wyniosła [...] zł.
Kończąc rozważania organ II instancji wskazał, iż podczas rozprawy administracyjnej w dniu [..] lutego 2010 r. M. K. - pełnomocnik wnioskodawczyni wycofał wniosek o zwrot działki nr [...]/X i z uwagi na powyższe Starosta [...] prawidłowo, w oparciu o art. 105 § 1 kpa, umorzył w tym zakresie postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosło Miasto P. zarzucając decyzji naruszenie następujących przepisów: art. 7 i art. 77 § 1 kpa oraz art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Strona skarżąca domagała się uchylenia skarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
W uzasadnieniu strona podniosła, iż nie zgadza się ani z wnioskiem Wojewody Wielkopolskiego co do tego, że budowa bloków mieszkalnych nie jest równoznaczna z budową osiedla mieszkaniowego, jak i co do możliwości uznania komercyjnego parkingu znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości za należący do infrastruktury osiedla służącej ogółowi jego mieszkańców. Ponadto strona zakwestionowała trafność stanowiska organu odwoławczego co do przekroczenia w rozpatrywanej sprawie terminów do realizacji celu wywłaszczenia (w razie uznania budowy parkingu za zgodny z celem wywłaszczenia), o których mowa w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W ocenie strony skarżącej pojęcie "osiedle mieszkaniowe" obejmuje swoim znaczeniem budynki mieszkalne, a orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych w tej materii jest jednolite i klarowne (zacytowano wyrok tutejszego Sądu z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Po 648/07). Powołując dalsze wyroki sądów administracyjnych Miasto P. uznało, iż nie można twierdzić, że budowa budynków mieszkalnych nie jest związana z budową osiedla mieszkaniowego; przy czym organ II instancji niewłaściwie określił cel wywłaszczenia rzeczonej działki, bowiem przy budowie osiedla mieszkaniowego należy zadbać o jego infrastrukturę, która pozwoli na prawidłowe funkcjonowanie tegoż osiedla. Jednym z tych elementów bezspornie są parkingi, a według Spółdzielni A działka nr [...] (projektowane działki nr [...]/X i [...]/Y) stanowi integralną część zrealizowanego osiedla mieszkaniowego.
Fakt, iż parking położony na projektowanej działce nr [...]/Y jest parkingiem odpłatnym, strzeżonym i prowadzonym przez osobę fizyczną nie stanowi, zdaniem strony, przeszkody do zakwalifikowania go do infrastruktury osiedla mieszkaniowego. Zdaniem strony skarżącej sposób w jaki zarządzany jest przedmiotowy parking nie ma znaczenia przy ocenie, czy należy on do infrastruktury osiedla, bowiem ważne jest jego przeznaczenie - funkcjonowanie.
Dalej Miasto podniosło, iż jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja tego celu nastąpiła, a więc również gdy cel został zrealizowany po terminach zawartych w art. 137 powołanej ustawy. Organ uznał, że powyższy pogląd ugruntował się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazując wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz pojedyncze orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W tym zakresie strona zacytowała stwierdzenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 339/10, iż określone w punktach 1 i 2 art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Użyte w przepisie sformułowanie "pomimo upływu" oznacza tylko tyle, że zgłoszone przed upływem w/w terminów roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie będzie mogło zostać zaspokojone. Nie do przyjęcia jest koncepcja, według której za zbędną należałoby uznać nieruchomość, na której cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale bez zachowania terminów, o jakich mowa w art. 137 ustawy.
Miasto podniosło także, iż Starosta [...] w decyzji z dnia [...] 2010 r., wskazując okres waloryzacji odszkodowania (od 1977 r. do [...] lutego 2010r.) nie zawarł wskaźnika waloryzacji za marzec 2010 r.; w decyzji tej organ I instancji zobligowany był uwzględnić również wskaźnik waloryzacyjny za marzec 2010 r. Zdaniem strony Wojewoda Wielkopolski badając akta sprawy nie zauważył tego błędu, czym naraził się na zarzut braku wnikliwego rozpoznania przedmiotowej sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Organ nie zgodził się z wykładnią art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami co do terminów wskazanych w tym przepisie uznając ją za zbyt daleko idącą. Ponadto organ podał, iż wskaźniki waloryzacyjne są publikowane z parotygodniowym opóźnieniem, wobec czego w chwili wydania decyzji przez organ I instancji ostatnim publikowanym wskaźnikiem był wskaźnik za luty 2010 r.
Na rozprawie w dniu [...] lutego 2011 r. pełnomocnik procesowy uczestniczki postępowania - Z. O. wniósł o oddalenie skargi i wywodził jak w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2011 r. W piśmie tym uczestnik zgodził się z argumentacją organu II instancji co do celu wywłaszczenia określonym w akcie notarialnym, jakim była budowa budynków, a nie osiedla i jego infrastruktury, jak również że na przedmiotowym terenie nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. W piśmie podniesiono, że skoro budynki dzisiejszego osiedla istniały już w chwili wywłaszczenia (co wynika z pisma Spółdzielni A z dnia [...] maja 2003 r.), to budowa kolejnych budynków stanowi cel odmienny od zapewnienia infrastruktury budynkom już istniejącym, a pojęcia "osiedle mieszkaniowe" nie można utożsamiać z pojęciem "zespół budynków". Ponadto przedstawił argumentację przemawiającą za tym, że parking aktualnie urządzony na działce podlegającej zwrotowi nie może być uznany za parking osiedlowy, na uzasadnienie czego przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 873/10. Ponadto uczestnik przywołał poglądy orzecznictwa i przedstawił rozważania prawne co do rozumienia terminów wskazanych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako uzupełniającą regulację z art. 136 pkt tej ustawy. Wskazał także, iż decyzja Starosty [...] z dnia [...] 2010 r. została wydana przed ogłoszeniem przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w marcu 2010 r. w dniu 15 kwietnia 2010 r. (Dz.Urz. GUS Nr 4, poz. 25).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna, bowiem decyzje organów obydwu instancji są zgodne z prawem.
W niniejszej sprawie zastosowanie znajdowały, z uwagi na treść art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 tej ustawy. Art. 136 ust. 3 stanowi, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast art. 137 tej ustawy w ust. 1 stanowi, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Ocena prawidłowości wydanych w niniejszej sprawie decyzji wymaga odniesienia treści powyżej przywołanych przepisów do ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy. Stan faktyczny nie jest co do zasady sporny między stronami niniejszego postępowania; strony różniły się jedynie co do określenia celu wywłaszczenia. Z przyczyn niżej podanych różnice te nie mają dla rozstrzygnięcia sprawy istotnego znaczenia.
W pierwszej kolejności warto za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć, że treść przytoczonego wyżej przepisu art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 nie pozwala na dowolną interpretację pojęcia "zbędności dla celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu" (wyrok z dnia 23 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1594/09, dostępne bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podstawową kwestią dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia jest upływ terminów wskazanych w tym przepisie, lecz w omawianym zakresie istotne jest przede wszystkim to, czy cel wywłaszczenia w ogóle osiągnięto i to czy na całej lub części przejętej nieruchomości, a dopiero następnie czy takie zadanie zostało wykonane we wskazanym przez ustawodawcę okresie. Nie chodzi bowiem o to czy określone zamierzenia w ogóle i kiedykolwiek zostały osiągnięte, lecz czy inwestycja stanowiąca podstawę wywłaszczenia konkretnej nieruchomości została wykonana na tej właśnie nieruchomości oraz następnie czy nastąpiło to w ściśle określonym przedziale czasowym.
Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych niniejszej sprawy wynika, że działka objęta postępowaniem zwrotowym - działka nr [...]/X powstała w wyniku podziału działki nr [...] - została przez Skarb Państwa nabyta na podstawie umowy sprzedaży nieruchomości, w ramach większej całości, od jej ówczesnych właścicieli aktem notarialnym z dnia [...] 1974 r. Rep.[...]. nr [...], w trybie [art. 6] ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Ten rodzaj nabycia jest objęty dyspozycją art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i uzasadnia odpowiednie zastosowanie do tak nabytych nieruchomości przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy.
W § 3 aktu notarialnego wskazano, iż nabywane nieruchomości objęte KW nr [...] oraz KW nr [...] położone są na terenie objętym lokalizacją inwestycji budowy zespołu budynków w [...] przy ulicach: [...], [...], [...] i [...] na podstawie decyzji Nr [...] Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] 1973 r.
Przedmiotem ostatecznie sprecyzowanego żądania strony był grunt odpowiadający projektowanej działce nr [...]/Y (wniosek został cofnięty co do części działki nr [...] odpowiadającej projektowanej działce nr [...]/X).
Niespornym ustaleniem jest, iż działka nr [...]/Y stanowi fragment strzeżonego parkingu ogrodzonego (siatką metalową na słupkach); powierzchnia parkingu znajdująca się na tej działce jest nieutwardzona, na parkingu znajduje się nietrwale związana z gruntem budka dla pracownika (stróżówka).
Cel, na realizację którego zostały nabyte nieruchomości w 1974 r., a w tym działka nr [...] (działki nr [...]/X i [...]/Y) polegający na budowie zespołu budynków w [...] przy ulicach: [...], [...], [...] i [...] nie pokrywa się z zakresem inwestycji w postaci budowy osiedla mieszkaniowego, którą zrealizowała Spółdzielnia B (późniejsza Spółdzielnia C) w latach 1960-1971, a które to grunty w ramach rejonizacji przejęła w 1988 r. Spółdzielnia A. Dlatego też nie można tych dwóch celów utożsamiać. Treść aktu notarialnego z 1974 r. odnosząca się do konkretnej decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] 1973 r. określa[...] zakres przestrzenny i charakter inwestycji.
W ocenie Sądu inwestycja w postaci "budowy zespołu budynków" w wyżej wskazanej lokalizacji nie może w tym wypadku być utożsamiona z inwestycją w postaci "budowy osiedla mieszkaniowego" wykonanej zgodnie z planem realizacyjnym dla terenu [...], [...] (obecnie [...]), [...], [...] (obecnie [...]). Nie oznacza to jednakże, iż cel wskazany w akcie notarialnym z 1974 r. i decyzji z 1973 r., jakim jest lokalizacja inwestycji budowy zespołu budynków w [...] przy ulicach: [...], [...], [...] i [...], nie mógł objąć swoim zakresem także budowy ciągów komunikacyjnych obsługujących zespół tych budynków, miejsc postojowych czy też parkingu dla mieszkańców.
Otóż, dostrzegając różnice pomiędzy osiedlem mieszkaniowym a budynkiem mieszkalnym (wielorodzinnym), należy w ocenie Sądu mieć na uwadze, że pomiędzy inwestycją w postaci zespołu budynków mieszkalnych a inwestycją w postaci osiedla mieszkaniowego w warunkach miejskich zachodzą istotne podobieństwa w zakresie funkcji i wymogów infrastruktury (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1409/09 - dostępne w bazie orzeczeń pod adresem jw.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych i urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom (por. orzeczenia przywołane w wyroku tutejszego Sądu z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 362/09 - dostępne w bazie orzeczeń pod adresem jw.). Tutejszy Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Po 648/07 - dostępne jw.) stwierdził, że przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego (w ramach planowanej dzielnicy mieszkaniowej), należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki).
Dodać również warto, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu; zmianą celu jest jakościowa zmiana inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości; modyfikację celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru. Nie stanowią jakościowej zmiany celu takie odstępstwa od zamierzonej inwestycji, przy których charakter inwestycji zamierzonej i zrealizowanej pozostaje taki sam (tak Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 27 stycznia 1988 r. sygn. akt III AZP 11/87, OSNC 11/88/149). W doktrynie wskazuje się, że wywody zawarte w uzasadnieniu uchwały, zachowały aktualność pod rządem ustawy o gospodarce nieruchomościami (T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości" LexisNexis 2007, s. 264-265).
Rzecz jednak w tym, że na działce objętej postępowaniem zwrotowym (projektowanej działce nr [...]/Y z podziału działki nr [...]) w ogóle nie zrealizowano inwestycji mieszczącej się w celu wywłaszczenia w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jedyna inwestycja, jaka została zrealizowana na tej działce, [...] (umowa z dnia [...] 1994 r. najmu terenu z przeznaczeniem na parking samochodowy, zawarta pomiędzy Spółdzielnią A a K. B.) i nie stanowi ona realizacji celu wywłaszczenia.
Organ odwoławczy uznał na podstawie poczynionych ustaleń, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na przedmiotowej działce - i to nie tylko w terminach, o jakich stanowi art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale i do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Z takim stanowiskiem organu należy się zgodzić. Jak bowiem wynika z materiału dokumentacyjnego, a w tym ze zdjęć terenu, w szczególności zaś z protokołu oględzin nieruchomości z dnia [...] listopada 2009 r. oraz protokołu wizji terenowej rzeczoznawcy przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2009 r. i operatu szacunkowego z grudnia 2009 r., że na przedmiotowej działce nie tylko nie powstał parking osiedlowy, ale w istocie nie została ona wykorzystana pod budowę zespołu budynków mieszkalnych. Innymi słowy nie został na tej nieruchomości zrealizowany tego rodzaju element zabudowy i infrastruktury zespołu budynków mieszkalnych - osiedla mieszkaniowego, który byłby realizacją celu wywłaszczenia lub też inny element infrastruktury stanowiący przeszkodę do zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Dlatego też spełnione są przesłanki z art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami do uznania części działki nr [...] (projektowana działka nr [...]/Y) za zbędną na cel określony w akcie notarialnym, którym wywłaszczono między innymi tę nieruchomość i przesłanki do jej zwrotu aktualnemu następcy prawnemu (spadkobiercy) wywłaszczonych właścicieli.
W ustalonych okolicznościach sprawy nie można uznać, że prowadzony na tej działce przez prywatnego przedsiębiorcę parking strzeżony stanowi realizację celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Parking ten został urządzony w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku na podstawie umowy najmu pomiędzy prywatnym przedsiębiorcą a Spółdzielnią A. Zorganizowanie parkingu strzeżonego w ramach działalności gospodarczej prywatnego przedsiębiorcy, bez wyposażenia go w infrastrukturę służącą ogółowi mieszkańców osiedla (poza ogrodzeniem w postaci siatki na słupkach metalowych mocowanych w gruncie i budką - stróżówką nie poczyniono innych użytecznych nakładów na tym terenie - w szczególności poprzez utwardzenie nawierzchni), nie może być uznane za wykonanie i utrzymywanie parkingu osiedlowego. W istocie urządzenie parkingu w tych warunkach nie mieści się w zakresie celu publicznego określonego w akcie notarialnym, którym dokonano wywłaszczenia. Przedmiotowy parking stanowi działalność komercyjną prowadzącego i jego funkcjonowanie zależy od woli stron umowy cywilnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 873/10 - dostępne jw.).
Nie ma też dla sprawy znaczenia, że jego lokalizacja została zaakceptowana w 1996 r. przez Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w P., jako niesprzeczna z zapisem ówcześnie obowiązującego "Planu zagospodarowania przestrzennego m. P.". Istotnymi zagadnieniami w sprawie była bowiem ocena czy na wywłaszczonej nieruchomości w ogóle wykonano inwestycję zgodną z celem wywłaszczenia i czy dokonano tego w terminach, o których mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Reasumując stwierdzić należy, iż organy rozstrzygające w rozpoznawanej sprawie dokładnie wyjaśniły stan faktyczny, zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i wystarczająco uzasadniły, że przedmiotowa działka stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący nie podważył skutecznie tej oceny, gdyż zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione. Organ odwoławczy nie dopuścił się zarzucanych naruszeń przepisów prawa materialnego i postępowania.
Wojewoda Wielkopolski co do zasady trafnie zinterpretował i zastosował w sprawie przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odmienne zdanie Sądu co do możliwości wykonania urządzeń infrastruktury osiedla mieszkaniowego, jako mieszczących się w celu wywłaszczenia prawidłowo ustalonego przez organy w niniejszej sprawie, miało z uwagi na realia tej sprawy charakter wyłącznie teoretyczny. W żaden sposób różnice te nie podważyły trafności rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na której nie zrealizowano celu wywłaszczenia.
Zarzut strony skarżącej dotyczący braku wnikliwości Wojewody Wielkopolskiego był całkowicie chybiony. Jak trafnie zauważyli organ odwoławczy i uczestnik postępowania, decyzja Starosty [...] została wydana w dniu [...] 2010 r., a zatem przed ogłoszeniem przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w marcu 2010 r., co nastąpiło obwieszczeniem z dnia 15 kwietnia 2010 r. opublikowanym w Dzienniku Urzędowym GUS z dnia 29 kwietnia 2010 r. Nr 4, poz. 25. W konsekwencji organ trafnie zastosował wskaźniki waloryzacji, o których mowa w art. 227 w związku z art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bez zastosowania wskaźnika za marzec 2010 r., który w dacie rozstrzygania nie był jeszcze ogłoszony.
W toku postępowania sądowego nie zostały także naprowadzone takie okoliczności, które doprowadziłyby do zakwestionowania pozostałych rozstrzygnięć decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości, a Sąd nie doszukał się tego rodzaju okoliczności z urzędu. W szczególności skarżące Miasto P. nie podważyło dokonanej przez organy administracji oceny operatu szacunkowego na podstawie którego została ustalona wartość nieruchomości. W konsekwencji na aprobatę zasługiwało również rozstrzygnięcie co do zwrotu należności określonych w art. 140 ust. 1 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (punkt II), zatwierdzenia podziału wyżej opisanej działki nr [...] na działki nr [...]/Y oraz nr [...]/X (pkt III), jak umorzenia postępowania o zwrot części nieruchomości będącej wyżej opisanej działki nr [...] (pkt IV). Umorzenie było konsekwencją cofnięcia wniosku w odniesieniu do części nieruchomości, oznaczonej w projekcie podziału działki nr [...] jako działka nr [...]/X, przez stronę żądającą zwrotu nieruchomości i znajdowało swoje umocowanie w treści art. 105 § 1 kpa.
Dodać również należy, iż Sądowi wiadomo, że WSA w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 562/10 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "Czy art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, na której w terminie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, rozpoczęto prace związane z realizacją tego celu i w terminie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten zrealizowano, lecz następnie przeznaczono ją na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP i zawiesił postępowanie sądowe. W niniejszej sprawie stan faktyczny nie budził wątpliwości Sądu, a wskazywał on na to, że na przedmiotowej nieruchomości w ogóle nie zrealizowano celu publicznego. W konsekwencji tutejszy Sąd nie miał wątpliwości co do oceny prawnej tego stanu faktycznego i nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/ J. Zieliński /-/ W. Batorowicz /-/ B. Drzazga
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło