II SA/Po 873/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2013 r. o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Rektora uczelni A z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. /-/ W. Batorowicz Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r. tutejszy Sąd odrzucił wniesioną w niniejszej sprawie skargę J. L. Odpis orzeczenia został doręczony skarżącemu w dniu 20 grudnia 2013 r. (k. 55, 57). Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r. zostało stronie przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu 11 lutego 2014 r. wpłynęła do akt informacja z Okręgowej Izby Radców Prawnych w Poznaniu o wyznaczeniu dla skarżącego konkretnego pełnomocnika z urzędu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy. Sąd zawiadomił pełnomocnika o stanie sprawy (pismo z dnia 14 lutego 2014 r.). W dniu 18 lutego 2014 r. pełnomocnik skierował do tutejszego Sądu pismo przewodnie, w którym wskazał na trudności w nawiązaniu kontaktu ze skarżącym, co ostatecznie miało miejsce w dniu 17 lutego 2014 r., jak również w nocy z 17 na 18 lutego 2014 r., jednak informacje podawane przez skarżącego nie miały żadnego istotnego znaczenia dla sprawy. Do pisma przewodniego dołączył datowaną na 18 lutego 2014 r. opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz skierowane do skarżącego pismo z tej samej daty, w którym pełnomocnik wyjaśnił, że jeżeli strona posiada inne dokumenty niż zawarte w aktach postępowania, które mogą mieć istotne znaczenie dla sprawy, prosi o ich dostarczenie; na dzień sporządzenia pisma pełnomocnik nie znajdował podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (k.106-125 ). Następnie pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 26 lutego 2014 r. ()data nadania pocztowego: 27 lutego 2014 r.) wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tutejszego Sądu z dnia 12 grudnia 2013 r. o odrzuceniu skargi, wyjaśniając, że o tym, że został poinformowany o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w dniu 11 lutego 2014, a zatem po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który dla skarżącego biegł od dnia 20 grudnia 2013 r. Wskazując na problemy w uzyskaniu od skarżącego informacji przydatnych dla zaskarżenia postanowienia z dna 12 grudnia 2013 r. o odrzuceniu skargi oraz informacyjny charakter przekazanej Sądowi wcześniejszej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, wyjaśnił, że ostatecznie dopiero w reakcji na przesłaną stronie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, strona przedłożyła pełnomocnikowi w dniu 24 lutego 2014 r. dokumenty "mające kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy, pozwalające na wzruszenie zapadłego w dniu 13 grudnia 2013 r. postanowienia." Podniósł, że pełny dostęp do dokumentów kluczowych dla niniejszej sprawy, które nie znajdują się w aktach postępowania, istotnych dla podjęcia kroków prawnych zgodnych z interesem skarżącego, pełnomocnik uzyskał dopiero w dniu 24 lutego 2014 r. Do wniosku dołączył skargę kasacyjną wraz z jej odpisem (k. 127-156). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w jego uchybieniu. Odwołując się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, które tutejszy Sąd podziela, gdyż znajduje ono swoje oparcie w wykładni przepisów art. 177 § 1 i art. 87 § 1 i 4 P.p.s.a., stwierdzić należy, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 P.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA z dnia: 8 czerwca 2006 r. sygn. akt I FZ 198/06; 15 marca 2007 r. sygn. akt II FZ 47/07; 11 października 2011 r. sygn. akt II FZ 570/11 - przywołane w postanowieniu NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OZ 384/14, dostępnym w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Koncepcja ta gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 P.p.s.a. Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt SK 17/12 (OTK-A 2013/6/86). W jego uzasadnieniu wskazano m.in., że czas, jaki pozostaje pełnomocnikowi na złożenie skargi kasacyjnej, zostaje w takim przypadku uzależniony od długości trwania procedury wyznaczenia pełnomocnika z urzędu i wyłącznie ta okoliczność różnicuje sytuację pełnomocników z wyboru i ustanawianych z urzędu. Podkreślono, że na skutek powyższej interpretacji przepisów dotyczących przywrócenia terminu zarówno osoba reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, która uchybiła terminowi, jak i osoba reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, która bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dysponują 7 dniami od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi na wystąpienie z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i jednoczesne złożenie skargi kasacyjnej (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W przeciwnym razie początkowy bieg terminu wyznaczany byłby wyłącznie przez działania podjęte przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika (tak NSA m.in. w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2014 r.). W niniejszej sprawie nie mogło podlegać zakwestionowaniu wniesienie przez skarżącego, reprezentowanego przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu, co wynika z porównania dat doręczenia stronie zaskarżonego kasacyjnie rozstrzygnięcia i daty wniesienia skargi kasacyjnej. To z kolei rzutuje na pozytywną ocenę dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu, który może być złożony jedynie w stosunku do takiego terminu, który został uchybiony. Skoro pełnomocnik skarżącego dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie najwcześniej w dniu 11 lutego 2014 r., jak sam przyznał, to – przy zastosowaniu korzystnej dla strony skarżącej interpretacji – przeszkoda do wniesienia skargi kasacyjnej mogła trwać najdalej do daty upływu 30 dnia liczonego od zawiadomienia pełnomocnika, że został w tym charakterze ustanowiony dla skarżących w ramach pomocy prawnej, a zatem najpóźniej do dnia 13 marca 2014 r. Wprawdzie wcześniej, w dniu 18 lutego 2014 r. pełnomocnik wysłał do tutejszego Sądu datowaną na 18 lutego 2014 r. opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jednak z pisma przewodniego wynika, że pełnomocnik miał niezależne do niego trudności w nawiązaniu kontaktu ze skarżącym i przedmiotowa opinia została wydana na podstawie materiału procesowego, z jakim miał styczność pełnomocnik, który przy tym, przesyłając skarżącemu opinię, prosił o dostarczenie innych dokumentów niż zawarte w aktach postępowania, jeżeli strona takie dokumenty posiada, a które mogą mieć istotne znaczenie dla sprawy. Dokumenty takie, jak stwierdził, otrzymał dopiero w dniu 24 lutego 2014 r. Twierdzenie takie jest wiarygodne i poparte dołączoną do wniosku i skargi kasacyjnej dokumentacją. W tych warunkach uznać należy, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego mógł realnie sporządzić i wnieść skargę kasacyjną dopiero od dnia 24 lutego 2014 r., ale nie dalej niż do 13 marca 2014 r., co też faktycznie w sprawie miało miejsce w dniu 27 lutego 2014 r. (data nadania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i dołączonej do niego skargi kasacyjnej). Wobec tego złożony w dniu 27 lutego 2014 r. wniosek uznać należało za dopuszczalny i wniesiony terminowo (w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu), a ponadto za uzasadniony. Wobec tego należało stronie przywrócić uchybiony termin do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie powołanych przepisów orzekł, jak w sentencji. /-/ W. Batorowicz