II SA/Po 900/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Jacek Rejman Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2026 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oddala skargę. Wnioskiem z dnia 17 maja 2023 r. (data wpływu 19 maja 2023 r.) J. K. reprezentowany przez A. S. pełnomocnik wystąpił do Wójta Gminy [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie, rozbudowie i nadbudowie istniejących budynków galwanizerni wraz z częściową zmianą sposobu użytkowania zlokalizowanych w [...], przy ul. [...], na dz. nr [...], [...], [...], [...]. Zaznaczono przy tym, że występuje o uzyskanie ww. decyzji w związku z przeprowadzaniem procedury naprawczej w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...]. Organ I Instancji pismem z dnia 31 maja 2023 r. zwrócił się do Referatu Informacji Przestrzennej i Architektury o egzemplarze wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w celu przekazania do RDOŚ w [...], Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej PPIS w [...]), Dyrektora Zarządu Zlewni Wody Polskie w [...] (DZZWP w [...]), jako załącznika do wniosku o opinię/uzgodnienie, ustalono również, że dz. nr [...],[...] i [...] w [...] są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (dalej mpzp) z wyjątkiem działki [...] w [...]. Pismem z dnia 14 czerwca 2023 r. Wójt wezwał Stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez przedłożenie brakującego egzemplarza raportu oddziaływania na środowisko w formie pisemnej oraz na nośniku danych w formie elektronicznej. Pismami z dnia 31 lipca 2023 r. Organ I instancji zwrócił się do RDOŚ w [...], PPIS w [...], Marszałka Województwa [...], Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] o uzgodnienie/ zaopiniowanie zgodnie z kompetencjami. Zaznaczono przy tym, że przedsięwzięcie zaliczane jest do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla których wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 59 ust 1 pkt 1 uioś). Pismem z dnia 29 stycznia 2024 r. Wójt poinformował organy współdziałające, iż wezwał Stronę do przedłożenia raportu obejmującego cały przedmiotowy obiekt- zarówno w części istniejącej, jak i planowanej do przebudowy, rozbudowy i nadbudowy zakreślając 60 dniowy termin realizacji. Pismem z dnia 5 lutego 2024 r. Strona odpowiadając na korespondencję z dnia r. wyjaśniła, że w przedłożonym raporcie oddziaływania na środowisko uwzględniono skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. Tym samym objęto analizą zarówno część istniejącą, jak i część podlegającą przebudowie i rozbudowie. Zaznaczono przy tym, że zawarta w raporcie analiza oddziaływania nie jest uszczegółowiona w części dot. lakierni proszkowej, która decyzją Inwestora będzie wyłączona z eksploatacji. Wskazano także, że przebudowa i rozbudowa nie zakłada zwiększenia produkcji, a podjęte działania inwestycyjne mają na celu ograniczenie negatywnego wpływu zespołu instalacji na środowisko. Marszałek Województwa [...] postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2024 r. zaopiniował pozytywnie realizację przedsięwzięcia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] postanowieniem z dnia 25 lipca 2024 r. pozytywnie zaopiniował warunki realizacji ww. przedsięwzięcia w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Postanowieniem z dnia 25.11.2024 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] uzgodniło realizację ww. przedsięwzięcia w proponowanym wariancie. RDOŚ w [...] postanowieniem z dnia 20 września 2024 r. odmówił uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia wskazując, że pomimo wezwań nie uzyskał od Wójta Gminy [...] informacji, czy ten zbadał możliwość legalizacji przedsięwzięcia pod kątem spełnienia warunków art. 49 ust. 4a ustawy Prawo budowlane. Z kolei Wnioskodawca nie odpowiedział, które z obiektów poddane zostały przebudowie, rozbudowie lub nadbudowie, nie jest zatem możliwe jednoznaczne określenie obecnego stanu zagospodarowania terenu. Wnioskodawca wskazał jedynie na planie sytuacyjnym obiekty istniejące i planowaną rozbudowę oraz zaznaczył, że obecnie nie trwają żadne prace budowalne. RDOŚ podniósł również, iż nie uzyskał informacji na temat analizy rozwiązań alternatywnych, zarówno od organu prowadzącego postępowanie główne, jak i od Wnioskodawcy, który został wezwany przez Wójta Gminy [...] o jej przedstawienie. W odpowiedzi Wnioskodawca wyjaśnił jedynie, że analiza rozwiązań alternatywnych została wskazana w punkcie 5 raportu. Z kolei w punkcie 5 raportu o nazwie "Analizowane warianty inwestycji" przedstawiono wariant "1 ", który de facto jest wariantem inwestycyjnym oraz wariant "O" tzw. wariant bezinwestycyjny. Uznać należy zatem, że nie przedstawiono wariantowania inwestycji, tym bardziej, że opis obu wariantów jest krótki i lakoniczny. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 16 grudnia 2024 r. odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Strona wniosła odwołanie od decyzji Organu I instancji. Wskazaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] wyjaśniając, iż przepisy ustawy nie przewidują wniesienia zażalenia na postanowienie RDOŚ w [...] (art. 77 ust. 7 ww. ustawy), wobec tego zastosowanie znajdzie ogólna regulacja art. 142 k.p.a. Kolegium zauważyło, że postanowienie RDOŚ w [...] nie zawierało stosownego pouczenia, iż można je zaskarżyć w odwołaniu od decyzji. Zatem przedmiotem analizy uczynił również postanowienie Organu uzgadniającego. SKO zaznaczyło, iż przedmiotowe przedsięwzięcie zakwalifikować należy do przedsięwzięć wymienionych w § 2 Ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, jako przedsięwzięcie zawsze znacząco oddziałujące na środowisko. Odnosząc się do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko konieczne jest zwrócenie uwagi na jego zasadniczą rolę w postępowaniu administracyjnym, jaką jest dostarczanie informacji o środowisku, przedsięwzięciu, jak również o oddziaływaniu, jakie przedsięwzięcie będzie miało na środowisko na trzech etapach: realizacji, eksploatacji oraz likwidacji przedsięwzięcia. Kolegium zauważyło, że przedłożony przez Stronę raport został przesłany do uzgodnienia i zaopiniowania przez organy współdziałające. RDOŚ w [...] postanowieniem z dnia 6 września 2024 r. odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Decyzja w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań została wydana po uzgodnieniu z RDOŚ w [...]. Powyższe oznacza, że odmowa uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez ten podmiot uniemożliwia wydanie decyzji o treści pozytywnej dla Wnioskodawcy. Uzgodnienie jest wiążącą formą wpływania przez organ uzgadniający na wydawanie aktów przez organ prowadzący postępowanie główne. Uzgodnienie oznacza zgodę organu na wydanie określonej treści rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji pozytywnej w sytuacji uzyskania negatywnego uzgodnienia od organu specjalistycznego jest niedopuszczalne. Kolegium podzieliło stanowisko Organu I instancji, że postanowienie RDOŚ w [...], w którym odmówiono uzgodnienia, miało charakter wiążący dla organu I instancji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 627/17; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA//Po 1214/13). Odnosząc się do stwierdzenia braku wskazania wariantów alternatywnych Kolegium stwierdziło, że racje ma RDOŚ w [...] uznając, iż przedstawiona na str. 27 -28 raportu analiza nie spełnia wymagań. Zgodzić się należy ze stwierdzeniem, iż przedstawiono wariant "1" założony do realizacji. Z treści wynika również, że autor nie analizował innego wariantu poza opisanym, a przedstawiony wariant bezinwestycyjny "0" z założenia nie był brany w ogóle pod uwagę. Zatem Kolegium podziela w tym zakresie stanowisko RDOŚ w [...]. W przypadku gdy organ prowadzący postępowanie, analizując treść raportu, stwierdzi brak zawarcia w nim wszystkich elementów wymaganych przez ustawę, powinien wezwać inwestora do uzupełnienia tych braków. Natomiast gdy uchybienia te zauważy organ opiniujący czy uzgadniający, powinien on zwrócić się do organu głównego i za jego pośrednictwem wezwać inwestora do uzupełnienia (wyrok NSA z 13 maja 2011 r., II OSK 845/10). Natomiast zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą ocenową w raporcie powinien zostać zawarty opis analizowanych wariantów - w tym a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru oraz określeniem przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów (art. 66 ust.1 pkt 5 i 6 uioś.). Niezależnie od przedstawionych informacji raport powinien zawierać opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia (art. 66 ust 1 pkt 4 uioś.), o ile organ w postanowieniu screeningowym nie stwierdzi inaczej. Oznacza to, że obecnie wariant "zerowy", czyli polegający na niewykonywaniu inwestycji, nie stanowi wariantu alternatywnego w rozumieniu dyrektywy 85/337 art. 5 ust. 3 tiret 4, co zobowiązuje Inwestora do wskazania w raporcie innego racjonalnego wariantu alternatywnego. Kolegium wyjaśniło, że Organ uzgadniający wystąpił do Wójta Gminy [...] o wezwanie Strony do jego uzupełnienia. Przypomnieć należy również, że nadesłana korespondencją zwrotną odpowiedź w żadnym stopniu nie spełniała wymagań ustawowych. Warto także zauważyć, że w ustawie określono jedynie minimalną liczbę wariantów, dlatego nie jest wykluczone podanie w raporcie większej liczby niż ta wymagana. Po przeprowadzonym badaniu punktu "Analizowanie wariantów inwestycji" przedstawionego raportu stwierdzić należy, że nie spełnia on minimalnych wymagań stawianych w tym zakresie. W związku z powyższym orzekające Kolegium podzieliło w pełni argumentację RDOŚ w [...] i jednocześnie stwierdziło, że nie jest prawdą jak podniesiono w odwołaniu, że pismo z dnia 21 sierpnia 2024 r. i zawarte tam wyjaśnienia nie zostały wzięte pod uwagę przy badaniu sprawy. Zastrzeżenia RDOŚ w [...] zostały wyjaśnione w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 września 2024 r. Ponadto RDOŚ w [...] kilkukrotnie zwracał się o wyjaśnienia i uzupełnienie materiału sprawy zarówno do Organu I instancji jak i do Inwestora za pośrednictwem Wójta Gminy [...], o czym wspominano wyżej. Zatem właściwy organ w zakresie ochrony środowiska, który stosownie do przepisów art. 77 § 1 k.p.a. dokonał weryfikacji posiadanego w sprawie materiału, a wobec niewyjaśnionych wątków w konsekwencji odmówił uzgodnienia. Kolegium podkreśliło, że postanowienie RDOŚ w [...] miało kluczowe znaczenie dla sposobu zakończenia postępowania w niniejszej sprawie. RDOŚ jako wyspecjalizowany organ, posiadający specjalistyczną wiedzę, odmówił uzgodnienia realizacji planowanego przedsięwzięcia opierając się na analizie materiałów sprawy, a zwłaszcza jego istotnych braków. SKO w [...] poinformowało również, że żądanie zawarte w pkt 2 odwołania, tj. wznowienia postępowania nie może być rozpatrywane na obecnym etapie. Wznowienie postępowania dotyczy bowiem decyzji ostatecznych od których odwołanie już nie przysługuje. Przesłanki wznowienia określa art. 145 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J. K. zarzucając: 1) naruszenie art. 50 § 1 kpa poprzez jego zastosowanie i wezwanie do wyjaśnień i uzupełnień w piśmie z dnia 26 lipca 2024 roku, w sytuacji gdy w przypadku wystąpienia braku spełniania przez raport oddziaływania na środowisko złożonego wraz z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ, jak w niniejszej sprawie, organ winien wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku na podstawie art. 64 § 2 kpa w zakresie braków raportu co do informacji objętych art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 uioś ewentualnie poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 50 § 1 kpa w zw. z art. 9 kpa oraz art. 54 § pkt 6) kpa polegające na braku precyzyjnego wskazania w wezwaniu do wyjaśnień i uzupełnień w piśmie z dnia 26 lipca 2024 roku zakresu oczekiwanego uzupełnienia, gdyż objęto nim przedstawienie żądania podania informacji analizy rozwiązań alternatywnych'' przedsięwzięcia, o których mowa w art. 49 ust. 4a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, podczas gdy wezwanie to nie wskazuje w sposób wystarczająco precyzyjny stwierdzonych braków w raporcie, zakresu oczekiwanych przez organ działań ze strony Skarżącego, będąc wezwaniem nieprecyzyjnym, mylącym, a dodatkowo nie zawierającym pouczeń co do skutków prawnych niedostosowania się do wezwania - w efekcie czego pozbawiono Skarżącego możliwości uzupełnienia raportu o wymagane przez tut. Organ informacje, do czego winien być on zobowiązany w sposób jasny, po pouczeniu o konsekwencjach nieuzupełnienia raportu w wymaganym zakresie (co nie nastąpiło). 2) naruszenie art. 80 ust. 1 pkt 1 uioś w zw. z art. 77 ust. 1 uioś poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na co najmniej przedwczesnej odmowie wydania decyzji dla określenia uwarunkowań środowiskowych pomimo braku prawidłowego wezwania Skarżącego do uzupełnienia raportu. Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponadto Skarżący wniósł o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ ten po rozpoznaniu odwołania J. K., utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia pn. przebudowa, rozbudowa i nadbudowa istniejących budynków galwanizerni wraz z częściową zmianą sposobu użytkowania zlokalizowanych w [...], przy ul. [...], na dz. nr [...], [...], [...], [...]. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż organy prawidłowo uznały, i co nie jest przedmiotem sporu, że planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się — zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Z 2024, poz. 1112 dalej też uioś) i §2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. [...]. 1839) do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla których wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 59 ust 1 pkt 1 uioś). Zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 1 uioś, uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Z takim przedsięwzięciem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (ust. 1 art. 71 uioś). Stosownie do art. 80 uioś, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 pkt 8 uioś, przez "ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko" rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Na gruncie przepisów uioś w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją związaną. Oznacza to z jednej strony, że organ właściwy do wydania tej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jedynie w razie: (1) niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 uioś), (2) odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 uioś, (3) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 uioś), (4) gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 uioś), (5) jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację tego przedsięwzięcia, o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 tej ustawy (art. 81 ust. 3 uioś). Jeżeli żadna z wymienionych okoliczności nie zachodzi, organ jest obowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań (wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 168/25). W niniejszej sprawie podstawę do wydania decyzji negatywnej stanowił fakt, iż Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] postanowieniem z dnia 20 września 2024 r. odmówił uzgodnienia w toku postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych. Stosownie zaś do zapisów art. 77 ust. 10 uioś postanowienie to wiąże organ prowadzący postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Powyższe oznacza, że odmowa uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez ten podmiot uniemożliwia wydanie decyzji o treści pozytywnej dla wnioskodawcy. Uzgodnienie jest wiążącą formą wpływania przez organ uzgadniający na wydawanie aktów przez organ prowadzący postępowanie główne. W tym miejscu podkreślić należy, iż z regulacji zawartej w art. 77 uioś wynika, że ustawodawca, regulując procedurę dokonywania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przed wydaniem decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, stanowiącą współdziałanie organów administracji publicznej, o którym mowa w art. 106 k.p.a., wyłączył możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w tym trybie. Równocześnie nie zostało wyłączone zastosowanie art. 142 k.p.a., który stanowi, że postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko reprezentowane w orzecznictwie, iż do weryfikacji postanowienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska jest uprawniony organ drugiej instancji i sąd administracyjny, niezależnie od instancji, w której sprawa jest rozpoznawana (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 549/14, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 2 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/OI 849/20). Z tych też względów Sąd, mając na uwade art. 135 p.p.s.a., dokonał kontroli postanowienia RDOŚ z dnia 20 września 2024 r., koncentrując się na przesłance odmowy uzgodnienia, która uzależniona była od działania strony tj. kwestii analizy wariantowości przedsięwzięcia. W sprawie nie ulega wątpliwości, iz szczególnym dowodem mającym istotne znaczenie w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie zaś z art. 66 ust. 1 pkt 5 uioś, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać opis wariantów przedsięwzięcia uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania na środowisko ze wskazaniem wariantu wybranego do realizacji, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska; racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym. Jak wskazuje się w orzecznictwie, zgodnie z prawidłową wykładnią art. 66 ust. 1 pkt 5 uioś "przedstawione warianty powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki wnioskowane przedsięwzięcie będzie oddziaływać na środowisko w związku z różnymi sposobami jego realizacji. Celem wskazania racjonalnego wariantu alternatywnego jest poszukiwanie alternatywnych rozwiązań pozwalających zrealizować przedsięwzięcie w sposób racjonalnie oddziałujący na środowisko. Nie można zatem zredukować wymaganych trzech wariantów w istocie do jednego lub kilku wariantów inwestycyjnych wraz z jednoczesnym uznaniem jednego z wariantów inwestycyjnych za najkorzystniejszy dla środowiska. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie może być utożsamiany z jednym z wariantów proponowanych do realizacji przez wnioskodawcę, ponieważ decydującym czynnikiem w wyborze tego ostatniego wariantu jest czynnik najczęściej ekonomiczny, a nie ochrona środowiska. Racjonalny wariant alternatywny i wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego czy też teoretycznego. Nie należy więc przedstawiać wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych czy środowiskowych lub społecznych). Z kolei "alternatywność" oznacza, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko" (wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 1384/22). Racjonalny wariant zawsze powinien spełniać dwie cechy - być jednocześnie "alternatywnym" i "racjonalnym". Brak którejkolwiek z tych cech będzie powodował, że wskazany przez inwestora jako racjonalny wariant alternatywny faktycznie nim nie jest. W konsekwencji przedłożony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko będzie wadliwy, a tym samym nie będzie możliwe w oparciu o jego ustalenia wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Racjonalność wariantu oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora. Z kolei "alternatywność" oznacza, że racjonalny wariant musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko. Z tego powodu za wariant alternatywny nie może być uznany tzw. "wariant zerowy", ponieważ w ogóle nie oddziałuje na środowisko. "Alternatywność" wymaga co do zasady zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznym (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc, produkcyjność, wydajność zainstalowanych urządzeń). Nie jest oczywiście wyłączone odwoływanie się także do innych różnic, wynikających chociażby z kryteriów ekonomicznych i społecznych. W każdej sprawie kryteria te powinny zostać zindywidualizowane w oparciu o rodzaj przedsięwzięcia, dla którego inwestor występuje o ustalenia środowiskowych uwarunkowań" (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 października 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 420/25). W orzecznictwie wskazuje się również, że "Alternatywność wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar przedsięwzięcia) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, urządzeń lub instalacji). Nie jest też wykluczone odwoływanie się do innych różnic, wynikających np. z kryteriów ekonomicznych i społecznych. Nie ulega jednak wątpliwości, że wariant alternatywny nie może mieć charakteru pozornego, tj.: nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych" (wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 168/25). "Nie jest oczywiście wyłączone odwoływanie się także do innych różnic, wynikających chociażby z kryteriów ekonomicznych i społecznych. W każdej sprawie kryteria te powinny zostać zindywidualizowane w oparciu o rodzaj przedsięwzięcia, dla którego inwestor występuje o ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Celem wariantowania jest niedopuszczenie do podjęcia działań mogących negatywnie oddziaływać na środowisko. Skuteczność działań prewencyjnych w indywidualnej ocenie przedsięwzięcia uzależnione jest w dużej mierze od jakości opracowanych w raporcie wariantów oraz prawidłowej ich oceny przez organ wydający decyzję środowiskową. Nie jest zatem dopuszczalne poprzestanie na wskazaniu, że inwestor nie jest w stanie przedstawić trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia" (wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 6994/21). W rozpoznawanej sprawie w przedłożonym raporcie na stronie 28 opisano warianty inwestycji. Jeden wariantów zaklada realizację inwestycji zgodnie z założeniami inwestora, drugi zaś zakłada wariant bezinwestycyjny tzw. wariant zerowy, który jak wskazano wyżej uznać należy za niedopuszczalny. W raporcie wprost wskazano, iż “inwestor nie analizował innego wariantu poza opisanym powyżej" (str. 28 raportu), co stoi w sprzeczności z wówczas obowiązującymi, jak i obecnie, przepisami. W tym miejscu Sąd wskazuje, iż przepisy uioś w brzmieniu z kwietnia 2023 r. (data sporządzenia raportu) w art. 66 ust. 1 pkt 5 przwidywały, iż raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Podkreślić zatem należy, iż z punktu widzenia spełnienia przesłanki alternatywności wariantów istotne jest, aby organ orzekający w sprawie miał możliwość wyboru wariantu planowanego przedsięwzięcia jak najkorzystniejszego dla środowiska, pod warunkiem, że ma z czego wybierać. "[...] na gruncie obowiązujących przepisów wybór wariantu do realizacji przedsięwzięcia należy do organu. Aby to było możliwe konieczne jest szczegółowe opisanie w raporcie nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, który może być tożsamy z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, ale i racjonalnego wariantu alternatywnego, tak aby organ mógł sam dokonać porównania, a nawet wyboru innego niż zaproponowany przez inwestora wariant realizacji przedsięwzięcia. Powyższe wynika wprost z art. 81 ust. 1 u.u.i.ś., który stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia" (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 376/21). Takiej możliwości (wyboru) trudno jednak doszukiwać się w niniejszej sprawie skoro sam inwestor, co wskazano wyżej, nie analizował żadnego innego wariantu. Z tych też względów zasadnie RDOŚ pismem z 3 lipca 2024 r. zwrócił się do Wójta Gminy [...] o wskazanie na jakim etapie są prace budowalne związane z przebudową, nadbudową i rozbudową istniejącej galwanizerni, jakie prace związane z realizacją przedmiotowego przedsięwzięcia wnioskodawca planuje podjąć w poszczególnych obiektach — planowanych i istniejących oraz o przedstawienie analizy rozwiązań alternatywnych przedsięwzięcia, o których mowa w art. 49 ust. 4a Prawo budowlane. W związku z powyższym Wójt Gminy [...] na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. wezwał Inwestora do złożenia wyjaśnień i uzupełnień, o których mowa w piśmie RDOŚ. Organ jednocześnie wskazał, iż wyjaśnienia i uzupełnienia podpisane przez uprawniona osobe należy przesłac w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W odpowiedzi na powyższe w piśmie z dnia 21 sierpnia 2024 r. pełnomocnik Inwestora w pkt 3 wskazał, iż analizę rozwiązań alternatywnych przedsięwzięcia wskazano i przedstawiono, wraz z uzasadnieniem w punkcie 5 Raportu. Mając na uwadze powyższą odpowiedź wskazać należy, iż samo wskazanie w piśmie RDOŚ art. 49 ust. 4a Prawa budowlanego, wbrew zarzutom skargi, pozwalało inwestorowi na odczytanie intencji wezwania bez konieczności odwoływania sie do art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 uioś. W tym miejscu podkreślić należy, iż Inwestor sam w odpowiedzi na powyższe odwołał sie do analizy wariantów zawartych w raporcie, a co za tym dzie dokumentu sporządzanego na podstawie m.in. art. 66 uioś. Tym samym nie ulega wątpliwości, iż Inwestor miał świadomość, że organ oczekuje przedstawienia rozwiązań alternatywnych, które nie zostały przedstawione w raporcie. Ponadto w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż Skarżący przez całe postępowanie reprezentowany był przez A. S., która co wynika z załączonej do wniosku wizytówki jest architektem, a więc podmiotem, który winien posiadać wiedzę w zakresie przepisów prawa w zakresie realizacji inwestycji. Na marginesie Sąd wskazuje, iż w sytuacji gdy strona miała wątpliwości co do sposobu w jaki należy wykonać wezwanie mogła zwrócić sie do autorów raportu o wyjaśnienie powyższej kwestii, w szczególności, że w wezwaniu jednoznacznie zaznaczono, że wyjaśnienia i uzupełnienia mają być podpisane przez uprawnione osoby. Ponadto należy mieć na uwadze, iż sam art. 49 ust. 4a Prawa budowwlanego wprost wskazuje, że decyzje, o których mowa w ust. 4, mogą być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar [...], jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w przypadkach gdy ocena ta jest możliwa do przeprowadzenia z uwzględnieniem analizy rozwiązań alternatywnych przedsięwzięcia i możliwości ustalenia warunków jego realizacji w zakresie ochrony środowiska. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 172/16 , iż “brzmienie art. 49 ust. 4a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane dopuszcza zatem możliwość wydania decyzji środowiskowej w przypadkach, gdy ocena ta jest możliwa do przeprowadzenia z uwzględnieniem analizy rozwiązań alternatywnych przedsięwzięcia i możliwości ustalenia warunków jego realizacji w zakresie ochrony środowiska odwołującej się do ww. zasad ogólnych. Oznacza to, że organ wydający decyzję środowiskową dla zrealizowanego przedsięwzięcia powinien mieć swobodę wyboru w ramach przedstawionych w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia. W miarę ograniczania rozwiązań alternatywnych maleje swoboda organu w zakresie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla zrealizowanego przedsięwzięcia i możliwości ustalenia warunków jego realizacji w zakresie ochrony środowiska. Efektywność oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia zrealizowanego, zależy przede wszystkim od przyjętych kryteriów wyboru rozwiązań alternatywnych przedsięwzięcia oraz informacji, jakimi dysponuje organ prowadzący postępowanie na temat zrealizowanego przedsięwzięcia. Istotne będą zatem zastosowane przez organ mierniki oceny rozwiązań alternatywnych przedsięwzięcia. Stosowanie zasady prewencji w procedurze legalizacji samowoli budowlanej oznacza takie zapobieganie negatywnemu oddziaływaniu na środowisko (art. 6 ust. 1 p.o.ś.) zrealizowanej inwestycji, by nie dopuścić do zmiany na gorsze stanu środowiska." W niniejszej sprawie co jak wskazano wyżej przedłożony raport nie zawiera żadnych rozwiązań alternatywnych, gdyż inwestor takich nawet nie rozważał. Z tych też względów za niezasadny należało uznać zarzut nieprawidłowego zastosowania art. 50 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. oraz art. 54 § pkt 6) k.p.a. polegające na braku precyzyjnego wskazania w wezwaniu do wyjaśnień i uzupełnień w piśmie z dnia 26 lipca 2024 r. zakresu oczekiwanego uzupełnienia. Odnosząc się do zarzutu skargi, iz brak przedstawienia alternatywnych rozwiązań w raporcie stanowi brak formalny wniosku, a organ winien wezwać do jego uzupełnienia na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wyjaśnić nalezy, iz takie stanowisko jest nieuprawnione. Przede wszystkim podkreślić należy, iz brak przedstawienia alternatywnych rozwiązań w żadnym wypadku nie stanowi braku formalnego wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji. Wymogi formalne wniosku o wydanie decyzji środowiskowej określa art. 74 uioś. Z przepisu tego wynika, iż brakiem formalnym jest sam fakt nie załączenia raportu, a nie braki w jego treści. Same zapisy raportu stanowią już zawartość merytoryczną. Z tych też względów organ zasadnie jako podstawę wezwania wskazał art. 50 § 1 k.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych. Nie można w żadnym przypadku przyjąć, iż braki merytoryczne, które nie zostały uzupełnione pomomo wezwania, winny skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, a tak należałoby postąpić przyjmując stanowisko Skarżącego. W tym stanie rzeczy wobec nie uzupelnienia braków raportu, a co za tym idzie braku mozliwości analizy rozwiązań alternatywnych, słusznie RDOŚ wydał postanowienie o odmowie uzgodnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji. Z tych też względów organ I instancji będąc związanym postanowieniem RDOŚ prawidłowo odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji, a zarzuty skargi art. 80 ust. 1 pkt 1 uioś w zw. z art. 77 ust. 1 nie zasługiwały na aprobatę. W tym miejscu wskazać nalezy, iż Sąd ma świadomość, że podstawą do wydania postanowienia o odmowie uzgodnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach były równiez inne kwestie, które zaniechał Wójt Gminy, to jednakże powyższe w świetle poczynionych rozważań nie mogło mieć wpływu na ocenę prawidłowości wydanych w sprawie decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. ----------------------- 2