II SA/Po 903/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 06 listopada 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska Skarżący H. K. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi jaką wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym oraz przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący powołał się na trudną sytuację materialną. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonego na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty chorobowej w wysokości [...]zł. miesięcznie. Posiada dom o powierzchni [...] m² o wartości około [...]zł oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...]ha. Nie posiada żadnych oszczędności, czy wartościowych ruchomości poza ciągnikiem, rolniczym o wartości około [...]zł. Skarżący posiada kredyt hipoteczny w kwocie [...]zł z ratą miesięczną [...]zł oraz kredyt gotówkowy w kwocie [...]zł z miesięczną ratą w wysokości [...] zł. Skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a."). Z dodatkowego oświadczenia skarżącego wynika, że jest rolnikiem i nie składa zeznań podatkowych PIT. Gospodarstwo prowadzi samodzielnie. Obecnie stałym dochodem jest świadczenie z KRUS w wysokości [...] zł miesięcznie. Spłaca regularnie miesięczne raty kredytu hipotecznego w wysokości [...]zł oraz kredytu gotówkowego w wysokości [...] zł. W 2017r. dochód brutto z gospodarstwa wyniósł [...]zł, ma jeszcze do sprzedania płody rolne o wartości [...]zł. Otrzymuje dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Posiada samochód osobowy marki Volkswagen Golf z 1993r. oraz marki Żuk z 1986r. Przedłożył postanowienie sądu powszechnego o orzeczeniu separacji z żoną, która jednak odbiera korespondencję kierowaną do skarżącego, jako dorosły domownik. Podatek od nieruchomości za 2017r. wyniósł [...] zł. Nadto z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego za okres od 1 stycznia 2016r. do 23 października 2017r. wynika, że miesięczne salda były dodatnie i wpływy w listopadzie 2016r. wynosiły [...]zł, wydatki [...]zł, w grudniu - wpływy [...]zł., wydatki [...]zł, w styczniu 2017r. - wpływy [...]zł., wydatki [...] zł, w lutym - wpływy [...]zł, wydatki [...]zł, w marcu - wpływy [...] zł., wydatki [...] zł, w maju – wpływy [...] zł, wydatki [...] zł., w czerwcu - wpływy [...]zł, wydatki [...]zł., w lipcu wpływy [...]zł., wydatki [...] zł., w sierpniu – wpływy [...]zł., wydatki [...]zł., we wrześniu – wpływy [...]zł., wydatki [...] zł., w październiku – wpływy [...]zł, wydatki [...]zł. Na dzień 23 października 2017r. skarżący posiadał dostępne saldo w wysokości [...]zł. Z rachunku tego pokrywa raty kredytowe oraz opłaty za media i pozostałe koszty koniecznego utrzymania. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego (art. 199 P.p.s.a.), może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższego przepisu, ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." wynika, że strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694). Przyznanie prawa pomocy w całości osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taka osoba powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, chociażby w części, jest obiektywnie niemożliwe. W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania oraz możliwości majątkowych i finansowych wnioskodawcy wynika, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania, chociażby w części, przy pełnym i wszechstronnym przedstawieniu rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Utrzymuje się ze świadczenia rentowego oraz z dochodów z prowadzonej działalności rolniczej, które pozwalają na pokrycie wszystkich bieżących kosztów utrzymania skarżącego, a także poniesienie rat kredytowych w łącznej wysokości około [...]zł. miesięcznie. Podkreślić należy, że zobowiązania te, jak sam oświadczył, skarżący wypełnia terminowo. Na rachunku tym dysponuje wolnymi środkami w kwocie przekraczającej [...]zł. Nadto z akt sprawy wynika, że wprawdzie skarżący ma orzeczenie o separacji z żoną, to jednak wspólnie zamieszkują i odbiera ona korespondencję kierowaną do skarżącego jako dorosły domownik. Przyjąć należy, że razem partycypują w kosztach utrzymania domu, co ogranicza wydatki skarżącego na ten cel. Zauważyć przy tym należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania celem pokrycia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. o sygn. akt II OZ 72/12 oraz z dnia 8 lipca 2014 r. o sygn. akt II OZ 671/14, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze skarżący nie wykazał, że nie ma możliwości finansowych na poniesienie kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska