II SA/Po 910/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2012 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 18 września 2012 roku Nr [...] w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego; oddala skargę Decyzją z dnia 1 września 2012 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski (dalej: "Wojewoda") utrzymał w mocy decyzję Starosty Poznańskiego (dalej: "Starosta") z dnia 3 sierpnia 2012 r. nr [...], którą orzeczono o utracie przez P.K. statusu osoby bezrobotnej z dniem 17 lipca 2012 r. Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym. Dnia 10 lipca 2012 r. P.K. dokonał rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w Poznaniu jako bezrobotny. W karcie rejestracyjnej określono datę stawiennictwa w urzędzie pracy na 17 lipca 2012 r. P.K. podpisał się pod rubryką, w której datę tę określono (k. 1 akt administracyjnych). Decyzją z dnia 11 lipca 2012 r. nr [...] Starosta, działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, ze zm. - dalej: "u.p.z.") orzekł o uznaniu P.K. z dniem 10 lipca 2012 r. za osobę bezrobotną. Jednocześnie organ odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych (k. 9 akt administracyjnych). Decyzją z dnia 3 sierpnia 2012 r. nr [...] Starosta na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. orzekł o utracie przez P.K. statusu osoby bezrobotnej z dniem 17 lipca 2012 r. Wskazał, że bezrobotny nie stawił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i nie zawiadomił w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Następnie pouczył, że odzyskanie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić po upływie 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa (k. 14 akt administracyjnych). W odwołaniu P.K. wniósł o uchylenie decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej ("cofnięcie orzeczenia"). Swój wniosek uzasadnił tym, iż gdy zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny w dniu 10 lipca 2012 r. omyłkowo przyjął do świadomości, że termin stawienia się to 17 sierpnia 2012 r. Dlatego jego niestawiennictwo było powodowane pomyłką co do daty wymaganej wizyty. Skarżący na usprawiedliwienie zaistniałej sytuacji wskazał, że gdy przed kilkoma laty był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, to tryb wizyt ustalony był comiesięcznie. Dlatego obecnie w wyniku niedopatrzenia przeoczył fakt, że miał stawić się w terminie siedmiu dni po rejestracji. Skarżący dodał też, że nadal nie znalazł zatrudnienia, choć w tym kierunku poczynił już osobiste starania. Zaznaczył też, że w miesiącu lipcu i sierpniu korzystał z porady psychologa oraz pomocy stomatologicznej w ramach ubezpieczenia, będącego następstwem praw przysługujących osobie bezrobotnej (k. 22 akt administracyjnych). Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy na podstawie art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: "K.p.a.") oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. Wojewoda podkreślił, że w dniu rejestracji, to jest 10 lipca 2012 r., wyznaczono skarżącemu termin wizyty w Powiatowym Urzędzie Pracy na dzień 17 lipca 2012 r. celem potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Przyjęcie do wiadomości i stosowania wyznaczonego terminu stawiennictwa na dzień 17 lipca 2012 r. P.K. potwierdził własnoręcznym podpisem w dniu rejestracji na druku karty rejestracyjnej bezrobotnego. Następnie organ zaznaczył, że skarżący nie zgłosił się w wyznaczonym terminie i nie usprawiedliwił swojej nieobecności. Wskazując na powyższe Wojewoda uznał, że zasadnie orzeczono o utracie statusu osoby bezrobotnej przez P.K. z dniem 17 lipca 2012 r. Zdaniem organu przesądza o tym fakt udzielenia skarżącemu odpowiedniej informacji, którą podpisał, a także fakt, że zapoznał się on z aktualnymi prawami i obowiązkami osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu przyczyn niestawiennictwa Wojewoda podkreślił, że skoro dana osoba składa podpis pod dokumentem, to należy domniemywać, iż ma świadomość jego treści. Data 17 lipca 2012 r., którą zaakceptował skarżący, nie zawiera też skreśleń ani poprawek. Zdaniem Wojewody pomylenie daty stawiennictwa z inną nieprawidłową datą nie mogą zostać uznane za uzasadnione przyczyny niestawiennictwa. Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. Starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Odwołując się to tego przepisu Wojewoda zauważył, że P.K. w odwołaniu nie wskazuje na obiektywne przyczyny, które by mogły usprawiedliwić niestawiennictwo w wyznaczonym dniu i nie przedstawił żadnych dokumentów mogących mieć wpływ na usprawiedliwienie niestawiennictwa. Organ wskazał też na orzeczenia sądów administracyjnych, z których wynika, że niestawienie się w terminie jest usprawiedliwione wówczas, gdy nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez osobę zobowiązaną do stawienia się, a więc bez jej winy; na bezrobotnym ciąży obowiązek stawiennictwa w siedzibie organu zatrudnienia, a w przypadku niemożności wypełnienia tego obowiązku jest on zobowiązany do wskazania w zawitym terminie uzasadnionej przyczyny tego niestawiennictwa. W skardze P.K. ponownie powołał się na okoliczności wskazane w odwołaniu wskazujące, że niestawiennictwo w wyznaczonym terminie w Powiatowym Urzędzie Pracy nie było przez niego zawinione. Na usprawiedliwienie swojego roztargnienia przywołał fakt, że od listopada 2010 r. uczestniczy w procesie rozwodowym, który niebawem zostanie rozstrzygnięty. Ta trudna emocjonalnie dla skarżącego sytuacja powiązana jest z podejmowaniem wielu zaplanowanych czynności w różnych terminach. Z tego powodu datę stawiennictwa w Powiatowym Urzędzie Pracy przyjął do świadomości z pewnym automatyzmem uznając, iż jest to 17 sierpnia 2012 r. Niezależnie od powyższego decyzję Wojewody skarżący uznał za nieludzką. Zarzucił, że organ odwoławczy nie przyjmuje żadnych wyjaśnień, zasłania się niezrozumiałymi dla niego przepisami. Podkreślił też, że przyjęte przez niego omyłkowo założenie, iż ma się stawić w kolejnym miesiącu po rejestracji było racjonalne, bowiem trudno sobie wyobrazić, że pracownik Powiatowego Urzędu Pracy zaledwie kilka dni po rejestracji mógłby zaoferować skarżącemu realną propozycję pracy. P.K. zaznaczył też, że pracownik Powiatowego Urzędu Pracy 10 lipca 2012 r. nie dał mu do zrozumienia, iż istnieją możliwości uzyskania pracy w najbliższym czasie, stąd nie spowodowało to wzmożenia czujności skarżącego w tym zakresie. W konkluzji skarżący zaznaczył, że nie stawienie się w Urzędzie stanowiło zwyczajną pomyłkę, której nie może inaczej uargumentować. Podkreślił też, że pracę stracił w marcu 2012 r. Następnie sam starał się uzyskać nowe zatrudnienie, a do Powiatowego Urzędu Pracy stawił się dopiero w lipcu. W konkluzji skarżący poprosił o zrozumienie jego sytuacji życiowej i przywrócenie mu statusu osoby bezrobotnej z ważnością od dnia rejestracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że stosownie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 wskazanej wyżej ustawy umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji w sytuacji (w szczególności), gdy narusza ona naruszającej prawo materialne, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - dalej: "P.p.s.a.") oraz, gdy decyzja została wydana z naruszeniem reguł postępowania, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Powyższe kryterium kontroli (legalność) nie pozwala zatem Sądowi wyeliminować decyzji zgodnych z prawem. Z tego powodu, chociaż w niniejszej sprawie Sąd przyjmuje ze zrozumieniem argumentację powołaną przez skarżącego w skardze i nie podważa znaczenia trudności, jakim musiał on stawić czoło w związku z trudną sytuacją rodzinną i zawodową (bezrobocie), to jednak względy te nie pozwoliły stwierdzić naruszenia prawa. W zaistniałych okolicznościach Starosta był bowiem nie tylko umocowany do orzeczenia o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej, ale nadto prawo obligowało go do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. Starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie stawił się w wyznaczonym i podanym mu do wiadomości terminie 17 lipca 2012 r. (k. 1 akt administracyjnych), a w terminie 7 dni nie powiadomił organu o uzasadnionej przyczynie swojego niestawiennictwa. Oznacza to, że okoliczności zgłoszone po tym terminie nie mogą odnieść skutku. W tym miejscu trzeba też zaznaczyć, że zarówno w karcie rejestracyjnej jak i w odrębnym pouczeniu, które skarżący podpisał (k. 1 i 7 akt administracyjnych), skarżący został należycie i wyczerpująco pouczony o wszystkich powinnościach bezrobotnego, a zwłaszcza o obowiązku zgłaszania się do urzędu pracy w wyznaczonych terminach oraz obowiązku usprawiedliwienia w terminie 7 dni ewentualnego niestawiennictwa. W pouczeniach wskazano też, jakie skutki rodzi niestawiennictwo bezrobotnego w wyznaczonym terminie i nieusprawiedliwienie przyczyn niestawiennictwa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd w tym składzie podziela, podkreśla się, że skoro podstawowym elementem definicji bezrobotnego jest gotowość do podjęcia zatrudnienia, to bezrobotny musi być pod tym względem w pełni dyspozycyjny. W celu weryfikacji tej dyspozycyjności nałożono na bezrobotnego obowiązek zgłoszenia się do właściwego urzędu pracy. Niedopełnienie tego obowiązku rodzi skutki przewidziane w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Przepis ten określa w tym zakresie dwa warunki, które muszą być spełnione łącznie, aby uniknąć skutku prawnego w nim określonego (utraty statutu osoby bezrobotnej): bezrobotny musi usprawiedliwić niestawiennictwo w wyznaczonym przez urząd pracy terminie przez wskazanie uzasadnionej przyczyny i takie usprawiedliwienie powinno nastąpić w ciągu 7 dni od wyznaczonego terminu zgłoszenia się w urzędzie pracy. Ignorowanie tych dyscyplinujących wymogów naraża bezrobotnego na obligatoryjne sankcje. Brzmienie powołanego przepisu jest bowiem kategoryczne i nie nasuwa wątpliwości, że w przypadku niespełnienia przewidzianych w nim przesłanek organ ma obowiązek podjąć decyzję o pozbawieniu stratusu bezrobotnego. Art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy nie odwołuje się do jakichkolwiek wyjaśnień co do przyczyny absencji w urzędzie pracy. Możliwość usprawiedliwienia niestawiennictwa ustawodawca jednoznacznie łączy bowiem z obowiązkiem wykazania usprawiedliwionej przyczyny nie zgłoszenia się do organu zatrudnienia. Zwrot "usprawiedliwiona przyczyna" jest pojęciem niedookreślonym, którego ostateczną treść musi ustalić organ stosujący prawo w oparciu o konkretny stan faktyczny danej sprawy. Należy jednak mieć na uwadze, że uzasadnione przyczyny to okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, na przykład nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź. Za uzasadnione przyczyny nie uznaje się natomiast okoliczności powstałych tylko na skutek lekkomyślności czy niedbalstwa zainteresowanego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2009 r., I OSK 508/08 oraz z dnia 26 października 2010 r. sygn. akt I OSK 942/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając to na uwadze należy uznać, że skarżący nie tylko uchybił terminowi określonemu w art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z., ale nadto podana przez niego przyczyna i tak nie mogłaby być uznana za usprawiedliwiającą niestawiennictwo. Pomyłka co do daty wyznaczonej wizyty w Powiatowym Urzędzie Pracy, chociażby nawet była spowodowana trudnymi okolicznościami osobistymi bezrobotnego, nie uzasadnia stwierdzenia, że decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej narusza art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. Przepis ten nie przewiduje bowiem możliwości uznaniowej oceny sytuacji bezrobotnego, jeżeli ten w terminie 7 dni nie przedstawił usprawiedliwionych przyczyn niestawiennictwa. W tym miejscu Sąd podkreśla, że sprawy, w których skarżący powoływali się na omyłkę co do terminu stawiennictwa w urzędzie pracy, były już wielokrotnie rozpatrywane przez Naczelny Sąd Administracyjny, a jednolicie przyjmowane przez ten Sąd stanowiska tylko potwierdzają tezę, że art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. nie daje organom administracji możliwości "ulgowego" traktowania bezrobotnych powołujących się na tą przyczynę. W wyroku z dnia 25 lutego 2009 r. o sygn. akt I OSK 508/08 oraz w wyroku z dnia 22 grudnia 2011 r. o sygn. akt I OSK 1479/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "bezrobotny powinien tak zorganizować swoje sprawy osobiste, aby mógł wywiązać się z powinności przewidzianej w art. 33 ust. 3 ustawy. Takie okoliczności jak zapomnienie, czy pomylenie terminu nie mogą stanowić uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy celem potwierdzenia w wyznaczonym terminie gotowości do podjęcia zatrudnienia oraz uzyskania informacji o możliwości zatrudnienia i szkolenia". Z kolei w wyroku z dnia 3 lipca 2008 r. o sygn. akt I OSK 1126/07 Sąd zaznaczył, iż "uzasadnione przyczyny to okoliczności, na które bezrobotny nie miał żadnego wpływu, nawet przy dołożeniu najwyższej staranności (...). Do takich przyczyn nie należy zapomnienie, czy pomylenie daty stawiennictwa" (powyższe orzeczenia są publ. w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że w okolicznościach zaskarżonej sprawy zachodziły podstawy do wydania rozstrzygnięcia o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej w oparciu o art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z.p. Skarżący będzie mógł odzyskać status osoby bezrobotnej przez ponowną rejestrację po upływie okresu określonego w art. 33 ust. ust. 4 pkt 4 w zw. z pkt 3 u.p.z. Termin ten wynosi: 120, 180 albo 270 dni odpowiednio w zależności od tego czy miało miejsce pierwsze, drugie czy trzecie niestawiennictwo. W tym stanie Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.