II SAB/Po 161/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi K.D. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia I. umarza postępowanie, II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, III. zasądza od Samorządowego Kolegium odwoławczego w P. na rzecz skarżącej kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 26 sierpnia 2014 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (dalej SKO w P.) wpłynął wniosek K. D. o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, nieważności postanowienia Starosty P. z dnia [...] 2007 r., znak [...] , którym uzgodniono projekt decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku produkcyjno-magazynowego z częścią socjalno-biurową wraz z obiektami towarzyszącymi: zbiornikami gazu i zbiornikami alkoholu dla celów technologicznych, zbiornikiem przeciwpożarowym, budynkiem portierni oraz trafostacją na działkach nr ewid. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]w R. przy ul. O.. Postanowieniem z dnia [...] 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej opisanej opisanego postanowienia Starosty P.. W dniu [...] 2014 r. do SKO w P. wpłynął wniosek pełnomocnika K. D. o ponowne rozpoznanie sprawy wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty P. z dnia [...] 2007 r., znak [...]. Postanowieniem opatrzonym datą [...] 2014 r. SKO w P. poinformowało pełnomocnika K. D., iż wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zostanie rozpoznany w terminie do dnia 30 kwietnia 2015 r., a zwłoka w załatwieniu sprawy wynika z nadmiernej ilości spraw złożonych do Kolegium w stosunku do możliwości orzeczniczych. W dniu 27 listopada 2014 r. do Kolegium wpłynęło, opatrzone datą 26 listopada 2014 r., pismo pełnomocnika K. D. zatytułowane "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" i zawierające żądanie niezwłocznego załatwienia sprawy, to jest rozpoznania wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącego żądania o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty P. z dnia [...] 2007 r., znak [...]. W dniu 5 grudnia 2014 r. (data stempla pocztowego) K. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w załatwieniu wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty P. z dnia [...]2007 r., znak [...]. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 12 § 2 i art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazując, iż braki kadrowe oraz duża ilość spraw rozpatrywanych przez organ nie stanowią okoliczności uzasadniających naruszenie przepisów wynikających z zasady szybkości postępowania. Odpowiadając na skargę SKO w P. wniosło o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Motywując wniosek o odrzucenie skargi Kolegium wyjaśniło, iż została ona wniesiona z naruszeniem art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 2760 ze zm. – dalej: P.p.s.a.) bowiem została wniesiona przed upływem terminu do udzielenia przez Kolegium odpowiedzi na wezwanie skarżącej z dnia 26 listopada 2014 r. do usunięcia naruszenia prawa. Jako odpowiedzi nie można bowiem traktować postanowienia organu o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Dalej organ wyjaśnił, iż po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy, postanowieniem z dnia [...] 2014 r., nr [...]rozstrzygnął przedmiotową sprawę utrzymując w mocy postanowienie z dnia [...]2014 r., nr [...]o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty P. znak [...] , z dnia [...] 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż wbrew zaprezentowanemu w odpowiedzi na skargę stanowisku organu, nie można było uznać skargi za przedwczesną. Przewidziane bowiem w art. 53 § 2 ustawy P.p.s.a., terminy do wniesienia skargi, nie dotyczą skargi na bezczynność organu. Skargę taką można wnosić aż do czasu załatwienia sprawy przez właściwy organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcia czynności. Warunkiem wniesienia tej skargi jest jednak wcześniejsze wyczerpanie przysługujących stronie środków zaskarżenia lub złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa zgodnie z postanowieniami art. 52 P.p.s.a. (vide: Komentarz do art. 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa B. Dautera, B. Gruszczyńskiego, A. Kabata i M. Niezgódki – Medek, - opubl. w Serwisie Informacji Prawnej LEX 2013 r. ). Zgodnie z treścią art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie zarzut bezczynności w załatwieniu sprawy administracyjnej skierowany był przeciwko Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P., wobec którego nie ma organu wyższego stopnia ( patrz. art. 17 pkt 1 w zw. z art. 18 pkt 1 K.p.a.), a zatem stronie wnoszącej taki zarzut, zgodnie z art. 37 § 1 K.p.a. przysługiwało wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca skorzystała z tego środka, przed wniesieniem skargi składając pismo z dnia 26 listopada 2014 r. i tym samym wypełniła obowiązek, o którym mowa w art. 52 § 1 P.p.s.a. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w którym przyjmuje się, iż złożenie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 P.p.s.a. stanowi przesłankę skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, gdyż jest to środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 P.p.s.a. Warunek ten będzie spełniony niezależnie od zajętego w tym przedmiocie stanowiska organu do którego wniesiono środek prawny przewidziany w art. 37 § 1 K.p.a. Powołany przepis skutek wniesienia środka zaskarżenia wiąże bowiem jedynie z samym wniesieniem tego środka zaskarżenia, a nie z jego rozpatrzeniem przez organ. Zatem samo złożenie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa wywiera skutek wyczerpania środków zaskarżenia i umożliwia stronie skuteczne wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe postępowanie (por. postanowienia NSA z dnia 8 listopada 2013 r. o sygn. akt II OSK 2654/13 oraz z dnia 7 maja 2014 r. o sygn. akt II OSK 1083/14 – oba dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji nie można uznać, aby przedmiotowa skarga była przedwczesna. Przechodząc do oceny zasadności skargi zauważyć należy, iż zgodnie z art. 149 § 1 i 2 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że SKO w P. na dzień wyrokowania przez Sąd rozpoznał już wniosek K. D. ponowne rozpatrzenie sprawy złożony w dniu 23 października 2014 r., co do którego – zdaniem skarżącej – organ pozostawał bezczynny. Sprawę załatwiono bowiem postanowieniem tego organu z dnia [...]2014 r., [...] . W takiej sytuacji, a więc w sytuacji wydania postanowienia przed rozpoznaniem skargi na bezczynność, sąd umarza postępowanie w części obejmującej zobowiązanie organu do załatwienia sprawy (zd. 1 art. 149 § 1 P.p.s.a., zob. uchwała z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA z 2009 r. nr 4, poz.63), natomiast nie jest zwolniony od wydania pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi, tj. orzeczenia o ewentualnym rażącym charakterze bezczynności lub przewlekłości oraz (ewentualnie) o wymierzeniu organowi grzywny (zob. postanowienie z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; wyrok z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2390/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, w niniejszej sprawie obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny czy w sprawie zaistniała zarzucana w skardze bezczynność postępowania i czy miała ona charakter rażący. Zdaniem Sądu fakt zaistnienia w sprawie bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. jest niewątpliwy. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem SKO w P. z dnia [...] 2014 r. nr [...] wpłynął do tego organu w dniu 24 października 2014 r. Zatem wniosek ten zgodnie z treścią art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. w zw. z art. 127 § 3 K.p.a i art. 144 K.p.a. winien był być rozpoznany przez organ niezwłocznie, a najpóźniej w terminie miesiąca od dnia jego otrzymania. Tymczasem SKO w P. rozpoznało ten wniosek dopiero w dniu 23 grudnia 2014 r., a więc niemal dwa miesiące od daty jego wpływu. Jedyną czynnością jaką organ podjął w tym czasie było zawiadomienie strony na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. , iż jej wniosek nie zostanie rozpatrzony w terminie ustawowym i wskazanie nowego terminu zakończenia sprawy. Zauważyć w tym miejscu należy, iż samo zawiadomienie strony o niemożności rozpoznania sprawy w terminie nie zwalnia organu od zarzutu bezczynności. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, iż swej bezczynności organ nie może tłumaczyć trudnościami kadrowymi, brakiem etatów czy środków wynikającymi z dużej liczy spraw. Kłopoty organizacyjne organu nie mogą bowiem wywoływać negatywnych skutków dla stron postępowania, jakimi może być brak rozstrzygnięcia w zakresie ich praw lub obowiązków (por. m.in. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r. IV SAB/Wa 35/07, z dnia 8 lipca 2011 r. o sygn. akt I SAB/Wa 123/11, WSA w Łodzi z dnia 16 maja 2013 r. o sygn. akt II SAB/Łd 29/13 oraz WSA w Opolu z dnia 24 października 2013 r. o sygn. akt II SAB/Op 57/13 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyczyny te mogą jednak wpływać na ocenę czy bezczynność miała charakter kwalifikowany (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2014 r. o sygn. akt II OSK 221/14 - dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu bezczynność organu zaistniała w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na taką ocenę wpływa fakt zawiadomienia strony wspomnianym postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r., iż jej wniosek nie zostanie rozpoznany w terminie. Bezczynność ta wynikała z błędnego przekonania organu iż wskazane w tym postanowieniu okoliczności uzasadniają opóźnienie w rozpoznaniu sprawy. Ponadto przekroczenie terminu do załatwienie sprawy nie było znaczne. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a orzekł jak w pkt II sentencji wyroku umarzając jednocześnie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zobowiązania organu do wydania orzeczenia administracyjnego (pkt I sentencji wyroku) z uwagi na wydanie przez ten organ postanowienia z dnia [...] 2014 r. nr [...]. którym utrzymano w mocy postanowienie z dnia [...] 2014 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty P. z dnia [...] 2007 r., znak [...]. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).