II SAB/Po 237/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Koła Łowieckiego w przedmiocie szacowania szkody łowieckiej 1. zobowiązuje Koło Łowieckie do rozpoznania wniosku J. K. z dnia 19 lipca 2025 r. w przedmiocie szacowania szkody łowieckiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Koło Łowieckie dopuściło się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Koła Łowieckiego na rzecz skarżących kwotę 580,- (pięćset osiemdziesiąt) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 19 lipca 2025 r. J. K., złożyła wniosek o szacowanie ostateczne szkód łowieckich w związku ze zbliżającym się terminem zbioru. W związku z brakiem jej zgody na udział w szacowaniu M. K., Koło Łowieckie nr [...] całkowicie odmówiło szacowania ostatecznego. Pismem z dnia 31 lipca 2025 r. J. K. ponowiła wniosek o szacowanie, bez wskazywania na wyłączenie kogokolwiek. Koło Łowieckie nr [...] nie podjęło jednak stosownych działań. Pismem z dnia 6 sierpnia 2025 r. J. K. wniosła ponaglenie w związku z bezczynnością dzierżawcy obwodu, informując o planowanym zbiorze upraw i potrzebie pilnego podjęcia działania przez organ. Według niej spełniła przesłanki wyczerpania środków zaskarżenia oraz dopuszczalności skargi na bezczynność wniesionej do sądu. Pismem z dnia 11 sierpnia 2025 r. J. K. reprezentowana przez radcę prawnego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność dzierżawcy obwodu łowieckiego – Koła Łowieckiego nr [...] w sprawie szacowania szkody łowieckiej w uprawie pszenicy ozimej na terenie działki nr ew. [...], obręb [...] oraz wniosła o: 1. zobowiązanie Koła Łowieckiego nr [...] do załatwienia sprawy poprzez przeprowadzenie szacowania ostatecznego szkody łowieckiej w uprawie pszenicy ozimej (działki nr ew. [...], obręb [...]) i przekazania protokołu z szacowania ostatecznego oraz wyznaczenie terminu 7 dni do jej załatwienia; 2. stwierdzenie, że Koło Łowieckie nr [...] dopuścił się bezczynności, stwierdzając jednocześnie, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądzenie od Koła Łowieckiego nr [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł względnie wymierzenie dzierżawcy grzywny; 4. zasądzenie od Koła Łowieckiego nr [...] na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 5. przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów na okoliczności istotne dla ustalenia bezczynności Koła i bezzasadnej odmowy przeprowadzenia szacowania ostatecznego – co nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania; 6. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że informację o odmowie szacowania otrzymała drogą mailową, a osobą podpisującą się pod wiadomościami był właśnie M. K.. W jej ocenie odmowa szacowania ma więc charakter personalny i wynika z osobistego negatywnego stosunku do skarżącej oraz złej woli wskazanej osoby z Koła. Wniosek o wyłączenie od czynności wyżej wymienionego członka Koła nie tamował dokonania szacowania, ponieważ zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 2 Prawa łowieckiego wystarczający do jego przeprowadzenia jest udział przedstawiciela dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego. Ponadto oględziny dokonane zostały bez udziału M. K. (przedstawicielami byli P. Z. i S. P.). Mimo ponownego zwrócenia się o przeprowadzenie szacowania, Koło pozostawało bezczynne, ponieważ nie dokonało czynności wskazanej w ustawie, a mogło to uczynić nawet pod nieobecność właściciela gruntu. Końcowo wskazano, że zaniechanie szacowania ostatecznego zamknęło skarżącej możliwość dochodzenia swoich praw poprzez wystąpienie na drogę cywilną z powództwem o zapłatę odszkodowania. Bez protokołu z szacowania ostatecznego nie jest także możliwe kwestionowanie dokonanych ustaleń w drodze odwołania do nadleśniczego. W odpowiedzi na skargę z dnia 8 września 2025 r. Koło Łowieckie nr [...] wniosło o jej odrzucenie. W uzasadnieniu Koło Łowieckie potwierdziło, że w dniu 8 kwietnia 2025 r. dokonane zostały oględziny szkody, z których sporządzony został protokół. We wniosku z dnia 20 lipca 2025 r. o przeprowadzenie szacowania ostatecznego, skarżąca nie wyraziła zgody aby w szacowaniu uczestniczył M. K.. W ocenie Koła żądanie takie było bezprawne, tym bardziej, że M. K. jest najbardziej doświadczonym członkiem Koła w zakresie szacowania szkód łowieckich, posiada wieloletnie doświadczenie oraz certyfikaty z kursów w tym przedmiocie. Koło stwierdziło, że wobec wniosku z dnia 20 lipca 2025 r. powołany został zespół do spraw oszacowania szkody na działce skarżącej, a sama zainteresowana poinformowana została o terminie przeprowadzenia szacowania ostatecznego w wiadomości mailowej. W wyznaczonym dniu 24 lipca 2025 roku na uprawie stawił się zespół w osobie M. K. oraz P. Z., a ze strony skarżącej obecny był K. K. oraz M. J., którzy zakazali wstępu na teren działki, co uniemożliwiło przeprowadzenie szacowania. W ocenie Koła postawa przedstawicieli skarżącej uniemożliwiła dokonanie czynności, a skarżąca zadziałała na własną szkodę. Wobec braku możliwości uzyskania informacji o wysokości plonu niemożliwe było przeprowadzenie szacowania ostatecznego, o czym skarżąca została poinformowana w drodze wiadomości mailowej z dnia 27 lipca 2025 r. W konsekwencji Koło uznało, że taka postawa skarżącej świadczy o anulowaniu jej wniosku z dnia 20 lipca 2025 r. W dniu 1 sierpnia 2025 roku J. K. złożyła ponowny wniosek o szacowanie, na który Koło odpowiedziało wiadomością e-mail z dnia 3 sierpnia 2025 r. stwierdzając jego bezpodstawność. Natomiast pismem z dnia 6 sierpnia 2025 roku Nadleśniczy podtrzymał stanowisko Koła Łowieckiego o bezpodstawności kolejnego wniosku wskazując, że właściwą drogą ustalenia wysokości odszkodowania jest postępowanie przed sądem powszechnym. Podsumowując swoje stanowisko Koło stwierdziło, że "sprawa skargi na bezczynność złożona do Sądu przez J. K. powinna być w całości oddalona". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako: "P.p.s.a."). Zgodnie powołanymi przepisami sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Z treści art. 149 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Równocześnie, stosownie do treści art. 149 § 1a P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność dzierżawcy obwodu łowieckiego – Koła Łowieckiego nr [...] w przedmiocie szacowania szkody łowieckiej. Merytoryczną ocenę wniesionej skargi należy poprzedzić uwagami o charakterze ogólnym, odnoszącym się do zasad wypłaty odszkodowania za szkody łowieckie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że materialnoprawną podstawę dla działań organów administracji publicznej w tego rodzaju sprawach stanowią przepisy ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo Łowieckie (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 539; dalej jako: "Prawo łowieckie"). Przepis art. 46 Prawa łowieckiego stanowi, że dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego jest obowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych: 1) w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny; 2) przy wykonywaniu polowania (ust. 1). Szacowania szkód, o których mowa w ust. 1, a także ustalania wysokości odszkodowania dokonuje zespół składający się z: 1) przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego; 2) przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego; 3) właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda (ust. 2). Wniosek o szacowanie szkód, o których mowa w ust. 1, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego (ust. 3). Szacowanie szkody składa się z: 1) oględzin; 2) szacowania ostatecznego (ust. 6). W przypadku szkód wyrządzonych w płodach rolnych, szkód wyrządzonych przez dziki na łąkach i pastwiskach oraz szkód w uprawach, jeżeli szkoda powstała i została zgłoszona bezpośrednio przed sprzętem lub w jego trakcie, dokonuje się wyłącznie szacowania ostatecznego (ust. 7). Niestawiennictwo właściciela albo posiadacza gruntów rolnych lub przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego nie wstrzymuje dokonania szacowania szkód, o których mowa w ust. 1 (ust. 8). W myśl art. 46c Prawa łowieckiego szacowania ostatecznego dokonuje się najpóźniej w dzień sprzętu, przed dokonaniem sprzętu uszkodzonej uprawy, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 (ust. 2). O terminie planowanego sprzętu uszkodzonej uprawy właściciel albo posiadacz gruntów rolnych jest obowiązany powiadomić dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego, w formie pisemnej, w terminie 7 dni przed zamierzonym sprzętem (ust. 3). O terminie dokonania szacowania ostatecznego szkody dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego zawiadamia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych oraz wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkody, nie później niż przed upływem 3 dni od dnia otrzymania powiadomienia, o którym mowa w ust. 3, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7 - w terminie 3 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 (ust. 4). Niezwłocznie po zakończeniu szacowania ostatecznego dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który zawiera m.in.: imiona i nazwiska osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym, datę sporządzenia protokołu oraz datę dokonania szacowania ostatecznego, czytelne podpisy osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym (ust. 5 pkt 1, 2 i 5). Wypłaty odszkodowania dokonuje dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego w terminie 30 dni od dnia sporządzenia protokołu z szacowania ostatecznego, od którego nie wniesiono odwołania (ust. 8). Z mocy art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego). W myśl art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego Nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód ustala wysokość odszkodowania, w drodze decyzji, biorąc w szczególności pod uwagę ustalenia zawarte w protokołach, o których mowa w art. 46a ust. 4, art. 46c ust. 5 i art. 46d ust. 8. Opinia przedstawiciela izby rolniczej, o której mowa w art. 46d ust. 9, nie jest wiążąca. Natomiast zgodnie z art. 46e ust. 4 właściciel albo posiada gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1, a także dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezadowolony z decyzji, o której mowa w ust. 1, może, w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia, wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w Prawie łowieckim, specyficzną dla tego rodzaju spraw, procedurą administracyjną. Sąd podkreśla, że z art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego niewątpliwie wynika, iż wysokość odszkodowania za szkodę wyrządzoną w uprawach ustala decyzją nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, a strona niezadowolona z tej decyzji może wnieść powództwo do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Z punktu widzenia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 06 lipca 2021 r., sygn. akt III CZP 48/20. W uchwale tej Sąd Najwyższy wskazał, iż niewykonanie przez dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego obowiązków wynikających z art. 46-46c ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1683) i niesporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46d ust. 1 w zw. z art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5 tej ustawy, nie zamyka – po wydaniu decyzji przewidzianej w art. 46e ust. 1 ustawy – drogi sądowej w sprawie o naprawienie szkody łowieckiej. W uzasadnieniu wyżej wymienionej uchwały Sąd Najwyższy zaznaczył, że czynnościom w pierwszej fazie postępowania wszczętego na podstawie wniosku o ustalenie wysokości szkody łowieckiej spowodowanej przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny, w które zaangażowane są w zasadzie (poza przedstawicielami wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego) same strony stosunku prawego, na tle którego powstał obowiązek odszkodowawczy, ustawodawca nadał cechy działań zmierzających do polubownego rozwiązania sprawy, a służy temu stwierdzenie stanu faktycznego i określenie jego następstw odszkodowawczych. Także ten etap postępowania został istotnie sformalizowany, gdyż ustawodawca określił sekwencję czynności koniecznych do podjęcia przez same strony w celu załatwienia sprawy. Sąd Najwyższy zaznaczył, iż istotę sprawy rozstrzyga dopiero decyzja, o której mowa w art. 46e Prawa łowieckiego. Kończy ona postępowanie w sprawie o odszkodowanie za szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1 Prawa łowieckiego, chyba że przedstawiciel dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego sporządził protokół ostatecznego szacowania szkody, od którego nie wniesiono odwołania, z czym ustawodawca powiązał obowiązek wypłacenia odszkodowania (art. 46c ust. 8 Prawa łowieckiego). Tylko w tym przypadku uznać można, że ustalenia protokołu ostatecznego szacowania szkody stanowią alternatywę dla decyzji administracyjnej, tak jak w sytuacjach prawem przewidzianych alternatywę dla niej może stanowić milczenie administracji, co znalazło wyraz także na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego. Dodatkowo Sąd Najwyższy podniósł, że skonstruowany przez ustawodawcę model postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania za szkodę łowiecką pozwala na sprawne i rzetelne określenie jego wysokości, jednak tylko pod warunkiem, że każdy z podmiotów zaangażowanych w to postępowanie wykona w terminie te obowiązki, które przypisał mu ustawodawca. Najpoważniejszym mankamentem tej regulacji jest niewypowiedzenie się przez ustawodawcę o tym, jakie sankcje wiąże z niedopełnieniem przez dzierżawcę lub zarządcę obwodu łowieckiego albo przez poszkodowanego obowiązków ciążących na tych podmiotach w szczególności w pierwszej fazie postępowania, która może skończyć się zgodnym określeniem rodzaju i rozmiaru szkody oraz należnego w związku z jej wystąpieniem odszkodowania. Do poszkodowanego należy złożenie samego wniosku wszczynającego postępowanie, w którym identyfikuje miejsce i czas wystąpienia szkody oraz jej rodzaju, ale też poinformowanie o terminie planowanego sprzętu uszkodzonej uprawy. Do dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego należy wyznaczenie terminu oględzin i ostatecznego oszacowania szkody, poinformowanie o tym podmiotów, których przedstawiciele utworzą następnie zespół, o którym mowa w art. 46 ust. 2 Prawa łowieckiego, oraz sporządzenie protokołów oględzin i szacowania szkody. Sąd Najwyższy zauważył, że opisana powyżej procedura ma służyć rzetelnemu ustaleniu faktów dotyczących szkody łowieckiej oraz sprawnemu zebraniu dowodów pozwalających ocenić rodzaj i rozmiar tej szkody. Po złożeniu wniosku, postępowanie o ustalenie odszkodowania za szkodę łowiecką zostaje wszczęte, i – jeśli wniosek nie zostanie cofnięty, co uzasadniałoby umorzenie postępowania stosownie do art. 105 K.p.a. – powinno zakończyć się w sposób określony w art. 46c ust. 7 i 8 albo w art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego. Sąd Najwyższy podkreślił, że na przeszkodzie do zakończenia postępowania decyzją nie może przy tym stanąć postawa dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego, który zaniedbuje obowiązków nałożonych na niego ustawą, tak samo zresztą jak nie mogłoby stanąć temu na przeszkodzie zaniechanie przez poszkodowanego zawiadomienia o terminie planowanego sprzętu. Nie może być tak, że o wykonaniu albo niewykonaniu przypisanej organowi administrującemu kompetencji do wydania aktu administracyjnego decydować będzie postawa tej strony postępowania, której interesy są sprzeczne z interesami strony przeciwnej, oczekującej na rozstrzygnięcie w sprawie. Co najistotniejsze w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, który Sąd w orzekając w niniejszej sprawie w pełni podziela, że wprawdzie – na tych samych zasadach, na jakich ma to miejsce w odniesieniu do formalnych rozstrzygnięć w postępowaniach kończących się aktami, po wydaniu których może dojść do wszczęcia postępowania cywilnego – kontrola aktów i czynności procesowych poprzedzających wydanie decyzji, o której mowa w art. 46e Prawa łowieckiego, należy do sądów administracyjnych i ostatecznie te sądy muszą wypracować zasady efektywnej kontroli administracyjnego etapu postępowania o ustalenie odszkodowania za szkody łowieckie, ale wydaje się, że skoro ustawodawca dopuścił możliwość kwestionowania odwołaniem ustaleń zawartych w protokołach oględzin i ostatecznego oszacowania, to dopuszczalne musi być także korzystanie z instytucji przewidzianych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu uzyskania rozstrzygnięcia w sprawie podlegającej załatwieniu decyzją, z całym ich rygoryzmem (ponaglenie, skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania). Mając na uwadze powyższe stanowisko Sądu Najwyższego, jak również w okresie przed podjęciem ww. uchwały, orzecznictwo sądów administracyjnych dopuściło możliwość wniesienia skargi na bezczynność Koła Łowieckiego w przedmiocie szacowania szkody łowieckiej. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że powyższą możliwością opowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 865/20, publ. CBOSA, gdzie wskazał, że sporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) i sporządzenie protokołu, o jakim mowa w art. 46c ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (protokół szacowania ostatecznego), są czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi obowiązków i uprawnień wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że z mocy przepisów ustawowych – art. 46a ust. 4 i art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego – dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego obciąża obowiązek sporządzenia protokołu oględzin oraz obowiązek sporządzenia protokołu szacowania ostatecznego. Są to obowiązki nałożone mocą ustawy i ich wykonanie bezpośrednio oddziałuje na uprawnienia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda. Ustawodawca w art. art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego określa termin ustawowy na wniesienie odwołania, przy czym warunkiem możliwości skorzystania z trybu odwołania do nadleśniczego jest sporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego). Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze wyraził pogląd, który skład w niniejszej sprawie w pełni podziela i aprobuje, że z przepisu art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego jednoznacznie wynika, że z woli ustawodawcy warunkiem skorzystania z drogi sądowej, tj. wniesienia powództwa do sądu powszechnego jest wydanie – po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez uprawniony podmiot, jakim jest właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody oraz dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego – decyzji przez nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. A zatem, aby właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody oraz dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego, mógł wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody, konieczne jest uprzednie wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego. Tym samym, aby uprawniony podmiot mógł wnieść powództwo do sądu powszechnego, o jakim mowa w art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego, musi zostać uprzednio wyczerpana droga postępowania administracyjnego, ustanowiony przez ustawodawcę szczególny tryb postępowania w zakresie szkód łowieckich. Aby uprawniony podmiot mógł wnieść powództwo do sądu powszechnego konieczne jest więc wykonanie przez dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego obowiązków nałożonych Prawem łowieckim. Dodatkowo zgodzić należy się z Naczelnym Sądem Administracyjnym, że brak kontroli sądu administracyjnego nad etapami trybu ustanowionego w ustawie – Prawo łowieckie niezmiernie istotnymi dla całego postępowania w zakresie szkód łowieckich niweczyłby sens zmiany przepisów tej ustawy dokonanej ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 651), która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2018 r. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej ustawodawca uznał za konieczne wprowadzenie nowych rozwiązań dotyczących szacowania szkód i wypłaty odszkodowań za szkody wyrządzone w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny, w tym obowiązek sporządzania protokołu po zakończeniu oględzin i oszacowaniu szkód i jednocześnie w celu sprawnego i rzetelnego wypłacania odszkodowań ustalanie wysokości odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej (por. http://www.sejm.gov.pl i http://www.senat.gov.pl). Ponadto słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, że brak kontroli sądu administracyjnego w powyższym zakresie mógłby uniemożliwiać ostateczne zakończenie postępowania decyzją administracyjną w przedmiocie szkody łowieckiej, poprzez "blokowanie" przez koło łowieckie możliwości rozpatrzenia sprawy przez nadleśniczego i sąd powszechny. Z powyższych względów wniosek organu o odrzucenie skargi nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż w świetle poczynionych rozważań, Koło jest w przedmiotowym postępowaniu organem administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, a więc jest nie tyle uprawnione, co zobowiązane do podjęcia określonych działań przewidzianych przez Prawo łowieckie. Uznanie za dopuszczalne wniesienie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu skargi na bezczynność Koła w sprawie szkód łowieckich powoduje, że Sąd w niniejszej sprawie zobowiązany był rozstrzygnąć, czy Koło pozostaje w zwłoce, a więc czy nie podjęło wszystkich działań przewidzianych przepisami prawa do których było zobowiązane. Stan faktyczny niniejszej sprawy opisany w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, ustalony na podstawie przedstawionych przez strony postępowania dokumentów i oświadczeń jednoznacznie wskazuje, że Koło Łowieckie nr [...] odstąpiło od dokonania czynności nałożonych na dzierżawcę obwodu łowieckiego określonych w art. 46c Prawa Łowieckiego – nie przeprowadzając szacowania ostatecznego szkody łowieckiej w uprawie pszenicy ozimej na terenie działki nr ew. [...], obręb [...] należącej do skarżącej. Zaznaczenia przy tym wymaga, że pomimo sporządzenia protokołu oględzin z dnia 8 kwietnia 2025 r. (nie został on podpisany przez poszkodowanego). Jednocześnie należy uwzględnić, że cały proces szacowania szkody łowieckiej, na podstawie art. 46 ust. 6 składa się z: 1) oględzin; 2) szacowania ostatecznego. W tym miejscu należy poczynić stosowne uwagi. Po pierwsze, z uwagi na fakt, że protokół oględzin z dnia 8 kwietnia 2025 roku nie został podpisany przez właściciela gruntu (poszkodowanego), nie otworzył się mu termin na wniesienie odwołania do nadleśniczego. Odwołanie wnosi się bowiem w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin). Po drugie zaś, procedura w sprawie ewentualnej wypłaty odszkodowania za szkody łowieckie nie mogła zostać zakończona w sposób formalny w wyniku odmowy przeprowadzenia szacowania ostatecznego przez dzierżawcę obwodu łowieckiego. Brak dopełnienia warunków sporządzania protokołu oględzin, a co za tym idzie brak możliwości wniesienia odwołania od ustaleń w nim zawartych, a następnie odmowa dokonania szacowania ostatecznego zamknęły skarżącej możliwość dochodzenia odszkodowania za szkody łowieckie. Tego typu działanie wyczerpuje w ocenie Sądu, stan bezczynności Koła, ograniczając możliwość ochrony swoich praw. W istocie obecnie nie ma możliwości zakończenia postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 19 lipca 2025 r. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w pkt 2 sentencji wyroku uznał, że Koło dopuściło się bezczynności. Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał Koło, do rozpoznania wniosku z dnia 19 lipca 2025 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (pkt 1 sentencji wyroku). Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynność Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie, nie miało rażącego charakteru. Sąd miał na względzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18 oraz 7 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2311/17, publ. CBOSA). Kwalifikując w rozpatrywanej sprawie stan bezczynności jako nienaruszający prawa w sposób rażący, Sąd uwzględnił, następujące okoliczności. Przede wszystkim organem, który dopuścił się bezczynności pozostawało Koło Łowieckie, a więc podmiot, który jak wyżej wskazano, jest organem administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. Nie został więc powołany do wydawania decyzji administracyjnych i rozstrzygania zawisłych przed nim spraw, a jego udział w szczególnej procedurze, jaką jest procedura ustalenia odszkodowania za szkody łowieckie, jest akcesoryjny i wpadkowy. Na uwagę zasługuje też fakt, że przedstawione wyżej rozważania wynikają z orzecznictwa, które nie musi być znane z urzędu dzierżawcy obwodu łowieckiego. Dlatego też też Sąd uznał, że organ nie dopuścił się w bezczynności z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku). Mając na uwadze, że bezczynność Koła nie miała charakteru rażącego uznać należy, że także oczekiwanie przez skarżącą zasądzenia na jej rzecz sumy pieniężnej w kwocie 2000 zł jest nieuprawnione. Skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, nie wskazała w jaki sposób wyceniła wysokość straty wywołanej bezczynnością, wskazując w tym zakresie jedynie na złą wolę dzierżawcy obwodu łowieckiego oraz zdyscyplinowanie Koła do działania. Taki obowiązek nie wynika wprawdzie wprost z przepisu prawa, ale działanie Sądu jest w przypadku tego rodzaju wniosku uwarunkowane przede wszystkim wskazaną przez skarżącą argumentacją (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 września 2018 r., sygn. akt I SAB/Bk 3/18, publ. CBOSA). Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać sumę pieniężną. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny nie podważa stanowiska, że może ona być przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na przewlekłość (bezczynność) – zdyscyplinowania organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1163/16). W rozpoznawanej sprawie takie sytuacje należy wykluczyć. Zastosowanie środków o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. nie jest celowe tym bardziej, że brak było podstaw do uznania, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Z tych względów Sąd nie uwzględnił żądania także w tym zakresie, oddalając skargę w tej części (pkt 4 sentencji wyroku). O kosztach postępowania orzeczono w pkt 5 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 580 zł, na co złożyło się: 100;- zł – wartość wpisu stałego od skargi na bezczynność oraz 480;- zł – opłata za czynności radcy prawnego reprezentującego skarżącą w postępowaniu.