II SAB/Po 38/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2014 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. Wlkp. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko I. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu administracji do wydania orzeczenia administracyjnego, II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 357zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] 2013 r. Burmistrz O. wydał postanowienie nr [...] którym nałożył na "A" Sp. z o.o. w G. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na modernizacji fermy norek na działkach [...],[...],[...] w miejscowości P., gmina O. oraz obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, w zakresie określonym w tym postanowieniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła "A" Sp. z o.o. w G. pismem z dnia 16 grudnia 2013 r. Zażalenie wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w dniu 30 grudnia 2013 r. Pismem dnia 24 stycznia 2014 . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. zawiadomiło pełnomocnika Spółki "A", iż z uwagi na znaczne zwiększenie wpływu spraw oraz braki kadrowe zażalenie zostanie rozpatrzone do dnia 30 maja 2014 r. W dniu 4 lutego 2014 r. do siedziby Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wpłynęło pismo pełnomocnika "A" Sp. z o.o. w G.. stanowiące wezwanie do usunięcia naruszenia prawa tj. do rozpoznania ww. zażalenia bez zbędnej zwłoki. Następnie pismem z dnia 5 marca 2013 r. , które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w dniu 6 marca 2014 r., pełnomocnik "A" Sp. z o.o. w G.wniósł skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania w rozpoznaniu zażalenia z dnia 16 grudnia 2013 r. na postanowienie Burmistrza O. z dnia [...] 2013 r. nr [...]. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 12 i art. 35 § 1 i 2 K.p.a. podnosząc, iż od przesłania zażalenia minęło już ponad dwa miesiące, a sprawa zażalenia, mimo wezwania do usunięcia naruszenia prawa, do tej nie została załatwiona. Wskazano również, iż doręczenie zawiadomienia o wskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy nie ma nic wspólnego z jej załatwieniem. Nie stanowi to czynności zmierzającej do załatwienia sprawy, która powinna być załatwiona najpóźniej do dnia 30 stycznia 2014r. Natłok spraw i braki kadrowe nie mogą stanowić uzasadnionej przeszkody w załatwieniu sprawy. Odpowiadając na skargę (pismo z dnia 18 marca 2014 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie wyjaśniając, iż pierwsze posiedzenie w sprawie zażaleniowej zostało wyznaczone na dzień 18 marca 2014 r. Na posiedzeniu tym Kolegium uznało, iż zażalenie nie spełnia wymogów formalnych – z jego treści nie wynika jednoznacznie od jakiego podmiotu pochodzi. Ponadto nieprawidłowe jest pełnomocnictwo udzielone J. K. bowiem z jego treści nie wynika z niego kto je udzielił. W tej sytuacji Kolegium uznało za konieczne wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Jednocześnie wyjaśniono, iż znaczny wpływ spaw do Kolegium w 2013 r. i zmniejszenie obsady kadrowej uniemożliwia temu organowi rozpatrywanie spraw bez zastosowania przedłużenia terminów określonych w art. 35 i 36 K.p.a. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu zażalenia "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. uchyliło zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta O. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Zauważyć należy, iż przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały charakteru rażącego. Unormowanie art. 149 § 1 zdanie pierwsze i zdanie drugie p.p.s.a. zawiera odrębne od siebie podstawy orzekania uzależnione od stanu faktycznego sprawy. Stwierdzenie zatem, czy bezczynność lub przewlekłość postępowania miała miejsce (czy nie miała miejsca) z rażącym naruszeniem prawa nie ma charakteru akcesoryjnego w stosunku do rozstrzygnięcia sądu zobowiązującego organ do podjęcia określonego działania (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2013 r. o sygn. akt I OSK 1771/13 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zaznaczyć dalej należy, iż w aktualnie obowiązującym stanie prawnym środki stosowane na podstawie art. 149 p.p.s.a. nie mają na celu wyłącznie dyscyplinowania organów administracji, ale mają w szerszym zakresie przeciwdziałać ich opieszałości w prowadzeniu spraw oraz służyć usuwaniu negatywnych skutków wynikających z bezczynności lub przewlekłości postępowań administracyjnych. Z tych względów wyrażony został w orzecznictwie pogląd, że wydanie przez organ administracji decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a także wydanie decyzji przed wniesieniem wymienionych skarg, nie stanowi przeszkody do ich merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. Uwzględnienie skargi w takim przypadku polega na rozstrzygnięciu czy bezczynność lub przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa i ewentualnym wymierzeniu grzywny (por. wyrok NSA z 3 września 2013 r., II OSK 891/13 oraz z dnia 26 listopada 2013 r. o sygn. akt I OSK 1771/13 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiot postępowania sądowego w sprawie stanowiła skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania organu II instancji w rozpatrzeniu zażalenia od postanowienia Burmistrza O. z dnia 10 grudnia 2013 r. nr ROS.6220.35.2013. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 12 i art. 35 k.p.a. sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, a niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody, którymi dysponuje organ, bądź takie które są mu znane (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Natomiast stosownie do art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Jak wynika z akt sprawy zażalenie spółki "A" Sp. z o.o. w G.na postanowienie Burmistrza O. z dnia [...] 2013 r. nr [...]. wpłynęło do siedziby Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w dniu 30 grudnia 2013 r. Pismem z 24 stycznia 2014 r. organ zawiadomił na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. pełnomocnika Spółki "A", iż zażalenie zostanie rozpoznane do dnia 30 maja 2014 . z uwagi na braki kadrowe i znaczny wpływ spraw do organu. Do czasu wniesienia skargi tj. do dnia 6 marca 2014 r. organ nie podejmuje jakiejkolwiek czynności w sprawie w szczególności nie wydał orzeczenia kończącego postępowanie zażaleniowe. W ocenie Sądu powyższe świadczy, iż organ na dzień wniesienia skargi pozostawał w bezczynności – nie rozpoznał zażalenia pomimo upływu terminów wskazanych w art. 35 K.p.a. Okoliczności podniesione w piśmie z dnia 24 stycznia 2013 r. oraz w odpowiedzi na skargę nie uzasadniają natomiast stanu bezczynności organu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, iż swej bezczynności organ nie może tłumaczyć trudnościami kadrowymi, brakiem etatów czy środków wynikającymi z dużej liczy spraw. Kłopoty organizacyjne organu nie mogą bowiem wywoływać negatywnych skutków dla stron postępowania, jakimi może być brak rozstrzygnięcia w zakresie ich praw lub obowiązków (por. m.in. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r. IV SAB/Wa 35/07, z dnia 8 lipca 2011 r. o sygn. akt I SAB/Wa 123/11, WSA w Łodzi z dnia 16 maja 2013 r. o sygn. akt II SAB/Łd 29/13 oraz WSA w Opolu z dnia 24 października 2013 r. o sygn. akt II SAB/Op 57/13 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu bezczynność ta nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ zawiadomił wspomnianym pismem z dnia 24 stycznia 2014 r. stronę, iż jej zażalenie nie zostanie rozpoznane w terminie. Bezczynność ta wynikała z błędnego przekonania organu iż wskazane w tym zawiadomieniu okoliczności uzasadniają opóźnienie w rozpoznaniu sprawy. Ponadto przekroczenie terminu do załatwienie sprawy nie było znaczne. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a orzekł jak w pkt II sentencji wyroku umarzając jednocześnie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zobowiązania organu do wydania orzeczenia administracyjnego (pkt I sentencji wyroku) z uwagi na wydanie przez ten organ postanowienia z dnia [...] 2014 r. nr [...]. którym uchylono zaskarżone przez "A" Sp. z o.o. w G. postanowienie Burmistrza O. z [...]2013 r. nr [...] . O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490)