II SAB/Po 39/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi T. K., J. Ż. i C. Ż. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odrzucić skargę wniesioną w imieniu własnym przez T. K.. /-/ T. Świstak Przepis art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm. – dalej: P.p.s.a.), stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny (patrz: postanowienie z dnia 27 stycznia 2011 r. sygn. akt II FSK 2500/10, dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), przywołany przepis przyznaje uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego dwóm kategoriom podmiotów, tj. 1) każdemu, kto ma w tym interes prawny, oraz 2) w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz organizacji społecznej jeżeli sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności i brała ona udział w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji skarżący, o którym mowa w pierwszym zdaniu art. 50 § 1 P.p.s.a., musi mieć w złożeniu skargi interes prawny, rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. Skarga może bowiem dotyczyć tylko jego "własnej sprawy administracyjnej", której istotę stanowi przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi. W przypadku, gdy ustalenie co do braku legitymacji skarżącego do wniesienia skargi jest rezultatem badania jego interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a, sąd administracyjny co do zasady powinien wydać wyrok oddalający skargę, a nie postanowienie o odrzuceniu skargi. Postanowienie odrzucające skargę jest jednak dopuszczalne, gdy brak legitymacji skargowej jest ewidentny, co ma miejsce w sytuacji, gdy skarga została złożona przez podmiot, którego w sposób oczywisty nie dotyczy przedmiot sprawy (tak: NSA w ww. postanowieniu z dnia 27 stycznia 2011 r.; por. postanowienia NSA z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 1133/12 i 8 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1351/14 – dostępne jw.). Warto również wyjaśnić, że przepis art. 58 § 1 P.p.s.a. przewiduje m.in. odrzucenie skargi wniesionej na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., jeżeli interes prawny lub uprawnienie skarżącego nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego (pkt 4), jak również odrzucenie skargi niedopuszczalnej z innych przyczyn (pkt 6). Odnosząc przywołane przepisy i poglądy do realiów niniejszej sprawy, należy podkreślić, że zaskarżona m.in. przez T. K. bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie pomocy społecznej w sposób oczywisty – a limine nie dotyczy w ogóle jego interesu prawnego, zatem skarga T. K. nie została wniesiona w jego własnej sprawie administracyjnej. Wynika to wprost z treści żądania podjęcia interwencji, jaką drogą elektroniczną (wiadomość e-mail z dnia 24 stycznia 2016 r. – k. [...]) skarżący skierował do organu. Żądanie udzielenia wsparcia w ramach pomocy społecznej – "zwrotu wydatków poniesionych przez J. Ż. na leki", "zaopatrzenie J. Ż. i C. Ż. w koce i odzież, a także przenośny piecyk gazowy wraz butlą gazu" – dotyczyło sytuacji J. Ż. i C. Ż., a nie sytuacji własnej T. K., który sam stwierdził we wniosku z 24 stycznia 2016 r., że potrzebę udzielenia pomocy zgłasza jako pełnomocnik J. Ż. i C. Ż.. Zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. – dalej: u.p.s.) postępowanie w sprawie o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej może być wszczęte co do zasady jedynie na żądanie osoby zainteresowanej (strony), w imieniu której może również działać przedstawiciel (pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy) lub jej przedstawiciela ustawowego (działającego w imieniu własnym). Ponadto udzielanie pomocy społecznej może następować z urzędu (art. 102 ust. 2 u.p.s.). Oprócz tak określonej strony w przywołanym przepisie art. 102 ust. 1 wskazano również inną kategorię podmiotów – inne osoby, którym przysługuje tytuł do występowania we własnym imieniu na rzecz strony, lecz wyłącznie w początkowym stadium postępowania, a zatem określono inicjatorów postępowania, którzy mogą wystąpić w sprawie podczas jego wszczynania. W przypadku wystąpienie o udzielenie pomocy społecznej przez "inną osobę" na kontynuację postępowania wymaga się zgody strony lub zgody jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli to nie on w imieniu strony doprowadził do wszczęcia postępowania. "Inną osobą" może być dowolna osoba fizyczna, w tym członek rodziny, pracownik socjalny, nauczyciel, urzędnik organu administracji, lekarz, sąsiad czy nawet obywatel zatroskany losem potrzebującego (por. W. Maciejko [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz. LexisNexis, 2013. Komentarz do art. 102 – i powołane tam stanowisko doktryny). Przyznanie innym osobom niż sam potrzebujący pomocy (zainteresowany świadczeniem) i jego przedstawiciel ustawowy uprawnienia do zainicjowania postępowania nie powoduje jednak, że postępowanie prowadzone jest we własnej sprawie tych innych osób. Przeciwnie, w takiej sytuacji po uprzednim uzyskaniu zgody osoby zainteresowanej – co jest warunkiem niezbędnym do wszczęcia postępowania – postępowanie prowadzone jest w indywidualnej sprawie administracyjnej tejże właśnie osoby zainteresowanej, która jest stroną postępowania. Z powołanych przepisów wprost wynika, że status "innej osoby", o której mowa w przywołanych przepisach jest szczególny i brak jest podstaw do stwierdzenia, że osoba taka staje się stroną postępowania, jakkolwiek w pewnych warunkach stanowiących wyjątek od reguły wszczynania postępowania w przedmiocie udzielania świadczeń z pomocy społecznej na wniosek strony zainteresowanej uzyskaniem świadczenia (zainicjowanie postępowania czy wniesienie odwołania za zgodą osoby zainteresowanej) może działać na korzyść strony zainteresowanej. W tym stanie rzeczy, skoro skarga T. K. w przedmiotowej sprawie została wniesiona przez podmiot w sposób oczywisty niemający, niejako z zasady, legitymacji skargowej w sprawie udzielenia świadczenia z pomocy społecznej innej osobie zainteresowanej – podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 20 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 527/12, dostępne jw.). Niezależnie od powyższych argumentów o charakterze zasadniczym dla sprawy zauważyć nadto należy, iż zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, przy czym w myśl § 2 tego samego artykułu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Również temu wymogowi skarżący T. K. nie sprostał, albowiem z akt sprawy nie wynika, by przed skierowaniem do sądu skargi na bezczynność Prezydenta Miasta złożył zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przewidziane w art. 37 § 1 K.p.a., co dodatkowo uzasadniał odrzucenie jego skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. /-/ T. Świstak