II SAB/Po 60/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 maja 2017 r. sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odrzucić skargę. /-/ Jakub Zieliński Wniesiona przez T. K. skarga na bezczynność Prezydenta Miasta nie została opłacona należnym wpisem, gdyż skarżący w reakcji na doręczony w dniu 16 czerwca 2015 r. (k. 9) odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tutejszego Sądu z dnia 29 maja 2015 r., wzywający do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł (k. 3, 8) – wniósł w dniu 23 czerwca 2015 r. o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Tutejszy Sąd prawomocnym postanowieniem dnia 19 listopada 2015 r. (k. 49), odmówił przyznania stronie prawa pomocy w niniejszej sprawie (Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 235/16 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 19 listopada 2015 r. – k. 99). Następnie – w reakcji na doręczony w dniu 10 maja 2016 r. (k. 122) odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 kwietnia 2016 r., wzywający do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł (k. 120, 121) od zażalenia na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 28 stycznia 2016 r. (k. 69, 77) – skarżący ponownie wniósł m.in. o zwolnienie o kosztów sądowych (k. 133). W dalszej kolejności skarżącemu został doręczony w dniu 24 maja 2016 r. (k. 131) odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tutejszego Sądu z dnia 18 maja 2016 r., ponownie wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł (k. 126, 130). Tutejszy Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2016 r. (k. 155) odmówił zmiany wcześniejszego postanowienia z dnia 19 listopada 2015 r., którym odmówiono przyznania stronie prawa pomocy w niniejszej sprawie (Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt I OZ 1170/16 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 18 sierpnia 2016 r. – k. 169). W terminie do uiszczenia wpisu wymagana opłata nie została wniesiona, natomiast w dniu 6 grudnia 2016 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych (k. 186). Co do tego wniosku tutejszy Sąd postanowieniem z dnia 20 marca 2017 r. (k. 229) umorzył postępowanie w sprawie zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016 r., poz. 718, z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.) od skargi co do zasady pobiera się wpis (jeżeli nie pismo to nie jest wnoszone w sprawie, w której ma miejsce ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych). Natomiast stosownie do treści art. 220 § 3 P.p.s.a. skargę, od której pomimo wezwania – w trybie art. 220 § 1 – nie został uiszczony wpis, sąd odrzuca. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że ponowne (kolejne) złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (obejmujące również zwolnienie od kosztów sądowych), nawet dokonane w terminie zakreślonym w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu, a tym bardziej w następczym zarządzeniu "technicznym", wzywającym do wykonania zarządzenia wydanego w przedmiocie wpisu sądowego, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy i pozostaje bez wpływu na bieg terminu przewidzianego w ustawie. Ze skutku prawnego, jakim jest wynikająca z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 235/16 prawomocność postanowienia tutejszego Sądu z dnia 19 listopada 2015 r. odmawiającego stronie przyznania prawa pomocy, w tym zwolnienia od kosztów sądowych (skutku prawnego ponadto podtrzymanego prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 18 sierpnia 2016 r. odmawiającym zmiany postanowienia z dnia 19 listopada 2015 r.), jak również prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 maja 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi – wynika obowiązek zapłaty przez stronę wymaganego wpisu, zaś na sądzie ciąży jedynie obowiązek ponownego wezwania strony do uiszczenia tej opłaty (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 r. sygn. akt II FZ 58/05, dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd zarządzeniem – w swej istocie technicznym – z dnia 18 maja 2016 r. obowiązku tego dopełnił. Z faktu nadania temu zarządzeniu postaci tożsamej z pierwotnym wezwaniem do uiszczenia wpisu, wynikającym z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 maja 2015 r., nie można wyprowadzić skutku istotnej wadliwości prawnej takiego wezwania. Z takiej formy ponownego wezwania do uiszczenia wpisu wynika co najwyżej to, że gdyby strona zamiast uiszczenia wpisu w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia z dnia 18 maja 2016 r. zaskarżyła to zarządzenie (zgodnie z błędnym pouczeniem w tym zakresie) w terminie do uiszczenia wpisu, to mogłaby ubiegać się o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu po otrzymaniu prawomocnego rozstrzygnięcia o odrzuceniu zażalenia, które byłoby w takim wypadku niedopuszczalnym środkiem odwoławczym (na tego rodzaju zarządzenie "techniczne" w przedmiocie wpisu nie przysługuje zażalenie, o którym mowa w art. 227 § 1 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie jednak strona ani nie zaskarżyła zarządzenia z dnia 18 maja 2016 r., co wprawdzie prowadziłoby do odrzucenia zażalenia, ale w zasadzie wyłączałoby winę w nieuiszczeniu wpisu w terminie, ani też nie wniosła wymaganej opłaty w terminie wynikającym z tego zarządzenia. Z uwagi na powyższe okoliczności termin do uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie rozpoczął swój bieg w czasie określonym w zarządzeniu z dnia 18 maja 2016 r., tj. w dniu 24 maja 2016 r. (data doręczenia wezwania). Żaden ewentualny wniosek w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, następczy względem prawomocnego od dnia 17 marca 2016 r. postanowienia tutejszego Sądu dnia 19 listopada 2015 r., nie mógł mieć wpływu na bieg terminu określonego w zarządzeniu wzywającym do uiszczenia tej opłaty (wykonania pierwotnego zarządzenia w przedmiocie wpisu). Wobec tego na stronie ciążył – wynikający z prawomocnego pierwotnego postanowienia z dnia 19 listopada 2015 r. odmawiającego stronie przyznania prawa pomocy, w tym zwolnienia od kosztów sądowych, jak również prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 maja 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi – obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości określonej w tym zarządzeniu, a nadto w terminie określonym w zarządzeniu "technicznym" z dnia 18 maja 2016 r. Wobec powyższego, po upływie wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu od skargi pismo to podlegało odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a. Takiej konsekwencji braku opłacenia wymaganego wpisu nie niweczą następcze czynności zobowiązanego, jak składanie kolejnego i dalszych wniosków o przyznanie prawa pomocy lub zmianę prawomocnego postanowienia wydanego w tym przedmiocie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2002 r. sygn. akt III RN 144/02, Wokanda 2003/11/29 i postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I OZ 1047/11, dostępne jw.). Trzeba również wspomnieć, że fakt formalnego niezakończenia postępowania wpadkowego w przedmiocie wyłączenia na wniosek skarżącego (art. 19 P.p.s.a.) bliżej niesprecyzowanych przez stronę sędziów tutejszego Sądu od orzekania w przedmiotowej sprawie nie stanowił przeszkody do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczalności formalnej skargi. Po pierwsze, w sprawie zostały wydane na podstawie art. 49 § 2 P.p.s.a. rozstrzygnięcia formalne w przedmiocie wniosków o wyłączenie sędziów, tj. zarządzenia Przewodniczącego (sędziego sprawozdawcy) o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów – odpowiednio zarządzenie z dnia 19 listopada 2015 r. (k. 56) w stosunku do wniosku z dnia 20 czerwca 2015 r. i zarządzenie z dnia 17 czerwca 2016 r. (k. 136) w odniesieniu do wniosku z dnia 16 maja 2016 r. Zażalenie na pierwsze z tych zarządzeń zostało odrzucone z przyczyn formalnych postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r. (k. 77); z kolei zażalenie na to postanowienie zostało odrzucone postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. z przyczyn fiskalnych (k. 194); postanowienie z dnia 12 stycznia 2017 r. również zostało zaskarżone, w tym wypadku zażaleniem z dnia 28 stycznia 2017 r. (k. 206) obarczonym brakami formalnymi (procedura uzupełniania braków pisma jeszcze trwa). Natomiast w odniesieniu do zarządzenia z dnia 17 czerwca 2016 r. trzeba odnotować, że i w tym przypadku wniesione zażalenie (k. 145) obarczone jest brakiem fiskalnym, co do którego jeszcze nie zakończyła się procedura uzupełniania braków formalnych pisma. W obydwu przypadkach nie miało zatem miejsca merytoryczne rozpatrzenie zasadności wniosków o wyłączenie sędziów, skoro doszło do pozostawienia tych pism procesowych bez rozpoznania. Po drugie, zgłaszane "kaskadowo" – w związku z opisanymi wnioskami dotyczącymi wyłączenia sędziów tutejszego Sądu, jak i zażaleniami na rozstrzygnięcia formalne w tym przedmiocie (zarządzenia o pozostawieniu tych wniosków bez rozpoznania) – żądania przyznania prawa pomocy (zmiany dotychczasowych rozstrzygnięć w tym przedmiocie) oparte są na tych samych i ocenionych już nawet dwukrotnie przez Naczelny Sąd Administracyjny przesłankach. W istocie swej powodują one jedynie przedłużenie terminu załatwienia sprawy głównej, oddalając rozstrzygnięcie jej zasadniczych kwestii, tj. formalnej dopuszczalności oraz ewentualnej merytorycznej zasadności skargi na bezczynność organu. Po trzecie wreszcie, tylko wzięcie udziału w rozpoznaniu sprawy przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy (art. 18 P.p.s.a.) stanowi przesłankę nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Natomiast co do wniosku o wyłączenie sędziego na zasadzie art. 19 P.p.s.a. trzeba zauważyć, że dopiero gdyby taki wniosek okazał się uzasadniony, można byłoby co najwyżej doszukiwać w takiej sytuacji ewentualnego naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie powołanych przepisów orzekł, jak w sentencji. /-/ Jakub Zieliński