II SAB/Po 89/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w dniu 03 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II SAB/Po 89/14 o umorzeniu postępowania w przedmiocie wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na bezczynność Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy /-/ I. Paluszyńska Dnia [...] września 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynął wniosek T. K. (dalej jako Wnioskodawca, Skarżący) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i ustanowienia adwokata (k. 138-140). Wniosek został przesłany drogą elektroniczną; wniosek podpisany przez Wnioskodawcę został złożony w Biurze Podawczym tut. Sądu w dniu 13 października 2015 r. (k. 147-148v). Postanowieniem z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II SAB/Po 89/14 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu umorzyła postępowanie wywołane ww. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając napisała, że Wnioskodawca w niniejszej sprawie już dwukrotnie występował z żądaniami przyznania prawa pomocy. W kwestii żądania zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu wypowiadał się referendarz sądowy (k. 24-29 oraz k. 88-90), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (k. 39-44, k. 100-105), a także Naczelny Sąd Administracyjny (k. 63-68, k.116-118). Referendarz sądowy napisała, że oddalając zażalenia NSA wskazywał, że Skarżący pozostając na utrzymaniu członków rodziny, mieszkając u nich, w rzeczywistości prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe. W konsekwencji zasadne było żądanie przedstawienia przez niego informacji wskazanych w wezwaniu na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.). Nieprzedstawienie danych było z kolei równoznaczne z niewykazaniem przez Skarżącego w sposób rzetelny swojej sytuacji materialnej, co musiało skutkować uznaniem, że nie kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania pomocy ze strony Skarbu Państwa. W tym stanie rzeczy Skarżący wystąpił z ww. wnioskiem z dnia 27 września 2015 r., o przyznanie prawa pomocy, w zakresie całkowitym (k. 138-140). We wniosku na formularzu PPF ponownie wskazał tylko na "brak środków na opłacenie kosztów sądowych i pełnomocnika", "brak dochodów", "brak oszczędności", "brak osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym", "brak prowadzenia własnego gospodarstwa domowego", "brak majątku", "brak miejsca pobytu stałego lub czasowego". Podał, że korzysta z ofiarności innych osób, z możliwości pobytu u innych osób. Referendarz sądowy oceniła, że Wnioskodawca świadomie uchyla się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. Skarżący ma bowiem świadomość braków składanych oświadczeń tym zakresie, na co już wielokrotnie, nie tylko w tej sprawie, zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenia wnoszone przez Skarżącego na orzeczenia dotyczące odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący natomiast konsekwentnie składa kolejne wnioski o prawo pomocy o tej samej treści i pomimo dodatkowych wezwań, nie wyjaśnia swojej sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej, w tym także na etapie składania środków zaskarżenia. Zdaniem referendarza sądowego kolejne oświadczenie majątkowe Skarżącego, złożone w niniejszej sprawie, nie pozwala ustalić jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o braku dochodu i budzące wątpliwości, co do zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy, nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych Skarżącego. Referendarz sądowy oceniła, że rozpoznanie wniosku o prawo pomocy stało się zbędne w rozumieniu art. 249a p.p.s.a., bowiem żądanie przyznania prawa pomocy o treści wskazanej w kolejnym formularzu wniosku o prawo pomocy zostało już w niniejszej sprawie prawomocnie rozstrzygnięte. Odpis postanowienia został doręczony w dniu 03 listopada 2015 r. (k. 159). W zakreślonym terminie Skarżący zakwestionował postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 października 2015 r. W piśmie, zatytułowanym "zażalenie" i adresowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Skarżący napisał między innymi, że referendarz sądowy uparcie i ewidentnie złośliwie już od kilku lat pisze wiele bzdur i kłamstw świadczących o absurdalności, niewiedzy i niekompetencji oraz ewidentnym braku doświadczenia życiowego. Dalej ocenił, że nie ma sensu odnosić się do wywodów zawartych w postanowieniu. Skoro jest brak składników jakich podania wymagane jest w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tego czegoś nie ma. Wnioskodawca zwrócił się o przesłuchanie przez Sąd, deklarując udzielenie odpowiedzi na każde zapytanie Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tak też zdaje się interpretować swoje pismo Skarżący. Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 maja 2015 r. poz. 658). Zgodnie zaś z art. 2 tej ustawy, przepisy p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Z powołanych przepisów wynika zatem, że do postępowań wszczętych od dnia 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje przepis art. 260 p.p.s.a. w nowym brzmieniu. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało natomiast wszczęte przed tą datą, gdyż skargę wniesiono jeszcze w 2014 r. Zastosowanie znajduje zatem przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tym uregulowaniem, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć jako zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, natomiast wydatki to koszty zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, takich jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty. W stanie faktycznym sprawy Skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący złożył analizowany wniosek w reakcji na wezwanie Sądu do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 sierpnia 2014 r. tj. do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł (k.124,125) i w terminie do uiszczenia wpisu (k. 126, 129). W tym miejscu dostrzec należy, iż obecnie rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym wnioskiem Strony w tym przedmiocie. Sąd podziela stanowisko zawarte w postanowieniu WSA w Łodzi z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 152/15 (por. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA), że jeżeli po uprawomocnieniu się postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych złożono ponowny wniosek w tym samym przedmiocie, podlega on merytorycznemu rozpoznaniu. Wniosek należy uwzględnić, jeśli w wyniku zmiany okoliczności doszło do spełnienia przesłanek potrzebnych do przyznania prawa pomocy. Sąd w takiej sytuacji jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Co istotne, ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację strony. Innymi słowy, złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienia NSA z dnia: 22 lipca 2014 roku, II FZ 957/14; 30 maja 2014 roku, II FZ 672/14; 29 marca 2012 roku, II FZ 282/12; CBOSA). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, uwzględnienie wniosku strony nie będzie możliwe. W kontekście przedstawionych uwag sąd dokonując oceny zasadności ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy uznał, iż Skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna, po dacie rozpoznania pierwszego wniosku, uległa zmianie, która mając postać istotnej zmiany, umożliwiałaby uwzględnienie wniosku poprzez przyznanie prawa pomocy. Strona w treści wniosku ponowiła wszystkie podniesione wcześniej okoliczności, a w uzasadnieniu sprzeciwu (nazwanego zażaleniem) zawarła właściwie inwektywy pod adresem referendarz sądowej, co zwalnia Sąd od ustosunkowywania się do nich (por. postanowienie NSA z dnia 13 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OZ 947/15, zapadłe wcześniej w tej sprawie; CBOSA). Wszystkie okoliczności przywołane we wniosku podlegały już ocenie sądu, który ostatecznie nie stwierdził podstaw do przyznania stronie prawa pomocy, a NSA właśnie ww. postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OZ 947/15 oddalił zażalenie. Sąd podkreśla, że Skarżący, kierując do Sądu ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie powołał się na zmianę swojej dotychczasowej sytuacji materialnej. Konkludując sąd ocenił, że Skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa i życiowa uległa zmianie, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Sąd orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a. w poprzednio obowiązującym brzmieniu. /-/ I. Paluszyńska