II SAB/Po 9/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2014 r. sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odrzucić skargę. /-/ T. Świstak W dniu 7 stycznia 2014 r. T. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na naruszenie przez Sąd Okręgowy w P. prawa poprzez uniemożliwieniu mu w dniu 18 grudnia 2013 r., jako [stronie] w sprawie o sygnaturze akt [...] wykonania fotokopii części akt tej sprawy, nieudostępnienia mu w dniu 18 grudnia 2013 r., jako [stronie] w sprawie o sygnaturze akt [...], informacji w sprawie polegającej na podaniu podstawy prawnej uniemożliwienia wykonania fotokopii części akt sprawy oraz nie udostępnieniu mu w tym samym dniu 18 grudnia 2013 r. informacji publicznej polegającej na podaniu podstawy prawnej uniemożliwiania wykonania przez strony postępowania sądowego fotokopii części akt tej sprawy. Dalej skarżący zarzucił naruszenie przez organ: - przepisu art.9 § 1 k.p.c. - poprzez jego pominięcie; - przepisu § 51 ust.1. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych - poprzez jego pominięcie; - przepisu art.51 ust.3 Konstytucji RP - poprzez jego pominięcie; - przepisu art.1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej - poprzez jego pominięcie; - przepisu § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków - poprzez jego pominięcie. Nadto T. K. w skardze zarzucił naruszenia prawa polegające na nie przyjęciu od niego w dniu 18 grudnia 2013 r. ustnie złożonej skargi na pracownika Sądu Okręgowego oraz nieprzekazaniu sprawy z tej skargi urzędnikowi właściwemu do jej przyjęcia. Zgłaszając powyższe zarzuty skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w związku z zaistniałymi naruszeniami prawa. W złożonym piśmie T. K. zawarł nadto skargi na pracowników Sądu Okręgowego w P. B. K. ([...]), Z. C. ([...]) oraz M. S. ([...]) w związku z dopuszczeniem się przez nich wskazanych wyżej naruszeń prawa i wniósł o wyciągnięcie w stosunku do nich konsekwencji dyscyplinarnych. Do skargi T. K. dołączył kserokopie swoich wniosków z dnia 18 grudnia 2013 r. o umożliwienie mu dokonania wglądu do akt sprawy sygn. akt [...] oraz dokonania fotokopii z tych akt oraz płytę z nagraniami rozmów przeprowadzanych w tym dniu ze wskazanymi w skardze pracownikami Sądu Okręgowego w P. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w P. wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż skarga dotyczy sprawy, która nie należy do właściwości sądu administracyjnego, bowiem nie obejmuje swym zakresem zagadnień wymienionych w przepisach art. 3 ć 2 i art. 4 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co wmyśl regulacji zawartej w przepisie art. 58 § 1 pkt 1 w/w ustawy winno skutkować jej odrzuceniem. Organ wskazał nadto, iż T. K. domagając się dostępu do akt postępowania sądowego w sprawie cywilnej sygn. akt [...], toczącej się przed Sądem Okręgowym w P. nie czynił tego realizując swe uprawnienie do dostępu do informacji publicznej, lecz jako strona tego postępowania, a więc w oparciu o przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Wszelkie czynności związane z udostępnianiem akt sądowych nie stanowiły tym samym rozstrzygnięć na gruncie prawa administracyjnego, wobec czego nie są objęte kognicją sądu administracyjnego. W piśmie procesowym z dnia 22 lutego 2014 r. skarżący odnosząc się do odpowiedzi na skargę wskazał, iż choć pkt 1 jego skargi faktycznie może nie być objęty kognicją sądu administracyjnego, o tyle pozostałe punkty tej skargi kognicją sądu administracyjnego objęte są, bowiem w dniu 18 grudnia 2013 r. skarżony organ odmówił mu udostępnienia informacji oraz nie podjął czynności administracyjnych w skardze tej określonych, do czego z mocy prawa administracyjnego był obowiązany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych bez badania jej zarzutów merytorycznych. Sprawy, których dotyczy skarga nie mieszczą się bowiem we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a.). Przed przystąpieniem do dalszych rozważań zauważyć należy, iż zagadnienia poruszane w skardze T. K. podzielić można na trzy zasadnicze grupy, z których jedna dotyczy bezczynności organu w udostępnieniu mu informacji publicznej w postaci materiałów z akt sprawy sygn. [...] oraz w postaci wskazania podstawy prawnej podejmowanych w tym zakresie przez pracowników Sądu Okręgowego w P. działań i wymierzeniu w związku z tym organowi grzywny, druga bezczynności organu w rozpoznaniu jego skarg na tychże, wskazanych w skardze pracowników i wymierzeniu w związku z tym organowi grzywny, zaś trzecia zgłoszonego żądania rozpoznania przez sąd administracyjny skarg T. K. na czynności wskazanych w skardze pracowników organu i wyciągnięcie wobec nich konsekwencji dyscyplinarnych. Stosownie do treści art. 3 § 1 - 3 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Odnosząc się do zagadnień związanych z zaskarżoną bezczynnością Prezesa Sądu Okręgowego w P. zauważyć należy, iż jak wynika z przywołanych powyżej przepisów właściwością sądu administracyjnego objęte jest orzekanie w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a P.p.s.a., co oznacza, iż bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania podlega kontroli sądu administracyjnego jedynie w takim przypadku, gdy organ nie podejmuje czynności, czy też nie wydaje orzeczenia, które mogłyby być zaskarżone do sądu administracyjnego. Innymi słowy nie każda bezczynność organu może być przedmiotem skargi, przy czym jeżeli określona aktywność organu nie podlegała kognicji sądu administracyjnego, to i kontroli sądowoadministracyjnej nie będzie podlegać bezczynność organu w tym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2014 r., sygn. II OSK 1084/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).. Dalej zauważyć należy, iż informacje udostępnienia, których żądał skarżący, a stanowiące dokumenty z akt postępowania cywilnego sygn. [...], w którym jest stroną, choć stanowiły informację publiczną, to jednak nie podlegały udostępnieniu w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198, z późn. zm. - dalej: u.d.i.p.). Powyższe wynika z art. art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji, będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że niedopuszczalne jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, osiągalne są w innym trybie. Nie tylko bowiem sama ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera ograniczenia w jej stosowaniu, ale również nie uchybia w tym względzie przepisom innych ustaw odmiennie regulującym te kwestie. Powyższe oznacza, iż choć nie jest wyłączone uzyskanie, na podstawie u.d.i.p., dostępu do dokumentów zawartych w aktach postępowania sądowego (w tym cywilnego), gdyż akta sprawy stanowią zbiór dokumentów, z których co najmniej [część] stanowi nośnik informacji publicznej, jako, że odnoszą się do działań podmiotu władzy publicznej, to jest sądu powszechnego, to jednak dostęp do akt postępowania cywilnego na podstawie przepisów u.d.i.p. ograniczony jest do podmiotów niebędących stronami tego postępowania. Dostęp do akt dla stron postępowania regulują natomiast przepisy Kodeksu postępowania cywilnego i co za tym [idzie], w tym zakresie, z mocy art. 1 ust. 2 u.d.i.p., wyłączone jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Trybów unormowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz w Kodeksie postępowania cywilnego nie można przy tym utożsamiać i dowolnie stosować zamiennie. Skoro zaś wniosek strony postępowania toczącego się przed sadem powszechnym o udzielenie wglądu do akt sprawy i umożliwienia sporządzenia z nich kopii nie podlega rozstrzygnięciu w formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a., lecz jest rozpoznawany w trybie przewidzianym w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, to do skarg w tym zakresie nie ma zastosowania sądowa kontrola administracji publicznej, a w konsekwencji również do skarg na bezczynność organów w tym względzie. Samo powoływanie się na ustawę o dostępie do informacji publicznej nie implikuje konieczności jej stosowania, jeśli z całokształtu okoliczności wynika, że skarżący ma zapewniony dostęp do żądanych informacji w innym trybie i jeżeli jest to wniosek w indywidualnej sprawie. W takim przypadku skarga na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. (por postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. I OSK 2154/11, z dnia 9 października 2011 r., sygn. I OSK 1987/11 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. II SA/Wa 2004/11 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odnosząc się do skargi skarżącego na bezczynność Prezesa Sądu odnośnie rozpoznania jego wniosku o wskazanie podstawy prawnej uniemożliwiania wykonania przez strony postępowania sądowego fotokopii części akt sprawy, takich jak karty zawierające orzeczenia wydane przez sędziego wskazać zaś należy, iż także podlegała ona odrzuceniu z przyczyn analogicznych do wskazanych powyżej, albowiem sprawa ta także nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skoro dotyczy ona oceny zgodności z prawem czynności podejmowanych przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Niezależnie od powyższego uzupełniająco wskazać należy, iż nie stanowi informacji publicznej udostępnianej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej treść obowiązujących aktów prawnych opublikowanych w sposób prawem przewidziany i powszechnie dostępnych dziennikach promulgacyjnych. Informacji takowej nie stanowi także wykładnia przepisów prawa. Powyższe oznacza, iż brak jest podstawy prawnej dla domagania się przez stronę postępowania sądowego udzielania jej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej wyjaśnień co do powodów podejmowania określonych działań, względnie zaniechań w jej sprawie. Odnośnie tych zarzutów skargi T. K., które dotyczyły bezczynności Prezesa Sądu Okręgowego w P. w rozpoznaniu jego skarg na działania pracowników Sądu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 227 K.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw." Przepis ten zamieszczony jest w Rozdziale 2 zatytułowanym "Skargi" Działu VIII K.p.a. Taki też charakter mają zarzuty kierowane przez T. K. pod adresem wskazanych przez niego pracowników Sądu Okręgowego w P. Postępowanie skargowe uregulowane w dziale VIII K.p.a. jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie (zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi) nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, to jest postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego. Postępowanie to nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, lecz czynnością materialno - techniczną w postaci zawiadomienia o załatwieniu sprawy w myśl art. 238 § 1 K.p.a., która to czynność nie podlega kontroli sądów administracyjnych z punktu widzenia legalności (por. postanowienia Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. OSK 1110/04, z dnia 14 października 2010 r., sygn. II OSK 2019/10 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2005 r., sygn. I SA/Rz 117/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Co za tym idzie również bezczynność lub przewlekłość w rozpoznawaniu skarg obywateli składanych w tym trybie nie podlega kognicji sądów administracyjnych, co skutkować musi odrzuceniem skargi na podstawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Odrzuceniu podlegała również skarga T. K. na czynności wskazanych w skardze pracowników Sądu Okręgowego w P. i wyciągnięcie wobec nich konsekwencji dyscyplinarnych, albowiem jakikolwiek przepis prawa nie przyznaje sądowi administracyjnemu kompetencji do rozpoznawania skarg na nienależyte wykonywanie zadań przez pracowników sądów powszechnych. Wobec powyższego, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę T. K. jako niedopuszczalną. /-/ T. Świstak