II SAB/Po 94/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; I. umarza postępowanie, II. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy K. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Wójta Gminy K. na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 5 sierpnia 2014 r. P. K. drogą elektroniczną (potwierdzenie dostarczenia poczty elektronicznej z dnia 6 sierpnia 2014 r.) zwrócił się do Wójta Gminy K. (dalej również: Wójt Gminy) na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198, z późn. zm. - dalej: u.d.i.p.) o udostępnienie informacji, czy Gmina K. w okresie od 2012 r. do chwili obecnej zawierała umowy dotyczące obsługi prawnej z kancelariami, a jeśli tak - o udostępnienie treści umów, poprzez przesłanie ich w formacie "pliku PDF (skan)" na podany adres poczty elektronicznej. Następnie w dniu 26 sierpnia 2014 r. (data wpływu skargi do organu) P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej żądanej we wniosku z dnia 5 sierpnia 2014 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a w przypadku, gdy po złożeniu skargi organ doręczy żądaną informacje publiczną - o uznanie, że na dzień wniesienia skargi do Sądu organ pozostawał w bezczynności i umorzenie postępowania. W motywach skargi skarżący wyjaśnił, że zgłoszone żądanie udostępnienia informacji publicznej skierował do organu władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., a żądane informacje – treść umów zawieranych przez Gminę z kancelariami prawnymi – są informacjami publicznymi, bowiem przedmiotowe umowy są zawierane przez organy władzy publicznej oraz osoby pełniące funkcje publiczne, dotyczą spraw publicznych i podlegają udostępnieniu. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wyjaśnił, że niezwłocznie udzielił "drogą mailową" odpowiedzi na zawarte w treści przedmiotowego wniosku pytanie [udzielił żądanej informacji publicznej skarżącemu we wskazanej przez niego formie] po wpłynięciu skargi - w dniu 27 sierpnia 2014 r., zaś zwłoka organu spowodowana była tym, że w przypadku złożonego w formie elektronicznej wniosku skarżącego nastąpiło "automatycznie zakwalifikowanie przesłanie wiadomości przez program antywirusowy jako niebezpiecznej. Przesłany pocztą elektroniczną wniosek został dopiero odszukany w kopii zapasowej, po otrzymaniu przedmiotowej skargi, która wpłynęła do Wójta Gminy K. w dniu 26.08.2014 r.". W piśmie z dnia 18 października 2014 r. (data wpływu do Sądu: 29 października 2014 r.) P. K., wobec udzielenia mu żądanej informacji publicznej, wniósł o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania m.in., gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi, gdy w jego toku wystąpi zdarzenie, w następstwie którego przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, tj. jeżeli w toku danego postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2007 r. sygn. akt II FSK 1259/06, LEX nr 494285). Przedmiotem postępowania sądowego w niniejszej sprawie była bezczynność Wójt Gminy K. w zakresie udostępnienia informacji publicznej polegającej na udzieleniu informacji, czy Gmina K. w okresie od 2012 r. do dnia złożenia przez skarżącego wniosku, tj. do 5 sierpnia 2014 r., zawierała umowy dotyczące obsługi prawnej z kancelariami prawnymi, a jeśli tak - o udostępnienie treści tychże umów (przesłanie ich drogą elektroniczną w formie plików PDF). Mając na uwadze, że następnego dnia po wpłynięciu skargi od organu Wójt Gminy udostępnił stronie żądane informacje, co sam skarżący potwierdził w piśmie z dnia 18 października 2014 r., bezprzedmiotowe stało się postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku strony o udzielenie żądanej informacji publicznej. W konsekwencji, Sąd w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o umorzeniu postępowania sądowego (pkt I sentencji). Nadmienić jedynie należy, że poprzez udzielenie żądanej informacji organ w istocie potwierdził, iż informacja dotyczącej obsługi prawnej gminy [tu: Gminy K.], mieściła się w przedmiotowo-podmiotowym zakresie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Taka ocena wniosku strony nie nasuwa wątpliwości Sądu co do jej zgodności z przepisami powołanej ustawy. Udzielenie informacji powinno było nastąpić w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p., wynoszącym co do zasady 14 dni od dnia złożenia wniosku. W judykaturze wskazuje się, że niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym art. 13 u.d.i.p. oznacza, że podmiot ten pozostaje w bezczynności (vide: wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. I OSK 601/05, Lex nr 236545). W okolicznościach niniejszej sprawy załatwienie wniosku o udzielenie informacji publicznej nastąpiło po upływie ustawowych 14 dni, a konkretnie z tygodniowym opóźnieniem. Wniosek z dnia 5 sierpnia 2014 r. został bowiem załatwiony w dniu 27 sierpnia 2014 r. Oceniając charakter bezczynności organu, Sąd uznał, że nie można jej przypisać cechy rażącego naruszenia prawa. Ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bowiem bezczynność jest naruszeniem prawa co nie znaczy, że każda nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Przyjęcie odmiennego stanowiska pozbawiałoby racjonalności przepisu art. 149 p.p.s.a., nakazującego wartościowanie naruszenia prawa stanem bezczynności czy przewlekłości postępowania. W okolicznościach sprawy, uwzględniając, że opóźnienie w udzieleniu informacji było tygodniowe i – jak wynika z odpowiedzi na skargę – było następstwem automatycznego działania programu komputerowego chroniącego skrzynkę elektroniczną. Ewentualne zaniedbanie sprawdzania folderu wiadomości uznanych za niebezpieczne (tzw. spamu) nie może być uznane w tych warunkach za rażące naruszenie prawa, a co najwyżej za niefortunne okoliczności organizacyjne. Dodać należy, że skarżony organ niezwłocznie, a w zasadzie natychmiast, po uzyskaniu wiadomości o żądaniu (po wpłynięciu skargi) udzielił skarżącemu żądanej informacji w formie i zakresie całkowicie satysfakcjonującym stronę. Z tych wszystkich przyczyn Sąd uznał – w zakresie wynikającym z art. 149 § 1 p.p.s.a. zd. drugie – że bezczynność organu w niniejszej sprawie nie nosiła cechy rażącego naruszenia prawa (pkt II sentencji). Sąd rozstrzygnął o kosztach postępowania na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. (pkt III sentencji). W ocenie Sądu niezbędnymi kosztami postępowania w niniejszej sprawie był jedynie uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 100 zł. Wprawdzie skarżący P. K. był reprezentowany przez radcę prawnego T. K., należy jednak zauważyć, że w okresie od 11 sierpnia do 9 października 2014 r. wniósł on do tutejszego Sądu 26 skarg - wszystkie na bezczynność organów samorządu gminnego w różnych gminach w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Wymienione skargi dotyczą żądania udzielenia przez gminy informacji w zakresie umów o obsługę prawną z kancelariami. Treść skarg ma w swej istocie charakter szablonu, który jest tylko w nieznacznym stopniu zmodyfikowany na potrzeby danej sprawy (zindywidualizowany). Skargi wniesiono w nieskomplikowanych, niemalże identycznych stanach faktycznych i z identyczną argumentacją prawną. Sporządzenie kolejnych tego rodzaju skarg sprowadzało się faktycznie do naniesienia niewielkich zmian w opisie stanu faktycznego poprzez zindywidualizowanie organu, podanie daty złożenia wniosku, daty jego odebrania przez organ i stwierdzenia, że do dnia złożenia skargi organ nie udostępnił żądanej informacji publicznej. Opisana powyżej sytuacja miała również miejsce w przedmiotowej sprawie, która jest kolejną, rozpoznaną przez Sąd skargą P. K. Zdaniem Sądu, sporządzenie skargi w przedmiotowej sprawie było czynnością, która z uwagi na swoją prostotę i szablonowość nie rodziła potrzeby skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Te same uwagi odnieść należy do pisma skarżącego z dnia 18 października 2014 r., którego treść, za wyjątkiem wskazania organu i sygnatury sprawy, nie posiada żadnych cech indywidualnych, odróżniających to pismo od pism złożonych przez skarżącego w tej samej dacie do ośmiu innych spraw (k. 25). Wniesienie przedmiotowego pisma wymagało jeszcze mniej nakładów organizacyjnych niż skarga, a ponadto umorzenie postępowania sądowego było w niniejszej sprawie obligatoryjne. Sąd uznaje za stosowane zwrócić również uwagę na to, że skarżący (reprezentowany przez radcę prawnego T. K.) wniósł masowo nie tylko do tutejszego Sądu, ale i do innych wojewódzkich sądów administracyjnych na terenie całego kraju, w niewielkim odstępie czasu, jednakowe skargi na bezczynność wójta, burmistrza albo prezydenta miasta w zakresie udzielenia informacji (zapytanie dotyczyło tego, czy zawierano umowy dotyczące obsługi prawnej z kancelariami, a jeśli tak o udostępnienie treści tych umów - przykładowo: wyrok WSA w Białymstoku z 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Bl 61/14, wyrok WSA w Kielcach z 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Ke 62/14, wyrok WSA w Białymstoku z 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Bk 65/14, wyrok WSA w Poznaniu z 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Po 99/14, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 5 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Go 100/14, wyrok WSA w Lublinie z 4 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Lu 378/14, wyrok WSA w Poznaniu z 31 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/B/Po 81/14, wyrok WSA w Opolu z 30 października 2014 r. sygn. akt II SAB/Op 61/14 – orzeczenia dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z wydanych w tych sprawach orzeczeń wynika, że pełnomocnik skarżącego w sposób jednakowy sformułował ich treść (zarzuty, żądania, wnioski, uzasadnienie), ograniczając się również tylko do wprowadzenia zmian w zakresie oznaczenia organu oraz okresu wykazywanej bezczynności. W związku z powyższym w ocenie Sądu nie sposób uznać, by skala aktywności pełnomocnika skarżącego w każdej kolejnej sprawie była adekwatna do ich treści. Zważywszy więc, że we wszystkich powyżej wymienionych sprawach pełnomocnikowi skarżącemu przyznano wynagrodzenie, Sąd przyjął, że do niezbędnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie nie można było zaliczyć wynagrodzenia pełnomocnika, którego rola sprowadziła się jedynie do przeredagowania skargi i to w niewielkim zakresie oraz jej podpisania. Nie można było bowiem uznać, w kontekście pozostałych skarg P. K. w tym samym przedmiocie, że działanie jego pełnomocnika było niezbędne do celowego dochodzenia praw strony. Jednocześnie należy podkreślić, że strona postępowania zawsze ma prawo działać w sprawie osobiście lub przez pełnomocnika (art. 34 p.p.s.a.), jednak nie w każdym przypadku będzie miała prawo, w razie uwzględnienia skargi, do zasądzenia na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego w ramach orzeczenia o kosztach postępowania. Dlatego też Sąd na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów uiszczonego wpisu od skargi, natomiast nie uznał za uzasadnione zasadzenie również kosztów zastępstwa procesowego (pkt III sentencji). W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak sentencji.