II SO/Po 7/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 05 maja 2021 r. sprawy z wniosku P. D. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Rejonowemu w Ś. W. w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia wniosek oddalić. /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak Pismem z [...] marca 2021 r. P. D. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z wnioskiem o wymierzenie Prokuratorowi Rejonowemu w Ś. W. grzywny w wysokości [...] zł z powodu nieprzekazania Sądowi skargi z dnia [...] lutego 2021 r. na bezczynność Prokuratury w sprawie akt sprawy [...], skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu za pośrednictwem Prokuratora Rejonowego w Ś. W. Do wniosku załączył skargę z dnia [...] lutego 2021 r. W odpowiedzi na powyższy wniosek Prokurator Rejonowy w Ś. W. pismem z dnia [...] marca 2021 r. wniósł o jego oddalenie wyjaśniając, iż pismo P. D. z dnia [...] lutego 2021 r., które do Prokuratury wpłynęło w dniu [...] lutego 2021 r., z uwagi na podnoszone w nim zarzuty naruszenia procedury karnej w toku postepowania sprawdzającego, uznane zostało przez Prokuratora Rejonowego za zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie [...]. Organ wyjaśnił, że w tym samym dniu do Prokuratury wpłynęło zażalenie P. D. na to postanowienie. Ponadto, pismem z dnia [...] lutego 2021 r. poinformowano P. D., iż kwestie podnoszone w treści pisma z dnia [...] lutego 2021 r. znajdują uregulowanie w kodeksie postępowania karnego i winny zostać rozpoznane w trybie uregulowanym przez ten akt prawny, a nie w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto, z ostrożności procesowej, w treści powołanego pisma wezwano P. D. do wskazania, czy pismo z dnia [...] lutego 2021 r. traktować należy również jako skargę w rozumieniu § 383 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2016 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych Prokuratury – tj. skargę w przedmiocie niedopełnienia obowiązków przez prokuratora, czy też jako skargę w rozumieniu ustawy z dnia [...] czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postepowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i w postępowaniu sądowym bez zbędnej zwłoki. Prokurator wskazał, że w odpowiedzi na to wezwanie, P. D. w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. podniósł, że każdy organ Państwa podlega kontroli funkcjonowania przez sąd administracyjny. Powołując przepis art. 118 ustawy z dnia [...] czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1987 ze zm.) Prokurator następnie wyjaśnił, że pismo z dnia [...] lutego 2021 r. potraktowano zgodnie z jego treścią - jako zażalenie na ww. postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa i w dniu [...] marca 2021 r. wraz z kolejnym pismem zatytułowanym "zażalenie" przekazano wraz z aktami sprawy do rozpoznania zgodnie z właściwością miejscową i rzeczową do Sądu Rejonowego w Ś.. Prokurator wyjaśnił, że na chwilę udzielania odpowiedzi, zażalenie nie zostało przez ten Sąd rozpoznane. W skierowanym do Sądu piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2021 r. P. D. podtrzymał swój wniosek o wymierzenie grzywny podnosząc, że skarga z dnia [...] lutego 2021 r. była adresowana do sądu administracyjnego, dlatego nie można jej uznać za zażalenie, jak wyjaśnia Prokuratura. W piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. to wyjaśnił, zatem skarga powinna zostać niezwłocznie przekazana do Sądu. Do pisma wnioskodawca załączył dowody nadania tej korespondencji na poczcie w dniu [...] lutego 2021 r. oraz jej wpływu do Prokuratury w Ś. W. w dniu [...] lutego 2021 r. W dniu [...] kwietnia 2021 r. Prokurator Rejonowy w Ś. W. przekazał do tut. Sądu oryginał skargi z [...] lutego 2021 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Skarga z dnia [...] lutego 2021 r. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Ś. W. zarejestrowana został w tut. Sądzie pod sygn. akt II SAB/Po [...]. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Po [...], tut. Sąd odrzucił skargę P. D. z dnia [...] lutego 2021 r. uznając, że nie podlega ona kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Wniosek o wymierzenie grzywny okazał się niezasadny. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej P.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 P.p.s.a.). Stosownie do art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niedochowania powyższego obowiązku, sąd – na wniosek skarżącego – może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., to jest do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Wyłączną przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. jest nieprzekazanie przez organ skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie wynoszącym co do zasady 30 dni od daty wpłynięcia skargi do organu. Ratio legis tej regulacji polega bowiem na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328). W świetle treści art. 54 § 2 P.p.s.a. przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Nie może w żaden sposób wpływać na realizację tego obowiązku przekonanie organu, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie, w której wniesiona została skarga. Ocena, czy złożona skarga należy do sądu administracyjnego, może być przeprowadzona wyłącznie przez ten sąd, po przekazaniu przez organ skargi do sądu. Badanie dopuszczalności skargi należy bowiem wyłącznie do kompetencji sądu administracyjnego, który będzie orzekał w oparciu o skargę, akta i odpowiedź na skargę złożoną przez organ (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 1271/18; z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I OZ 1190/19). Tym samym powołanie się na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi nie wyłącza możliwości wymierzenia grzywny organowi w razie niedopełnienia tego obowiązku. Powyższe oznacza, iż złożony przez P. D. wniosek o wymierzenie Prokuratorowi Rejonowemu w Ś. W. grzywny w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi na bezczynność z dnia [...] lutego 2021 r. oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę podlegał merytorycznemu rozpoznaniu. W tym miejscu wyjaśnić należy, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcji represyjnej. Ta druga funkcja służy bowiem ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (por. uchwała 7 sędziów NSA z 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, opubl.: ONSAiWSA 2010/1/2; postanowienie NSA z 11 maja 2012 r. sygn. akt I OZ 328/18, opubl. Lex nr 1164456). Wymaga również zauważenia, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiana jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie organowi grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz okoliczność, czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Odnosząc powyższe do ocenianego przez Sąd wniosku wskazać należy, że miało miejsce niezastosowanie się organu do obowiązku określonego w art. 54 § 2 P.p.s.a. Skarga P. D. z dnia [...] lutego 2021 r. na bezczynność organu wpłynęła do Prokuratury Rejonowej w Ś. W. w dniu [...] lutego 2021 r., co oznacza, że termin jej przekazania Sądowi, o jakim mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., upływał z dniem [...] marca 2021 r. Dopiero pismem z dnia [...] marca 2021 r. , a więc już po doręczeniu Prokuratorowi przedmiotowego wniosku o wymierzenie grzywny, Prokurator wyjaśnił okoliczności sprawy oraz przyczyny, dla których skarga nie została przekazana do sądu administracyjnego. Skarga końcowo przekazana została Sądowi w oryginale w dniu [...] kwietnia 2021 r. Zatem niewątpliwie dopiero przedmiotowy wniosek oraz pismo tut. Sądu zobowiązujące do przekazania skargi odniosły skutek w postaci przekazania skargi do sądu administracyjnego. Skoro wniosek o wymierzenie grzywny odniósł swój cel, to w świetle treści art. 54 § 2 oraz art. 55 § 1 P.p.s.a. uzasadnione byłoby wymierzenie grzywny. Sąd miał jednakże na uwadze, że w sytuacji gdy organ, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, powołuje się na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania nieprzekazanej skargi, a w szczególności gdy okoliczność ta – jak w rozpoznawanej sprawie – faktycznie ma miejsce, to może to uzasadniać odstąpienie od stosowania grzywny z tytułu nieprzekazania sądowi skargi w terminie, co jest dopuszczalne wobec brzmienia przepisu art. 55 § 1 P.p.s.a., który pozostawia tę kwestię uznaniu sądu. Ustawodawca w przepisie tym wskazał bowiem jedynie na możliwość, a nie obligatoryjność wymierzenia grzywny. W takiej sytuacji, jak tu rozpatrywana, nieprzekazanie skargi nie jest wynikiem złej woli i chęci uchylenia się od kontroli sądu administracyjnego, a jednocześnie nie powoduje jakichkolwiek faktycznych negatywnych skutków dla strony skarżącej. Sprawa została bowiem przekazana wraz z zażaleniem organowi właściwemu do rozpoznania sprawy w stosownym trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania karnego. Ponadto, skoro na dzień rozpatrywania przedmiotowego wniosku skarga P. D. z dnia [...] lutego 2021 r. została przez tut. Sąd rozpoznana, a treść tego orzeczenia potwierdza stanowisko Prokuratora o braku kognicji sądów administracyjnych w sprawie, której skarga dotyczy, uprawnionym jest stwierdzenie, że o ile cel dyscyplinujący wniosku został osiągnięty, to brak jest podstaw do uznania, że za wymierzeniem grzywny przemawia w tym przypadku jej cel represyjny. Wobec powyższego na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. Sąd oddalił wniosek o wymierzenie Prokuratorowi Rejonowemu w Ś. W. grzywny. /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak