III SA/Po 1175/15
WyrokWSA w Poznaniu2016-07-06
Skład orzekający: Mirella Ławniczak, Marzenna Kosewska, Szymon Widłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy ustawy o kierujących pojazdami, które uniemożliwiają zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie uprawnień nieobjętych zakazem prowadzenia pojazdów orzeczonym wyrokiem sądu, są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą trójpodziału władzy oraz zasadami państwa prawnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami, które uniemożliwiają zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie uprawnień nieobjętych zakazem prowadzenia pojazdów orzeczonym wyrokiem sądu, są zgodne z Konstytucją RP. Odmowa zwrotu prawa jazdy w takiej sytuacji nie stanowi rozszerzenia sankcji karnej przez organ administracji, lecz jest konsekwencją orzeczonego zakazu i służy zapewnieniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Sąd nie znalazł podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.Stan faktyczny
Skarżący I. ubiegał się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C i C+E. Wcześniej Sąd Rejonowy orzekł wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (z wyjątkiem tych, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kat. C+E) na okres 2 lat, zaliczając na poczet zakazu okres zatrzymania prawa jazdy. Starosta cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B i B+E. Organ I instancji odmówił zwrotu prawa jazdy kat. C i C+E, powołując się na przepisy ustawy o kierujących pojazdami. SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie Konstytucji RP i wniósł o uchylenie decyzji oraz skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska ( spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... z dnia ... w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013r. poz. 267 z zm.) – dalej zwaną k.p.a, art. 12 ust 1 pkt 2, ust 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015r. poz. 155 z zm.) – dalej zwaną u.k.p utrzymało w mocy decyzję Starosty ... z dnia ..., którą to decyzją organ I instancji odmówił I. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne.
Sąd Rejonowy w ... wyrokiem z dnia 31 marca 2015r. sygn. akt. ... uznał I. za winnego zarzucanego mu czynu (z art. 178a § 1 k.k.) i w pkt. 4 wyroku na podstawie art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, za wyjątkiem tych, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kat. C+E na okres 2 lat i na podstawie art. 63 § 2 k.k. na poczet orzeczonego zakazu zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 5 stycznia 2015r.
Decyzją z dnia 4 maja 2015r. Starosta ... orzekł o cofnięciu uprawnień I. do kierowania pojazdami kat. B, B+E na okres dwóch lat tj. od dnia 5 stycznia 2015r. do dnia 5 stycznia 2017r.
I. złożył 20 maja 2015r. wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E.
Organ I instancji decyzją z dnia 8 czerwca 2015r. orzekł o odmowie zwrotu wnioskodawcy zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E i wyjaśnił, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania zakazu. Natomiast zgodnie z art. 12 ust 3 u.k.p. przepis ust. 1 pkt 2 art.12 stosuje się także do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy między innymi kat. C, C+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych odejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, B+E.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustosunkowując się do zarzutów odwołania, w którym strona zarzuciła naruszenie art. 12 ust 2 pkt 2 i 3 u.k.p., art. 2, art. 10 ust 1, art. 173 i art. 175 ust 1 Konstytucji RP, art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. przytoczyło treść przepisu art. 12 u.k.p. i wskazało, że stosownie do art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014r. o zmianie ustawy o kierowaniu pojazdami (Dz. U. z 2014r. poz. 970) przepis art. 12 ust 2 ustawy zmienionej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, która w zakresie zmiany art. 12 u.k.p. weszła w życie 25 października 2014r.
W zaistniałym stanie faktycznym zdaniem Kolegium z wyroku Sądu Rejonowego w ... z dnia 31 marca 2015r. wynika dla strony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B, B+E, a z przepisu art. 12 ust 2 pkt 2 i 3 u.k.p. zakaz prowadzenia pojazdów kat. C, C+E, co oznacza, że organ administracji publicznej – starosta miał obowiązek wydać decyzję o odmowie zwrotu stronie zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E w okresie obowiązywania sądowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B. Decyzja o odmowie wydania zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E nie stanowi rozszerzenia sankcji karnej, lecz realizuje uregulowanie normatywne wynikające z przepisu art. 12 ust 2 pkt 2 i 3 u.k.p.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu I. zaskarżonej decyzji SKO zarzucił, że została wydana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 i 3 u.k.p., które to przepisy należy uznać za sprzeczne z Konstytucją RP. Wniósł o uchylenie decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Starosty ..., zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, a także o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w sprawie zbadania zgodności art. 12 ust 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 i 3 u.k.p. w zakresie w jakim przepisy te uniemożliwiają zwrot zatrzymanego prawa jazdy co do uprawnień nieobjętych środkiem karnym w postaci zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi, a więc w zakresie w jakim rozszerzają one zakres środka karnego w drodze przepisów administracyjnych oraz wydanych na ich podstawie decyzji z art. 2, art. 10 ust 1 art. 173 i art. 175 ust 1 Konstytucji RP.
Strona skarżąca podniosła, że normatywnym skutkiem przepisów art. 12 ust 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 i 3 u.k.p. jest w rzeczywistości wprowadzenie przez ustawodawcę rozwiązań prawnych rozszerzających zakres sankcji karnej orzeczonej przez sąd poprzez działanie administracji publicznej i pozbawienie strony w drodze decyzji administracyjnej uprawnień w zakresie szerszym niż to wynika z prawomocnego wyroku sądu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy art. 12 ust 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 i 3 u.k.p. zgodnie z treścią których prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Reguła ta ma także zastosowanie wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy (art. 12 ust 2 u.k.p.) kat C, C+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat. B, B+E (pkt 2 i pkt 3 ust. 2 art.12 u.k.p.).
Przepis art. 12 ust 2 u.k.p. obowiązuje w powyższym brzmieniu od 25 października 2014r. (art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014r. poz. 970) i ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (art. 12 ust 2 ustawy zmieniającej), jak w rozpatrywanej sprawie.
Okolicznością bezsporną jest to, że wyrokiem z dnia 31 marca 2015r. sygn. akt ... Sąd Rejonowy w ... zastosował wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych za wyjątkiem tych, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kat. C i E na okres 2 lat i na poczet orzeczonego zakazu zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 5 stycznia 2015r. Dało to podstawy do cofnięcia skarżącemu na okres od 5 stycznia 2015r. do 5 stycznia 2017r. uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, B+E. Wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w kat. C, C+E. I. złożył w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych określonego wyrokiem z dnia 31 marca 2015r.
Sąd nie podziela zarzutów skargi, że odmowa zwrotu prawa jazdy kat. C, C+E stanowiąca realizację uregulowań wynikających z art. 12 ust 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 i 3 u.k.p. stanowi modyfikację rozszerzenia zakresu środka karnego orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu w trybie administracyjnym, co w konsekwencji narusza konstytucyjną zasadę trójpodziału władzy, która to zasada jest elementem systemu demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).
Decyzja o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w kat. C, C+E nie stanowi ingerencji organów administracji publicznej w zakres środka karnego orzeczonego wyrokiem wydanym w sprawie karnej. Jest konsekwencją orzeczonego prawomocnym wyrokiem wobec strony skarżącej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w kat. B, B+E. Powiązanie funkcjonalne orzeczonej sankcji w wyroku, w którym skarżący został uznany za winnego zarzucanego mu czynu określonego przepisem art. 178a § 1 k.k. (kierowanie pojazdem samochodowym w stanie nietrzeźwości) z zastosowaniem przez organ art. 12 ust 2 pkt 2 i 3 u.k.p. nie powoduje nałożenia na skarżącego dalszej sankcji karnej za przypisane mu naruszenie przepisów kodeksu karnego, lecz stanowi rozstrzygnięcie w zakresie prawa administracyjnego o uprawnieniach do prowadzenia pojazdów. Wskazuje na to zarówno literalne brzmienie art. 12 ust 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 i pkt 3 u.k.p. a także wykładnia celowościowa przepisu. Nałożenie na organy administracji obowiązku nie wydawania prawa jazdy zatrzymanego osobie, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów w kat. B w odniesieniu do prawa jazdy kat. C, C+E służy zapewnieniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez niedopuszczenie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, a w szczególności osób prowadzących pojazd w stanie nietrzeźwości.
Sąd w składzie rozpatrującym sprawę podziela w całości stanowisko w nadal aktualnym wyroku NSA z dnia 29 października 2015r. I OSK 382/14 i 3 grudnia 2015r. I OSK 603/14 (centralna baza orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA).
Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w sprawie zbadania zgodności art. 12 ust 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 i pkt 3 u.k.p. z art. 2, art. 10 ust 1, art. 173 i art. 175 ust 1 Konstytucji RP w zakresie, w którym uniemożliwia zwrot zatrzymanego prawa jazdy co do uprawnień nie objętych środkiem karnym orzeczonym w prawomocnym wyroku , mając na uwadze przedstawioną powyżej argumentację prawną , Sąd nie znalazł podstaw do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego.
Należy bowiem podkreślić, że sądy i inne organy stosowania prawa nie mają kompetencji do orzekania o niekonstytucyjności przepisów ustawy i odmowy jego stosowania. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą, o którym mowa w art. 178 ust. 1 Konstytucji, obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca. Jeżeli Sąd jest przekonany o niezgodności przepisu z Konstytucją lub ma w tym względne wątpliwości, powinien – na podstawie art. 193 Konstytucji – zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym.
Przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu musi być poprzedzone stwierdzeniem zaistnienia w rozpatrywanej sprawie nie dającej się usunąć w drodze wykładni wątpliwości co do konstytucyjności aktu normatywnego, od której rozstrzygnięcia zależy orzeczenie w przedmiocie sprawy. W niniejszej sprawie przesłanki te nie występują.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło