III SA/Po 1448/21
WyrokWSA w Poznaniu2022-03-02
Skład orzekający: Maciej Busz, Józef Maleszewski, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wpisanie daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy, które zostały nadane bezterminowo na podstawie przepisów obowiązujących przed zmianą prawa, stanowi naruszenie prawa i powinno zostać uznane za bezskuteczne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wpisanie daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy, które zostały nadane bezterminowo na podstawie przepisów obowiązujących przed zmianą prawa, stanowi naruszenie prawa. Wymiana dokumentu prawa jazdy nie może prowadzić do weryfikacji już nadanych uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo, co pozostaje w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. W związku z tym, czynność organu polegająca na wpisaniu daty ważności zamiast symbolu bezterminowości została uznana za bezskuteczną.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o wymianę prawa jazdy w celu potwierdzenia posiadania kwalifikacji zawodowych. Starosta wydał nowy dokument prawa jazdy, wpisując w kolumnie 11 datę ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, A2, BE, C1, C, D1, D, C1E, CE, D1E, DE, podczas gdy skarżący posiadał te uprawnienia nadane bezterminowo. Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, domagając się wpisania symbolu "-" oznaczającego bezterminowość. Starosta odmówił, powołując się na przepisy rozporządzenia dotyczące wpisywania daty ważności uprawnień. Skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się stwierdzenia bezskuteczności czynności wpisania daty ważności.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, A2, C1, C, D1, D, BE, C1E, CE, D1E i DE w dokumencie prawa jazdy oraz zasądził od Starosty na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2022 r. sprawy ze skargi S. O. na czynność Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności wpisania terminu ważności uprawnień kategorii AM, A2, C1, C, D1, D, BE, C1E, CE, D1E i DE w kolumnie 11 dokumentu prawa jazdy nr [...] wydanego dnia [...] czerwca 2021 r.; 2. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącego S. O. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Starosta (dalej Starosta) w dniu [...] czerwca 2021 r. wymienił S. O. (dalej skarżący, strona) prawo jazdy wydając dokument prawa jazdy nr [...], w którym stwierdzono uprawnienia do kierowania pojazdami: AM ważne od [...] stycznia 2013 r. do [...] maja 2036 r., A1 - ważne od [...] lipca 1999 r., A2 - ważne od [...] stycznia 2013 r. do [...] maja 2036 r., A -ważne od [...] kwietnia 1987 r., B1 - ważne od [...] lipca 1999 r., B - ważne od [...] kwietnia 1987 r., C1 - ważne od [...] lipca 1999 r. do [...] maja 2026 r., C - ważne od [...] kwietnia 1999 r. do [...] maja 2026 r., D1 - ważne od [...] lutego 2004 r. do [...] maja 2026 r., D - ważne od [...] lutego 2004 r. do [...] maja 2026 r., BE - ważne od [...] kwietnia 1993 r. do [...] maja 2036 r., C1E - ważne od [...] lipca 1999 r. do [...] maja 2026 r., CE - ważne od [...] kwietnia 1993 r. do [...] maja 2026 r., D1E - ważne od [...] lutego 2004 r. do [...] maja 2026 r., DE - ważne od [...] lutego 2004 r. do [...] maja 2026 r., T - ważne od [...] kwietnia 1987 r.
Powyższa czynność materialno-techniczna została dokonana przez Starostę na skutek wniosku strony o wymianę dokumentu prawa jazdy polegającego na potwierdzeniu posiadania kwalifikacji zawodowej. Strona jako kierowca wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest uzyskać wpis kwalifikacji do polskiego prawa jazdy. Do wniosku załączono: fotografię, kopię posiadanego prawa jazdy, dowód uiszczenia opłaty za wymianę prawa jazdy, kopię orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy z [...] maja 2021 r. z ważnością do [...] maja 2026 r., kopię orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy z [...] maja 2021 r. z ważnością do [...] maja 2026 r., kopię świadectwa kwalifikacji zawodowej, potwierdzającego ukończenie szkolenia okresowego z [...] maja 2021 r.
Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. (data wpływu do organu) S. O. złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zwracając się o usunięcie naruszeń prawa w zakresie czynności wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w rubryce nr [...] prawa jazdy tj. wykreślenie daty ważności i wpisanie: "-" oznaczającego bezterminowość otrzymanych uprawnień.
Starosta pismem z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] wyjaśnił skarżącemu brak możliwości dokonania wykreślenia dat ważności uprawnień i zastąpienia ich symbolem: "-". Starosta wyjaśnił, że zgodnie z załącznikiem nr [...] do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 702 ze zm.) został opisany wzór prawa jazdy, tj. co powinno zawierać, czyli jakie dane bądź informacje. Zgodnie z powyższym rozporządzeniem w rubryce 11 prawa jazdy zostaje wpisana data ważności uprawnienia. Dalej wyjaśniono, że na podstawie przedstawionych dokumentów, zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm. – dalej: rozporządzenie w sprawie dokumentów) data ważności uprawnienia przypada na najwcześniejszą z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich i psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przedstawionych przez skarżącego dokumentów okres ważności uprawnień przypada na dzień [...] maja 2026 r. W rubryce 12 prawa jazdy zgodnie z rozporządzeniem zostają wpisane ograniczenia. Zgodnie z § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie dokumentów wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenia szkolenia okresowego, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym jest dokonywany w postaci kodu "95" w układzie "95,DD.MM.RRRR." we wniosku i na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej. Datą ważności wpisu jest data 5 lat liczone od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej.
Zgodnie z art. 13 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 – dalej u.k.p.) okres ważności prawa jazdy określonej kategorii jest przedłużany, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy, po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, w formie wymiany prawa jazdy. Zgodnie z art. 39f ustawy o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 919 ze zm. – dalej u.t.d.) kierowca wykonujący przewóz drogowy obowiązany jest uzyskać wpis do polskiego krajowego prawa jazdy, potwierdzający spełnienie wymagań, o których mowa w art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 niniejszej ustawy.
S. O., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skargę zaskarżył w całości czynność Starosty [...] z [...] sierpnia 2021 r. sygn. [...] polegającą na utrzymaniu w mocy czynności wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w rubryce nr [...] prawa jazdy przy wymianie dokumentu prawa jazdy o nr [...] wydanego w dniu [...] czerwca 2021 r.
Skarżący organowi administracji, który dokonał zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie przepisów prawa które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
. § 29 rozporządzenia w sprawie dokumentów zw. z art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i umieszczenie w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy ("data ważności uprawnienia") jako daty ważności uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii AM, A2, BE, C1, C, D1, D, C1E, CE, D1E, DE wpisu daty [...].05.2026 r., w sytuacji, gdy w dacie wejścia w życie u.k.p. skarżący posiadał uprawnienie do kierowania pojazdami ww. kategorii nadane bezterminowo, co oznacza, że w ww. rubryce powinien być zamieszczony symbol "-" jako informacja o tym, że dane uprawnienia zostały nadane bezterminowo;
. art. 39f u.t.d. w zw. z art. 15 ust. 4 u.k.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie bezprawne i bezzasadne uznanie, iż wpis do prawa jazdy potwierdzający spełnienie wymagań o których mowa w art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 u.t.d. następuje w drodze wpisu daty ważności uprawnienia do prowadzenia pojazdów określonych kategorii, podczas gdy w art. 39f ust. 4 u.t.d. wskazano jedynie, że wpis dokonywany jest w drodze wymiany prawa jazdy;
. art 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 - dalej k.p.a.) poprzez bezprawne i bezzasadne ograniczenie terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami ww. kategorii nadanych skarżącemu decyzją ostateczną bezterminowo;
. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, które skutkowało stwierdzeniem przez organ, że uprawnienia do kierowania pojazdami ww. kategorii powinny zostać ograniczone czasowo.
W związku z powyższym Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz utrzymanej nią w mocy czynności wpisu daty ważności uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii AM, A2, BE, C1, C, D1, D, C1E, CE, D1E, DE w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy o nr [...] oraz o zasądzenie od Starosty [...] na zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że na wniosek obu stron sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 – dalej: p.p.s.a.).
Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio.
Mając powyższe na uwadze w pierwszej kolejności rozstrzygnąć należy co jest przedmiotem skargi i czy dochowano terminu do jej wniesienia.
Co do przedmiotu skargi wskazać należy, że w skardze jej przedmiotem uczyniono czynność z [...] sierpnia 2021 r. polegającą na utrzymaniu w mocy czynności polegającej na wprowadzeniu ograniczenia czasowego w posługiwaniu się uprawnieniami kategorii AM, A2, BE, C1, C, D1, D, C1E, CE, D1E, DE w rubryce 11 prawa jazdy przy wymianie dokumentu prawa jazdy o nr [...] wydanego w dniu [...] czerwca 2021 r. Przy tak zakreślonym przedmiocie wyjaśnić należy, że czynnością materialnotechniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a wbrew argumentacji skargi nie było pismo [...] sierpnia 2021 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie skarżącego. Czynnością podlegającą kontroli w przedmiotowej sprawie jest zatem wyłącznie czynność Starosty z [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, A2, BE, C1, C, D1, D, C1E, CE, D1E, DE w dokumencie prawa jazdy. Przyznanie skarżącemu uprawnień wiązało się bowiem z koniecznością wymiany dokumentu prawa jazdy i potwierdzenia w tym dokumencie posiadania już wcześniej przyznanych uprawnień do kierowania pojazdami. W ocenie Sądu czynność organu polegająca na wprowadzeniu ograniczenia czasowego w posługiwaniu się uprawnieniami kategorii AM, A2, BE, C1, C, D1, D, C1E, CE, D1E, DE wypełnia cechy czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ma ona bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach u.k.p.; skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i to wobec indywidulanie oznaczonego podmiotu tj. kierującego pojazdem.
W odniesieniu do dotrzymania terminu przewidzianego na wniesienie skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 50 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Jak wynika z nadesłanych akt sprawy, skarżący o podjęciu przez organ zaskarżonej czynności powziął wiedzę w dniu [...] czerwca 2021 r. (w dacie wydania prawa jazdy), natomiast skargę wniósł [...] września 2021 r., czyli z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Wskazać należy jednak, że skarżący pismem z [...] czerwca 2021 r. złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a przedmiotową skargę złożył z zachowaniem terminu miesięcznego liczonego od dnia otrzymania pisma stanowiącego odpowiedź na w/w wezwanie. Mając zatem na uwadze przedmiot zaskarżenia, charakter zaskarżonej czynności oraz brak pouczenia skarżącego o możliwości jej zaskarżenia, Sąd działając na podstawie art. 52 § 2 p.p.s.a. uznał, że skarżący uchybił terminowi bez własnej winy. Skarga podlega zatem merytorycznemu rozpoznaniu.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi podkreślenia wymaga, że pojęcie "prawo jazdy" występuje w przepisach prawa w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, oznacza ono uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Po drugie, używane jest ono na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego posiadanie przez jego posiadacza uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii (zob. wyrok NSA z dnia 21 marca 2017 r., o sygn. I OSK 1686/15; dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Dlatego wymaga wyraźnego zaznaczenia konieczność odróżnienia uprawnień do kierowania pojazdami, które stanowią publiczne prawo podmiotowe uprawniające do kierowania danego rodzaju pojazdem od samego dokumentu prawa jazdy, który w świetle art. 4 ust. 1 u.k.p. stanowi wyłącznie dokument potwierdzający posiadanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składający się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy. Prawo jazdy jest więc urzędowym dowodem posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami (art. 76 § 1 k.p.a.). Jego treść powinna być jasna i zrozumiała zarówno dla posiadacza prawa jazdy, jak i osoby kontrolującej, czy kierujący pojazdem posiada uprawnienie do prowadzenia tego właśnie pojazdu. W szczególności wymienione osoby nie mogą mieć wątpliwości, czy uprawnienia stwierdzone decyzją właściwego organu są ważne, czy też wygasły, np. wskutek upływu czasu (wyrok NSA z 21 marca 2017 r., sygn. I OSK 1686/15, dostępny CBOSA).
Skład orzekający w pełni podziela pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 173/20, że nie można stawiać znaku równości pomiędzy datą ważności prawa jazdy a datą ważności uprawnień do kierowania pojazdami. Słusznie podkreśla się w orzecznictwie, że czym innym jest data ważności prawa jazdy, jako dokumentu, a czym innym jest data ważności uprawnienia, wpisywana na drugiej stronie dokumentu prawa jazdy w kolumnie (pozycji) 11, korespondującej z pozycją w kolumnie 9 wskazującą na konkretną kategorię posiadanego uprawnienia. Czym innym jest także potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej, wpisywane w pozycji 12 odnoszącej się do ograniczeń jako data ważności posiadanego świadectwa kwalifikacji zawodowej korespondującej z pozycją w kolumnie 9 (kategorią posiadanego uprawnienia) i pozycją w kolumnie 11 (datą ważności uprawnienia).
W realiach niniejszej sprawy, w dniu [...] maja 2021 r. skarżący złożył do organu wniosek o wymianę prawa jazdy z uwagi na przedłużenie ważności świadectwa kwalifikacji zawodowej. Z dołączonego do wniosku orzeczenia lekarskiego i psychologicznego wynika, że lekarze orzecznicy stwierdzili brak przeciwwskazań do kierowani pojazdami kategorii C1, C, C1E, CE, D, D1, D1E, D, DE oraz do pracy na stanowisku kierowcy, jednocześnie wskazując termin następnych badań na [...] maja 2026 r.
Wymiana dokumentu prawa jazdy związana z takimi jak wyżej okolicznościami, jest realizowana przez wydanie nowego dokumentu w oparciu artykuł o 18 ust. 2 u.k.p. Stanowi ona czynność z zakresu administracji publicznej - czynność materialno-techniczną dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, która na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. została objęta kognicją sądów administracyjnych. Wynika to z charakteru tej czynności. Jeżeli wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych, to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień, czy też czasowe ich ograniczenie (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt. I OSK 585/16, wyrok z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Po 848/13, wyrok WSA w Krakowie z 13 września 2019 r., sygn. III SA/Kr 572/19).
Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.k.p. Starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej albo szkolenia okresowego, o których mowa w rozdziale 7a u.t.d. Stosownie do art. 15 ust. 4 u.k.p., wpis jest dokonywany, w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o którym mowa w przepisach rozdziału 7a u.t.d., przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach rozdziału 7a tej ustawy. W myśl art. 18 ust. 1 u.k.p., osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. W tych okolicznościach Starosta działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p. po uiszczeniu przez wnioskodawcę m.in. opłaty ewidencyjnej wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego aktualizacji. Słusznie zatem stwierdza WSA w Krakowie wyroku z dnia [...] września 2019 r., sygn. III SA/Kr 572/19 (LEX), że w świetle art. 18 ust. 1 i 2 pkt 2 u.k.p., organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą (tj. danymi dotyczącymi uzyskania nowych uprawnień oraz danymi o ukończeniu szkolenia okresowego). Powyższa regulacja ma bowiem na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnień do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Wymaga tu podkreślenia, że dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami, co wynika m.in. z faktu konstytucyjnej zasady ochrony praw słusznie nabytych oraz związanej z tym kodeksowej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnia, że wynikający z orzeczenia psychologicznego termin następnego badania został ustalony w orzeczeniu psychologicznym i orzeczeniu lekarskim na dzień [...] maja 2026 r., dlatego data ważności uprawnień zawodowych została określona na dzień [...] maja 2026 r., gdyż jest to najwcześniej przypadający termin upływu ważności trzech przedłożonych dokumentów, tj. świadectwa kwalifikacji zawodowej, orzeczenia psychologicznego oraz orzeczenia lekarskiego. Starosta w tym względzie powołuje się na treść § 10 ust. 5 rozporządzenia w sprawie dokumentów, który stanowi, że dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego.
Zdaniem Sądu, ze względu na regulację zawartą w § 29 ust. 1 rozporządzenia w sprawie dokumentów przewidującą, że w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo oraz przedstawiony stan faktyczny i prawny, organ, dokonując kwestionowanego wpisu, nie miał prawnych podstaw, aby wymieniając prawo jazdy, przy niekwestionowanym nabyciu przez skarżącego uprawnień kat. A, B, C, D, BE, CE, DE przed [...] stycznia 2013 r., wprowadzić w wymienionym dokumencie prawa jazdy wpis dotyczący okresu ważności praw kategorii AM, A2, BE, C1, C, D1, D, C1E, CE, D1E, DE. W rezultacie, organ nie mógł dokonywać weryfikacji już nadanych uprawnień do kierowania pojazdami, czyli weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej. Starosta nie mógł w oparciu o przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty modyfikować treści wcześniej wydanych rozstrzygnięć. Uznanie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, o których mowa w art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. stwarzałoby podstawę do przeprowadzenia powtórnej weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo, co pozostaje w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 K.p.a.. Dlatego Organ, dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy skarżącego wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, A2, BE, C1, C, D1, D, C1E, CE, D1E, DE, zamiast znaku oznaczającego bezterminową ważność tego uprawnienia umieścił daty z naruszeniem art. 16 § 1 k.p.a. oraz § 29 ust. 1 rozporządzenia w sprawie dokumentów w sposób, którym miał istotny wpływ na treść czynności z zakresu administracji publicznej - art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Powyższą ocenę działań organu potwierdza stanowisko Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K. 5/13, OTK - A 2013/9/137, wypowiedziane w związku z kontrolą konstytucyjności art. 124 ust. 6 u.k.p. Trybunał Konstytucyjny uwypuklając zmiany ustawodawcze polegające na wprowadzeniu przez u.k.p. terminów ważności prawa jazdy, stwierdził że art. 124 ust. 6 u.k.p. powoduje zmianę charakteru dokumentu prawa jazdy wydanego pod rządami poprzednich przepisów, który z upływem terminów wymiany utraci ważność, a jego wymiana na dokument prawa jazdy według nowego wzoru spowoduje, że utraci on bezterminowy charakter. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.k.p. wszystkie dokumenty prawa jazdy wydane według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności. Nie utracą jednak bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów. Przy ubieganiu się o wydanie nowego prawa jazdy osoby te nie będą bowiem musiały ponownie ubiegać się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, które to uprawnienia nabyły już pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów. W konsekwencji powyższych ustaleń prawnych oraz faktycznych Sąd zobligowany był uznać, że objęta kontrolą czynność Starosty w postaci wpisu terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami dokumentu prawa jazdy, została podjęta z istotnym naruszeniem obowiązujących regulacji, a więc w sposób bezskuteczny.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że, jak wynika z akt sprawy, także uprzednio w dokumencie prawa jazdy skarżącego dokonano podobnych wpisów. Zaznaczyć należy, że organ nie wydał w tym zakresie żadnej decyzji administracyjnej. Dokonano wówczas takiej samej czynności wpisu, jak obecnie kontrolowanej. Wpis ten nie mógł jednak mieć znaczenia dla bytu bezterminowych kategorii prawa jazdy posiadanych przez skarżącego.
Ponownie rozpoznając sprawę, Starosta zobligowany będzie mocą art. 153 p.p.s.a. uwzględnić wypowiedziane wyżej stanowisko Sądu i wydać skarżącemu nowy dokument prawa jazdy potwierdzający posiadanie bezterminowego uprawnienia do kierowania pojazdami określonych kategorii.
Z przedstawionych przyczyn Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego równowartość uiszczonego wpisu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło