III SA/Po 253/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska Protokolant : st. sekr. sąd. Anna Piotrowska- Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2008r. przy udziale sprawy ze skargi P. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego P. Ż. kwotę 100,- złotych ( słownie: sto 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. /-/W. Długaszewska /-/M. Ławniczak /-/M. Kosewska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Prezydent Miasta K., działając z urzędu, postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 93 ust. 1 i 2 oraz art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) zaopiniował pozytywnie projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność P. Ż. na działki gruntu nr [...] o projektowanej powierzchni 0,0145ha z przeznaczeniem pod ulicę dojazdową oraz pozostającą przy właścicielu działkę nr [...] o powierzchni 0,3232ha. Właściciele sąsiedniej nieruchomości (działka nr [...]) U. i W. małżonkowie K. brali udział w postępowaniu i doręczono im wydane rozstrzygnięcie. P. Ż., wnosząc zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucił sprzeczność ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia z treścią zebranego materiału dowodowego; organ błędnie przyjął, że celem podziału jest interes publiczny. Wskazał on również na wewnętrzną sprzeczność kwestionowanego postanowienia wyrażającą się w stwierdzeniu, iż własność wydzielanej działki pozostanie przy dotychczasowym właścicielu, gdy tymczasem podziału nieruchomości na podstawie art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami można dokonać, gdy jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...], wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 93 ust.1, ust.4 i ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu wydanych postanowień wyjaśniono, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu na koszt jednostki organizacyjnej (Miasto K.), która realizować będzie cel publiczny w rozumieniu w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Celem podziału jest wydzielenie gruntu pod ulicę, która została przewidziana ustaleniami planu miejscowego (art. 6 pkt 1 u.g.n.). Analiza miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. z dnia 30 grudnia 1998 roku, obowiązującego od dnia 07 marca 1999 roku, wykazała, że część działki nr [...] została przeznaczona na ciąg komunikacyjny oznaczony w części graficznej DD – dojazd, a w części opisowej jako ulica dojazdowa o szerokości 10m w liniach rozgraniczających, składająca się z jezdni o szerokości 4,5m oraz obustronnych chodników o szerokości 1,2m. Wstępny projekt podziału przewiduje wydzielenie z działki nr [...] tylko tej części, która w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest pod ulicę dojazdową, zatem projekt podziału przedłożony w trybie art. 93 ust. 4 u.g.n. jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego P. Ż. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zarzucił naruszenie: art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 124 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty podniesione w zażaleniu wskazując, że zaskarżone rozstrzygnięcie, a także postanowienie organu I instancji, pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W sprawie nie znajdował zastosowania art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż podział nie zmierza do realizacji celów publicznych, a działka nr [...] nie jest własnością gminy oddaną w użytkowanie wieczyste. Podniósł, że postępowanie zostało wszczęte w wyłącznym interesie U. i W. K., którzy powinni realizować swój prywatny interes w postępowaniu cywilnym. Skarżący podkreślił, że według części opisowej planu miejscowego przewidziany w nim ciąg komunikacyjny to ulica dojazdowa o szerokości 4,4m i obustronnych chodnikach o szerokości 1,2m. Ustosunkowując się do podniesionych zarzutów Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę. W świetle zawartości tych akt uznać należało, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane przez nie w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...], naruszają przepisy prawa w sposób uzasadniający uchylenie tych postanowień. Stosownie do art. 6 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm. – dalej u.g.n.) celem publicznym jest między innymi wydzielenie gruntów pod drogi publiczne. Powyższe oznacza, że nie chodzi o wydzielenie gruntu pod jakiekolwiek drogi. W ustawie o gospodarce nieruchomościami brak jest definicji drogi publicznej i w tym zakresie znajduje zastosowanie ustawa z 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, drogi publiczne dzieli się ze względu na funkcje w sieci drogowej na następujące kategorie: drogi krajowe, drogi wojewódzkie, drogi powiatowe, drogi gminne. Wskazany wyżej podział dróg został przyjęty w ustawie o gospodarce nieruchomościami - art. 98 ust. 1. Należy stwierdzić, że drogą publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych jest każda droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z których może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami opisanymi w ustawie o drogach publicznych lub innych przepisach szczególnych - art. 1 ustawy o drogach publicznych. Postępowanie administracyjne dotyczące podziału nieruchomości może zostać wszczęte na skutek wniosku osoby, która ma w tym interes prawny (art. 97 ust. 1 u.g.n.), na wniosek określonych organów administracji publicznej (art. 97 ust. 4 u.g.n.) oraz z urzędu (art. 97 ust. 3 i 4 u.g.n.). Poza wyjątkowymi sytuacjami szczegółowo opisanymi w art. 95 pkt 3-6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podziału nieruchomości można dokonać z urzędu jedynie w sytuacjach określonych w art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w którym ustawodawca jednoznacznie wskazał, że podział nieruchomości z urzędu może zostać dokonany, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Z kolei przepis art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. Jednocześnie zgodność z ustaleniami planu określa się w zakresie przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Mając na uwadze powołane przepisy wyjaśnić należy, że tryb wszczęcia postępowania podziałowego oraz cel podziału nieruchomości wyznaczają zakres przedmiotowy kwestii rozstrzyganej postanowieniem obejmującym ocenę zgodności wstępnego planu podziału nieruchomości. Jeżeli zatem wszczęcie postępowania podziałowego następuje z urzędu w celu wydzielenia gruntów pod drogi publiczne, na obszarze, dla którego obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego, to prawidłowość zaskarżonego postanowienia warunkuje status prawny planowanej drogi wyznaczony przepisami gminnymi, zarówno w zakresie przeznaczenia terenu, jak i możliwości jego zagospodarowania. Dlatego niepełna będzie ocena zgodności wstępnego projektu podziału nieruchomości, która ogranicza się do stwierdzenia, że przewidziany przepisem gminnym ciąg komunikacyjny spełnia warunki techniczne drogi publicznej. Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy uznać należało, że poprzez zawężenie zakresu badania zgodności wstępnego projektu podziału nieruchomości z przepisami gminnymi tylko do kwestii technicznych możliwości zagospodarowania projektowanej do wydzielenia działki organy obu instancji w sposób bezpośredni naruszyły art. 7 i art. 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie miało to istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem poświadczenie zgodność z przepisami gminnymi projektu wydzielenia działki pod drogę publiczną bez wcześniejszego określenia prawnego statusu drogi przewidzianej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego prowadzi do sytuacji, w której w obrocie prawnym funkcjonuje orzeczenie nie spełniające wymagań określonych w art. 97 ust. 3 pkt 1 oraz art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Wskazane przepisy nie znajdują bowiem zastosowania do terenów, które nie mają statusu prawnego drogi publicznej, czyli do ciągów komunikacyjnych przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego pod drogi dojazdowe (porównaj wyrok WSA w Warszawie z dnia 01 marca 2007r. sygn. akt I SA/Wa 1889/06, Lex 315055). Dowody zgromadzone w aktach administracyjnych były niewystarczające do stwierdzenia, że projektowana do wydzielenia działka ma przeznaczenie drogi publicznej. Nie wynika z nich, aby obszar projektowanej do wydzielenia działki spełniał parametry techniczne drogi publicznej oraz posiadał takie prawne przeznaczenie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 05 czerwca 2006r. sygn. akt I SA/Wa 2210/05, Lex nr 219231). Stąd poczynione ustalenia faktycznie nie uprawniały organów obu instancji do pozytywnego zaopiniowania przedłożonego projektu podziału nieruchomości. Projektowana droga jest "ślepa"; wychodzi od ul. P. i kończy się wjazdem na nieruchomość Skarżącego, zapewniając w ten sposób dojazd do dwóch nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] oraz nr [...]. Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w K. dokonując interpretacji planu miejscowego (bez wyraźnego wskazania, o którą drogę chodzi) wyjaśnił, że tylko jedna droga dojazdowa zlokalizowana przy terenach oznaczonych symbolami 1 TAG i 2 TAG (we wschodniej części planu) spełnia wymogi drogi publicznej. Pozostałe drogi są węższe i nie spełniają warunków technicznych do zaliczenia ich do publicznych dróg dojazdowych. Należy je traktować jako istniejące drogi wewnętrzne, wskazane na rysunku po to by rozwiązać sposób dojazdu z ul. P. do poszczególnych działek i terenów. Na marginesie wyjaśnić należy, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych podziału nieruchomości można dokonać na wniosek osoby posiadającej tytuł prawny do nieruchomości, a osoba nie posiadająca takiego tytułu nie może skutecznie żądać czynności w sprawie podziału nieruchomości, w tym czynności polegających na żądaniu wydania opinii o możliwości podziału, która to czynność stanowi wstępny etap postępowania w sprawie podziału nieruchomości (porównaj wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2005r. sygn. akt I SA/Wa 558/05, Lex 189787. Zatem U. i W. małżonkowie K., właściciele sąsiedniej nieruchomości, nie posiadali materialnoprawnej legitymacji, w rozumieniu art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzasadniającej ich udział w charakterze strony w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Niemniej z uwagi na to, iż doręczono im postanowienie, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, byli oni uprawnieni do udziału w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 33 §1 w związku z art. 12 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 152, art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Ławniczak /-/ M. Kosewska K.P.d