III SA/Po 271/26

Dnia 25 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kusiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2026 roku sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 3 listopada 2025 r. nr [...] Zaskarżoną decyzją z 11 grudnia 2025 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania B. P., utrzymało w mocy, wydaną przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] (zwanego dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji"), decyzję [...] z 3 listopada 2025 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na syna, P. P.. Zaskarżona decyzja SKO zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 6 października 2025 r. B. P. (dalej "Wnioskodawczyni" lub "Skarżąca") złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem, P. P. (zwanym dalej "Synem"). W toku postępowania organ I instancji ustalił, że w dniu 31 października 2022 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (w skrócie "PZON"), po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej z 20 września 2022 r., wydal orzeczenie zaliczające Syna do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do 31 października 2024 r., a Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w [...] (w skrócie "WZON") – orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z 25 stycznia 2023 r. – utrzymał orzeczenie PZON w mocy. Następnie Sąd Rejonowy [...] – wyrokiem z 28 maja 2025 r. o sygn. akt [...] – zmienił zaskarżone przez Wnioskodawczynię orzeczenia WZON i poprzedzające je orzeczenie PZON w części, w ten sposób, że zaliczył Syna (ur. [...] do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 sierpnia 2027 r., ustalając przy tym, że stopień ten datuje się od 17 września 2022 r. oraz opatrując go dalszymi ustaleniami. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 5 czerwca 2025 r. Przywołaną wyżej decyzją z 3 listopada 2025 r. Burmistrz "ustalił brak prawa do świadczenia" pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208; w skrócie "u.ś.r.), wnioskowanego na Syna, dodając jeszcze w samej sentencji decyzji, że "[p]owodem odmowy jest: brak zarejestrowanej decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne co najmniej do dnia 31.12.2023 r. oraz złożenie wniosku z uchybieniem terminu 3 miesięcy licząc od dnia wydania orzeczenia". Wnioskodawczyni w odwołaniu od decyzji Burmistrza wniosła o uchylenie tej decyzji w całości i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazała, że odpis prawomocnego wyroku z 28.05.2025 r. wraz z klauzulą wykonalności doręczono jej pełnomocnikowi 24.09.2025 r. Skoro dopiero wtedy odpis prawomocnego orzeczenia znalazł się w obrocie, złożenie wniosku 06.10.2025 r. było – zdaniem Skarżącej – działaniem niezwłocznym i mieściło się w ratio art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429, z późn. zm.; w skrócie "u.ś.w."). Utrzymując w mocy decyzję Burmistrza z 03.11.2025 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 11.12.2025 r. – SKO w uzasadnieniu, przywoławszy przepisy art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r., wyjaśniło, że wyrok z 28.05.2025 r. stał się prawomocny 05.06.2025 r., natomiast Skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na Syna złożyła 06.10.2025 r., a więc bez zachowania trzymiesięcznego terminu od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. W przekonaniu SKO, organ I instancji prawidłowo orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na Syna na "starych zasadach", tj. obowiązujących do 31.12.2023 r. Poza tym organ II instancji podkreślił, że Skarżącej nie przysługuje również świadczenie pielęgnacyjne na tzw. "nowych zasadach", czyli obowiązujących od 01.01.2024 r., albowiem świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach mogą otrzymać osoby, które sprawują opiekę nad osobami z niepełnosprawnościami w wieku do ukończenia przez nie 18. roku życia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO, Wnioskodawczyni – zarzuciwszy naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. – polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, i w konsekwencji niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a mianowicie: a) "[o]rgan przyjął, że termin ten należy liczyć od daty wyroku z 28.05.2025 r. (wskazując nawet «prawomocność od 05.06.2025 r.») i dlatego wniosek złożony 06.10.2025 r. uznał za spóźniony". Tymczasem w realiach sprawy "orzeczenie" o niepełnosprawności zostało zastąpione prawomocnym wyrokiem sądu, a odpis prawomocnego orzeczenia wraz z klauzulą wykonalności doręczono pełnomocnikowi we wrześniu 2025 r. Skarżąca podkreśliła, że skoro dopiero wtedy odpis prawomocnego orzeczenia znalazł się w obrocie, złożenie wniosku 06.10.2025 r. było działaniem niezwłocznym i mieściło się w ratio art. 63 ust. 3 u.ś.w. (wniosek po "wydaniu" – w rozumieniu rzeczywistego uzyskania tytułu umożliwiającego dochodzenie prawa); b) organ sam wskazuje podstawę prawną z art. 63 ust. 3 u.ś.w., przy czym ogranicza się do literalnego liczenia "od daty wyroku", pomijając specyfikę sprawy sądowej i etap doręczeń. W takiej sytuacji – zdaniem Skarżącej – należało co najmniej wyjaśnić okoliczności uzyskania prawomocnego odpisu i ich wpływ na rzeczywistą możliwość złożenia skutecznego wniosku, czego organy w sprawie nie uczyniły; c) organ poprzestał na stwierdzeniu, że "ostatnia decyzja wygasła 31.01.2023 r., więc na 31.12.2023 r. odwołująca nie miała przyznanego prawa". Skarżąca zarzuciła, że organy nie zweryfikowały pełnego ciągu czynności i dokumentów w aktach świadczeniowych (w tym ewentualnych wniosków o nowe orzeczenie, toczących się odwołań itp.). Brak takiej weryfikacji narusza obowiązek wyjaśnienia sprawy i działa na niekorzyść strony. Ponadto organ zaniechał pogłębionego wyjaśnienia stanu faktycznego w dwóch kluczowych punktach: realnego momentu wydania/doręczenia "tytułu sądowego" i jego wpływu na bieg terminu z art. 63 ust. 3 u.ś.w. oraz kompletnej weryfikacji przesłanek z art. 63 ust. 2 u.ś.w. 2. art. 8 i art. 9 k.p.a. w związku z art. 24 ust. 2a u.ś.r., a mianowicie: a) organ nie poinformował Skarżącej, że po uzyskaniu wyroku powinna niezwłocznie go zawiadomić oraz złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek pielęgnacyjny, nawet w sytuacji, gdy orzeczenie to nie jest jeszcze prawomocne, b) organ został wcześniej poinformowany, że przed Sądem Rejonowym toczy się postępowanie dotyczące orzeczenia o niepełnosprawności, c) Skarżąca, po otrzymaniu do rąk własnych prawomocnego wyroku, działając w przekonaniu, że przysługuje jej zwrot z tytułu należnych świadczeń, złożyła do organu stosowne wnioski. Już na wstępnym etapie postępowania została jednak poinformowana o odmownym stanowisku organu. Tym bardziej niezrozumiałe jest dla Skarżącej, dlaczego organ nie podjął analogicznych działań wcześniej, tj. nie poinformował jej w odpowiednim czasie o obowiązujących przepisach prawa oraz sposobie ich zastosowania w jej sytuacji – wniosła o: (i) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania; (ii) ponowną weryfikację dokumentów znajdujących się w aktach sprawy; (iii) wyznaczenie rozprawy stacjonarnej z możliwością przesłuchania Skarżącej, mając na względzie konieczność wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz usunięcia powstałych niejasności; (iv) wyznaczenie terminu rozprawy w trybie pilnym. W uzasadnieniu skargi jej autorka rozwinęła i umotywowała podniesione zarzuty. W szczególności wskazała, że składając wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia, nigdy nie została pouczona o tym, że w przypadku ewentualnego uznania jej stanowiska za prawidłowe przez organ wyższego rzędu – w niniejszej sprawie przez Sąd Rejonowy [...] – zobowiązana będzie do złożenia kolejnego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jak podała, termin ten nie był jej znany i nigdy nie została o nim poinformowana. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całej rozciągłości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 25 marca 2026 r. Skarżąca podtrzymała wnioski i wywody skargi. Ponadto podkreśliła, że na bieżąco kontaktowała się z MOPS-em, informowała o pogarszającym się stanie zdrowia Syna oraz o podejmowanych działaniach w celu uzyskania orzeczenia – także na drodze sądowej – o znacznym stopniu jego niepełnosprawności. Mimo to żaden urzędnik nie pouczył Skarżącej o konieczności zachowania 3-miesięczmego terminu od uzyskania wyroku sądu w ww. sprawie. Skarżąca dopiero w październiku złożyła wniosek, gdyż wcześniej dysponowała tylko wydrukiem wyroku z systemu informatycznego, a do wniosku potrzebny był odpis wyroku wraz ze stwierdzeniem prawomocności, który pełnomocnik Skarżącej – jak podkreśliła: działający pro bono – otrzymał dopiero we wrześniu. Na pytanie Sądu, Skarżąca podała, że według jej wiedzy stwierdzenie prawomocności przedmiotowego wyroku nastąpiło w dniu 9 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 grudnia 2025 r. ([...]), utrzymująca w mocy decyzję nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 3 listopada 2025 r. o odmowie przyznania B. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na syna, P. P.. W świetle stanowisk procesowych stron postępowania sądowego istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi wyłącznie okoliczność, czy Skarżąca dochowała terminu na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na "starych" zasadach – obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2023 r.: Dz. U. z 2023 r. poz. 390, z późn. zm.; w skrócie "u.ś.r."). Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429, z późn. zm. w skrócie "u.ś.w.") w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 [tj. w u.ś.r. – uw. Sądu] w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zasadą jest, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Jednakże – w myśl art. 24 ust. 2a u.ś.r. – jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Stosownie zaś do następujących przepisów przejściowych z art. 63 u.ś.w.: - ust. 1 – w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy (...) do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe; - ust. 2 – osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4; - ust. 3 – osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Zdaniem Sądu, w świetle tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych – w tym znajdującego (potencjalnie) zastosowanie w odniesieniu do Skarżącej przepisu art. 63 ust. 1 u.ś.w. – uznać należało, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza w danej sprawie spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, z tym że, jeżeli wniosek został złożony po dniu 31 grudnia 2023 r., zasadniczo chodzi tu najpóźniej o ten dzień. W efekcie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w. Potwierdza to analiza uzasadnienia projektu ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, w którym wskazano na to, że nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od dnia 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego (por. wyrok WSA z 6.3.2024 r., IV SA/Po 105/24; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia NSA i WSA przywoływane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie, odwołującym się do ww. przepisów i uzasadnienia projektu ustawy, przyjmuje się, że ze względu na konsekwencje zmiany prawa, z uwagi na użyte w art. 63 ust. 1 u.ś.w. sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa", dotychczasowe przepisy należy – zasadniczo – stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania (por. wyrok WSA z 30.1.2024 r., II SA/Ol 912/23). Sąd w niniejszym składzie podziela jednak dalej idący pogląd, zgodnie z którym "powyższy wniosek należy rozciągnąć również na sytuacje, w których wprawdzie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony po 31 grudnia 2023 r., jednakże wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony do 31 grudnia 2023 r., a następnie wydane orzeczenie o niepełnosprawności potwierdzało powstanie przed 1 stycznia 2024 r. znacznego stopnia niepełnosprawności, względnie niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji" (zob. wyrok WSA z 12.9.2024 r., IV SA/Po 529/24). Taka sytuacja wystąpiła w kontrolowanej sprawie. Ze stanu faktycznego ustalonego przez organy, i znajdującego oparcie w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych sprawy, wynika, że Skarżąca zwróciła się 20.09.2022 r. do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z wnioskiem o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności dla jej Syna. PZON orzeczeniem z 31.10.2022 r. zaliczył Syna do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do 31.10.2024 r. Orzeczenie to zostało następnie utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w [...] – orzeczeniem z 23.01.2023 r. Od orzeczenia WZON Skarżąca złożyła odwołanie do Sądu Rejonowego [...], który wyrokiem z 28.05.2025 r. (sygn. akt [...]; dalej "Wyrok SR") zmienił (w części) ww. orzeczenia WZON i PZON, i orzekł o zaliczeniu syna Skarżącej do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, ustalając zarazem, że stopień ten datuje się od 17.09.2022 r. Wobec powyższego w niniejszej sprawie sporne pozostawało jedynie to, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez Skarżącą w wymaganym przez ustawodawcę terminie (3-miesięcznym) liczonym "od dnia wydania orzeczenia". SKO uznało, że z uwagi na fakt, iż Wyrok SR, wydany 28.05.2025 r., stał się prawomocny z dniem 05.06.2025 r., a wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony został w dniu 06.10.2025 r. – "a więc bez zachowania trzymiesięcznego terminu od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności" – to w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 24 ust. 2a u.ś.r. Z powyższym stanowiskiem nie zgodziła się Skarżąca, podnosząc, że przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne na tzw. "starych zasadach", ponieważ dopełniła ona wszelkiej staranności, aby złożyć wniosek jak najszybciej, a opóźnienie wynika wyłącznie z opieszałości Sądu w doręczeniu odpisu prawomocnego Wyroku SR. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że rozwiązanie przewidziane w art. 24 ust. 2a u.ś.r. umożliwia nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny, związany z procedowaniem przez właściwe do tego organy w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności lub o jej stopniu, mającym charakter prejudycjalny dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak skorzystanie z dobrodziejstwa tego unormowania jest obwarowane wystąpieniem przez osobę ubiegającą się o świadczenie ze stosownym wnioskiem do organu pomocowego o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności w ściśle określonym terminie, tj. w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym słusznie podkreśla się potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, uwzględniającej funkcję, którą realizować ma świadczenie pielęgnacyjne oraz mechanizm jego przyznawania uzależniony od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności (por. m.in. wyroki NSA: z 28.2.2017 r., I OSK 2143/15; z 5.9.2017 r., I OSK 2369/16). Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 28 lutego 2017 r. o sygn. akt I OSK 2143/15, zgodnie z którym "trzeba dostrzegać różnicę między datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (o których niewątpliwie mowa w przytoczonym wyżej art. 24 ust. 2a), które to orzeczenia są z urzędu doręczane zainteresowanym wraz z pouczeniem o środku odwoławczym i taki środek może złożyć tylko sam zainteresowany (osobiście, przez pełnomocnika czy przedstawiciela ustawowego) – od daty orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez sąd powszechny, które to orzeczenia wydawane w formie wyroków nie są z urzędu doręczane stronom, a nadto nie tylko zainteresowanemu, ale także drugiej stronie – wojewódzkiemu zespołowi do spraw orzekania o niepełnosprawności – przysługuje środek zaskarżenia. Jednocześnie trzeba mieć na uwadze, że w przypadku wyroku sądu I instancji, data wydania wyroku nie jest jednocześnie datą prawomocności wyroku, jak w przypadku wyroku sądu II instancji, a nadto że data nadania klauzuli prawomocności wyrokowi jest z reguły datą późniejszą niż data, z którą stwierdzana jest prawomocność tego wyroku". W myśl art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powyższe oznacza, że dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący w stosunku do innych sądów i organów. Z tego też względu w przypadku konieczności dołączenia do wniosku o świadczenie pielęgnacyjne – tak jak w kontrolowanej sprawie – odpisu wyroku sądu, powinien być to odpis wyroku już prawomocnego, na co słusznie zwróciła uwagę Skarżąca na rozprawie. Wypada jeszcze wskazać na wyniki wykładni celowościowej i systemowej przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r., przeprowadzonej w duchu argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r. o sygn. akt P 28/07 (OTK-A 2007 nr 9 poz. 106) – na skutek którego to wyroku do systemu prawnego został wprowadzony ww. przepis i który to wyrok w istotnej mierze zachowuje aktualność w badanej sprawie, bowiem orzeka o konstytucyjnym wzorcu – zgodnie z którą "zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności". Trybunał Konstytucyjny, orzekając właśnie w kwestii zasiłku pielęgnacyjnego, wskazał m.in., że biorąc pod uwagę tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanowiony w art. 24 ust. 2 u.ś.r. termin jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, gdyż narusza wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę poprawnej legislacji. Przepis ten (art. 24 ust. 2 u.ś.r.), w systemie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego (tu odpowiednio: świadczenia pielęgnacyjnego), jest nielogiczny i niekonsekwentny w stopniu uniemożliwiającym realizację celu wynikającego z art. 69 Konstytucji RP. Ten ostatni przepis (w brzmieniu: "Osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej") stanowi wzorzec konstytucyjny, który należy odczytywać jako zobowiązanie władzy publicznej do wykreowania mechanizmu realizacji zadań w nim wskazanych, wobec osób niepełnosprawnych. Mechanizm ten musi zapewniać efektywne osiągnięcie celu (por. wyrok WSA z 4.9.2018 r., III SA/Kr 789/18). Na tej podstawie Trybunał Konstytucyjny wyznaczył, w przywołanym wyroku o sygn. akt P 28/07, standard legislacji precyzyjnej, logicznie i konsekwentnie realizującej założony cel, bez przerzucania na osoby niepełnosprawne mankamentów stosowanych rozwiązań oraz ewentualnych uchybień aparatu administracyjnego. Niewątpliwie w sprzeczności z powyższym standardem pozostaje wykładnia, która prowadzi do pozbawienia lub choćby ograniczenia uprawnień przyznanych osobom niepełnosprawnym (por. wyrok WSA z 31.1.2024 r., II SA/Po 577/23). Z powyższych względów należy podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym wykładnia uwzględniająca ww. wyrok TK o sygn. akt P 28/07 oraz cel unormowania zawartego w art. 24 ust. 2a u.ś.r. pozwalają na objęcie dyspozycją tego przepisu również osoby, która nie była w stanie złożyć wniosku nawet w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wedle tylko wykładni literalnej tego przepisu), na skutek trwającego postępowania sądowego w przedmiocie niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 28.2.2017 r., I OSK 2143/15). Mając na uwadze dotychczasowe wywody oraz szczególne okoliczności niniejszej sprawy – przedstawione przez Skarżącą w jej pismach procesowym i w wystąpieniu na rozprawie – Sąd w niniejszym składzie przychyla się do stanowiska wyrażonego w (mniejszościowym) orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (w szczególności w wyroku NSA z 2.3.2018 r., I OSK 2991/17), że ustawodawca nie określił, jak należy liczyć termin 3 miesięcy w przypadku orzekania o niepełnosprawności przez sąd powszechny (czy to ma być data wydania wyroku, data prawomocności wyroku czy data stwierdzenia prawomocności, która nie może nastąpić powyżej 3 miesięcy od daty wydania wyroku). W takim wypadku, zdaniem NSA, złożony przez osobę niepełnosprawną "w rozsądnym terminie" wniosek o kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego wraz z kompletem dokumentów, winien być uznany za złożony w terminie. Choć wyrok ten dotyczył zasiłku pielęgnacyjnego, to jednak - zdaniem Sądu w niniejszym składzie – ma on bardziej uniwersalną wymowę i brak jest przeciwwskazań, aby jego tezę odnosić także do spraw o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (tak też wyrok WSA z 31.1.2024 r., II SA/Po 577/23). Należy w tym miejscu zaznaczyć, że jest to tylko jeden z możliwych sposobów odczytania, użytego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., określenia: "od dnia wydania orzeczenia", w przypadku, gdy stopień niepełnosprawności ustala sąd powszechny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym spotyka się także inne poglądy w tej mierze, które zasadniczo można przyporządkować do jednej z czterech niżej wyszczególniony grup (szerzej: por. wyrok WSA z 19.12.2024 r., II SA/Gl 707/24). Po pierwsze, część składów orzekających, opierając się na wykładni literalnej art. 24 ust. 2a u.ś.r., przyjmuje, że termin ten należy liczyć od dnia wydania przez sąd orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności (por. np. wyrok NSA z 26.10.2016 r., I OSK 1092/16). Po drugie, część sądów, odwołując się do wykładni systemowej i celowościowej art. 24 ust. 2a u.ś.r., uznaje, że w przypadku, gdy stopień niepełnosprawności ustala sąd powszechny, to sformułowanie "od dnia wydania orzeczenia" oznacza dzień uprawomocnienia się wyroku sądu. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów (por. np. wyrok NSA z 2.8.2024 r., I OSK 2458/23). Po trzecie, kolejne stanowisko przyjmuje, że termin trzymiesięczny powinien być liczony nie od daty uprawomocnienia się wyroku, lecz dopiero od daty stwierdzenia jego prawomocności. Zauważa się bowiem, że zwykle data uprawomocnienia się wyroku nie pokrywa się z datą, w której sąd powszechny stwierdził jego prawomocność. Zatem w poszczególnych sytuacjach okres, w którym wnioskodawca może uzyskać informację o uprawomocnieniu się wyroku, będzie się różnić i będzie tym krótszy, im później stwierdzono prawomocność wyroku w danej sprawie (por. np. wyrok WSA z 18.1.2023 r., III SA/Kr 1511/22). Po czwarte, prezentowane wreszcie jest i takie stanowisko – które, w ocenie Sądu w niniejszym składzie, powinno znaleźć zastosowanie w szczególnych okolicznościach kontrolowanej sprawy – że skoro ustawodawca nie określa, jak należy liczyć termin trzech miesięcy w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny, to złożony "w rozsądnym terminie" wniosek o świadczenie pielęgnacyjne wraz z kompletem dokumentów, winien być uznany za złożony w terminie (por. np. wyrok WSA z 4.9.2018 r., III SA/Kr 789/18). W kontrolowanej sprawie organy obu instancji nie wyjaśniły, kiedy została stwierdzona prawomocność pkt I Wyroku SR ani kiedy i w jakich okolicznościach doszło do doręczenia jego odpisu, ze stwierdzeniem prawomocności, stronie skarżącej. Poza tym, opierając się na innym, niż Sąd w niniejszym składzie, sposobie wykładni, użytego w art. 24 ust. 2a u.ś.r. pojęcia "od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności", organy nie wypowiedziały się też, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, czy złożenie w dniu 06.10.2025 r. przez Skarżącą kompletnego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zawierającego m.in. zaopatrzony w klauzulę prawomocności wyrok sądu powszechnego ustalający niepełnosprawność syna Skarżącej w stopniu znacznym, spełniało wymóg zachowania "rozsądnego terminu", tj. terminu, w którym można racjonalnie przyjąć, że Skarżąca była w stanie taki wniosek złożyć bez nieuzasadnionej zwłoki i przypisania jej niedbalstwa. W ocenie Sądu, opierając się na dotychczas zebranym w aktach administracyjnych sprawy materiale dowodowym oraz na wyjaśnieniach Skarżącej – które organ pomocowy winien poddać weryfikacji przy ponownym rozpoznaniu sprawy – brak jest dostatecznych podstaw do zarzucenia Skarżącej, że uchybiła terminowi do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzależnionego od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz do przerzucania na osobę niepełnosprawną (tj. na syna Skarżącej) konsekwencji błędnych decyzji organów orzekających o tej niepełnosprawności. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy z dużą dozą prawdopodobieństwa można przyjąć, że złożony przez Skarżącą w dniu 06.10.2025 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony został w rozsądnym terminie, w wyżej przedstawionym rozumieniu. Oto bowiem, jak wynika ze skargi oraz oświadczeń Skarżącej złożonych na rozprawie w dniu 25.03.2026 r., pełnomocnik Skarżącej po zapadnięciu w dniu 28.05.2025 r., a następnie uprawomocnieniu się Wyroku SR, podjął działania celem uzyskania odpisu prawomocnego Wyroku SR. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy informacji z 23.10.2025 r. udzielonej przez Sąd Rejonowy wynika, że Wyrok SR stał się prawomocny w dniu 05.06.2025 r. (k. 13 akt adm. I inst.). Jak zaś wynika z treści adnotacji na kopii tego wyroku, stwierdzenie prawomocności co do jego pkt III (rozstrzygającego w przedmiocie kosztów procesu) nastąpiło w dniu 13.08.2025 r. (k. 8 akt adm. I inst.). Z kolei w dniu 25.09.2025 r., w zakresie ww. punktu, Wyrokowi SR nadano klauzulę wykonalności (k. 8 akt adm. I inst.). Jak przy tym podnosiła Skarżąca w skardze, a wcześniej również w odwołaniu, "odpis prawomocnego orzeczenia z klauzulą wykonalności doręczono pełnomocnikowi we wrześniu 2025 r. (doręczenia 24.09.2025 r., klauzula 25.09.2025 r.)". W tym stanie faktycznym można stwierdzić, że Skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła "już" w dniu 06.10.2025 r., skoro nie upłynął nawet miesiąc od dnia pozyskania prawomocnego Wyroku SR do wystąpienia do organu z wnioskiem o świadczenie. Tym samym na gruncie niniejszej sprawy, wobec podejmowanych przez Wnioskodawczynię działań celem pozyskania odpisu prawomocnego Wyroku SR – a więc działań służących w istocie zgromadzeniu kompletnej dokumentacji wnioskowej – Sąd w niniejszym składzie, mając również na względzie wyżej przywołany wyrok TK o sygn. akt P 28/07, uznał, że w tym przypadku 3-miesięczny termin, o jakim mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., należało liczyć od dnia doręczenia pełnomocnikowi Skarżącej odpisu prawomocnego Wyroku SR. W okolicznościach przedmiotowej sprawy tylko taka wykładnia daje się pogodzić ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w ww. wyroku, że osoba niepełnosprawna wymaga wsparcia już w dacie wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności i nie można na nią przerzucać ryzyka opieszałości i błędności wydawanych decyzji o istnieniu stopnia niepełnosprawności. Skoro w rozpoznawanej sprawie Wnioskodawczyni w rozsądnym terminie podejmowała działania celem skompletowania dokumentacji wnioskowej – co nastąpiło finalnie dopiero pod koniec września 2025 r. – to wobec złożenia wniosku w dniu 06.10.2025 r., uznać należało, że Skarżąca dochowała, wskazanego w art. 24 ust. 2a u.ś.r. trzymiesięcznego terminu uprawniającego do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od wskazanej w Wyroku SR daty powstania niepełnosprawności w stopniu znacznym, tj. od 17.09.2022 r. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję SKO z 11 grudnia 2025 r. (nr [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z 3 listopada 2025 r. (nr [...]). Ponownie rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku organ pomocowy – mając na uwadze wykładnię zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i zajęte w nim stanowisko co do zachowania wymaganego terminu z art. 24 ust. 2a u.ś.r. – rozważy, czy Skarżąca spełniała pozostałe przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na Syna, na "starych zasadach". Odnosząc się, końcowo, do zawartego w skardze wniosku o przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (tj. w istocie o zmianę zaskarżonej decyzji) przez Sąd, należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie zastępuje organów administracji publicznej w załatwianiu spraw administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżone decyzje (ew. inne akty) pod względem zgodności z prawem, i w przypadku ustalenia, że zaskarżona decyzja prawo narusza – uchyla ją, a sprawa "wraca" do właściwego organu (tu: do Burmistrza), który jest zobowiązany ją na nowo rozpoznać i rozstrzygnąć, kierując się oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku (art. 153 p.p.s.a). Z tych względów należało uznać, że ww. wniosek Skarżącej pozbawiony był podstaw prawnych.