III SA/Po 273/16

Dnia 2 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Szymon Widłak Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Uzasadnienie. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.); dalej: u.t.d., nałożył na x karę pieniężną w wysokości [...]zł. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w dniu [...] r. kontroli w [...] przy drodze krajowej nr [...], w trakcie której skontrolowano pojazd marki [...] wraz z naczepą marki [...] kierowany przez y, stwierdzono naruszenia prawa polegające na: 1. powyżej 15 minut do jednej godziny oraz za każdą następna godzinę ( pkt. 5.1.1 i 5.1.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym ) 2. przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut oraz za każde następne rozpoczęte 30 minut ( pkt. 5.2.1 i 5.2.2) 3. skróceniu dziennego czasu odpoczynku – o czas powyżej 15 minut do jednej godziny i za każdą następna godzinę (pkt. 5.3.1 i 5.3.2) 4. przekroczeniu całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni - o czas powyżej jeden godziny do czterech godzin ( pkt. 5.6.1 ) - za każdą następna rozpoczętą godzinę ( pkt. 5.6.2 ). Powyższe naruszenia, jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ stwierdził na podstawie analizy danych zawartych na karcie kierowcy. Jak wskazał organ, wyjaśnienia strony złożone w toku postępowania, z których wynika, że od czasu rozpoczęcia działalności, tj. od [...] r. nie prowadzono wobec strony żadnego postępowania w sprawie jakichkolwiek uchybień. Jak również to, że strona nie miała wpływu na powstałe naruszenia, gdyż wynikają one jedynie z niedbałości i niedopatrzenia kierowcy, który był zaznajomiony z pojazdem i jego obsługą, poza tym jako zawodowy kierowca co pięć lat odnawia wymagane szkolenie, nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary Zdaniem organu, za wszystkie stwierdzone naruszenia strona ponosi osobistą odpowiedzialność. Przedsiębiorca odpowiada bowiem za nieprawidłową organizację pracy kierowców, skutkującą naruszeniami prawa w zakresie norm regulujących czas pracy kierowców. Dlatego w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 92 b i 92 c u.t.d. W odwołaniu od powyższej decyzji x wniósł o jej uchylenie w całości, zarzucając naruszenie art. 92 b i art. 92 c u.t.d. poprzez ich niezastosowanie, art. 86 kpa poprzez nieprzesłuchanie strony w trakcie postępowania, art. 7, art. 77 i art. 80 kpa poprzez wydanie decyzji jedynie na podstawie ustaleń protokołu kontrolnego oraz błędy w ustaleniach faktycznych polegające na nieprzyjęciu, że kierowca korzystał z wymaganej przerwy w dniach [...]r. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. ), art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92 a , art. 92 b, art. 92 c u.t.d., art. 6-8, art. 10, art. 12 rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006) utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Organ I instancji dysponował protokołem kontroli, danymi cyfrowymi pobranymi z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe oraz protokołem przesłuchania świadka. Zaskarżona decyzja wydana zatem została w oparciu o materiał dowodowy, który był wystarczający do nałożenia kary. W trakcie kontroli inspektorzy dysponowali niebudzacymi wątpliwości danymi co do naruszenia przez kierowcę norm czasu pracy podczas wykonywania przewozu. Nie było więc koniecznym zebranie dodatkowego materiału dowodowego, w tym przesłuchania strony, gdyż istotne okoliczności faktyczne sprawy zostały ustalone wyczerpująco na podstawie innego materiału dowodowego zebranego w sprawie i jednoznacznie wskazywały na powstanie naruszenia z Ip 5.1, Ip 5.2,Ip 5.3,Ip 5.6 załącznika nr 3 do u.t.d. Organ odwoławczy wskazał również, że przedsiębiorca nie dostarczył dowodów wyłączających jego odpowiedzialność. Zdaniem organu, w sprawie nie znajdował więc zastosowania art. 92 b ust. 1 u.t.d, albowiem strona nie zapewniła prawidłowego przestrzegania przez zatrudnianych kierowców przepisów o czasie pracy kierowców. Nie miał również zastosowania art. 92 c ust. 1 u.t.d., albowiem strona nie wykazała dowodowo, że nie miała wpływu na stwierdzone naruszenia i nie nastąpiły one na skutek okoliczności, których nie można było przewidzieć. Wpływ przedsiębiorcy na prace zatrudnionych kierowców polega nie tylko na prowadzeniu szkoleń czy odbieraniu oświadczeń od kierowców o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. x wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i domagając się uchylenia wskazanych wyżej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 92 b i art. 92 c u.t.d poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy skarżący zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy kierowców 2. art. 136, 78 i 75 kpa poprzez nieprzeprowadzenie przez organ II instancji dowodów z zeznań świadków [...] 3. art. 136 i art. 86 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego 4. art. 15, 7, 77 i 80 kpa poprzez ich błędne zastosowanie i wydanie decyzji w oparciu o niezupełny materiał dowodowy z pominięciem dowodów wnioskowanych przez skarżącego 5. art. 107 i art. 11 kpa poprzez niewskazanie w decyzji przyczyn, dla których organ pominął dowody zgłoszone przez skarżącego w odwołaniu od decyzji I instancji. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów, należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu na x kary pieniężnej stanowi art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414), zwanej dalej u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Ustawodawca w załączniku nr 3 w poz 5.1.1 i 5.1.2 przewidział karę na naruszenia polegające na przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę. W poz. 5.2.1 i 5.2.2 załącznika nr 3 wskazał na naruszenie polegające na przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut oraz za każde następne rozpoczęte 30 minut W poz. 5.3.1 i 5.3.2 załącznika nr 3 przewidział karę na naruszenia polegające skróceniu dziennego czasu odpoczynku – o czas powyżej 15 minut do jednej godziny i za każdą następna godzinę W poz. 5.6.1 i 5.6.2 załącznika nr 3 wskazał na naruszenie polegające przekroczeniu całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni o czas powyżej jeden godziny do czterech godzin i za każdą następna rozpoczętą godzinę Ustalenia faktyczne dokonane przez organy w kontrolowanej sprawie nie budzą wątpliwości. W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] r. kontroli w [...] na drodze krajowej nr [...] skontrolowano pojazd marki [...]wraz z naczepą marki [...] kierowany przez y, który wykonywał krajowy transport drogowy w imieniu skarżącego. W trakcie kontroli na podstawie danych cyfrowych pobranych z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, stwierdzono wskazane wyżej naruszenia, co odnotowano w protokole kontroli. Skarżący, co wynika treści zarzutów i ich uzasadnienia wskazanych w skardze wniesionej do Sądu, nie kwestionuje faktu, że do stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń doszło. Nie zgadza się natomiast z dokonaną przez organy oceną, że nie wykazał, że zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów. Wskazany wyżej art. 92 a ust. 1 u.t.d. określa odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, która w odróżnieniu od odpowiedzialności określonej w art. 92 u.t.d. oparta jest na zasadach odpowiedzialności administracyjnej. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Zauważyć należy, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca prowadzący to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2011r., sygn. akt II GSK 716/10). Powyższy przepis stwarza zatem domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy. Przy czym, ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92 c ust. 1 ustawy, których - jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, nie można interpretować rozszerzająco. Zgodnie z art. 92 b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Przepis art. 92 c ust. 1 u.t.d. wskazuje natomiast, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, jak wskazano wyżej, organy prawidłowo ustaliły i oceniły, że stwierdzone w trakcie kontroli uchybienia należało zakwalifikować, jako wskazane w załączniku nr 3 do u.t.d naruszenia skutkujące nałożeniem kary. Jednocześnie, w odniesieniu do stwierdzonych naruszeń, zdaniem Sądu, organy również prawidłowo oceniły, że nie zachodzą przesłanki zastosowania wobec skarżącego regulacji art. 92b ust. 1 i art. 92 c ust. 1 u.t.d. Organy zasadnie stwierdziły, że skarżący nie wykazał prawidłowej organizacji i wykonywania przewozów z zachowaniem norm czasu pracy kierowców. Nie przedstawił dokumentacji wskazującej na organizowanie przewozów zgodnie z normami rozporządzenia nr 561/2006 (zlecenia przewozowe, listy przewozowe itd.) Nie wskazał dokumentów potwierdzających organizowanie takiej ilości przewozów, załadunków i rozładunków towaru, by kierowcy mogli odbierać prawidłowe przerwy i by nie musieli przekraczać dopuszczalnego czasu pracy. Same oświadczenia kierowców czy powiadomienia o dodatkowych warunkach pracy, jak również samo twierdzenie skarżącego, że zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy, prawidłowe zasady wynagradzania, umożliwiające przestrzeganie przez kierowców właściwych przepisów, nie stanowią przesłanek do zastosowania art. 92 b u.t.d. Ponadto, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do jego powstania. W szczególności, sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Wskazany wyżej przepis odnosi się zatem do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewozy drogowe, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Wykroczenie przeciwko wymogowi należytej staranności, jeżeli prowadzi to do naruszenia prawa mającego postać deliktu administracyjnego, jest zawsze przejawem winy przedsiębiorcy i tym samym wyklucza możliwość powołania się na przepis art. 92 c u.t.d. (wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 214/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjąć zatem należy, że z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów u.t.d., jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca, niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 u.t.d. powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca ma bowiem wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega, między innymi, na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Podkreślenia wymaga, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowaniu środków dyscyplinujących. Przyjmuje się, że okoliczności wskazane w ww. przepisie powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go z odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu będącego jego pracownikiem (por. wyroki NSA z dnia 25 maja 2011 r., II GSK 510/10 oraz z dnia 20 października 2010 r., II GSK 936/09). W kontrolowanej sprawie należy przyznać rację organom, że przedsiębiorca nie wskazał żadnych okoliczności, ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć. W ocenie Sądu zatem organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, dokonując jednocześnie wszechstronnej oceny zebranego w toku kontroli materiału dowodowego, który legł u podstaw zaskarżonych decyzji. Ponadto, stanowisko wyrażone w decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę określoną w art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. – Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ) oddalił skargę.