III SA/Po 28/19

Dnia 02 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 kwietnia 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi P.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu niedopuszczalności egzekucji za bezzasadny oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] września 2018 r. uznające za bezzasadny zarzut P.P., zwanego dalej Skarżącym, niedopuszczalności egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. Obejmuje on zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, które określone zostały w prawomocnej decyzji ZUS [...] Oddziału w [...] wydanej w dniu [...] stycznia 2014 r. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2018 r., tj. z chwilą doręczenia (drogą elektroniczną) dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia z dnia [...] sierpnia 2018 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w banku [...] Zobowiązany odebrał zajęcie w dniu [...] września 2018 r. (doręczone za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A.). Pismem z dnia [...] września 2018 r. Skarżący wniósł skargę na zajęcie egzekucyjne. Uzasadniając złożony środek zaskarżenia zarzucił organowi egzekucyjnemu, że pomimo licznych interwencji, jakie podejmował w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, nie otrzymał on aktualnej decyzji określającej wysokość roszczeń wobec jego osoby. Pod rygorem powiadomienia Prokuratury Krajowej o podejrzeniu popełnienia przestępstwa - zażądał dostarczenia aktualnej decyzji i wycofania dokonanego zajęcia. W związku z wniesionym pismem, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] września 2018 r., działając na podstawie art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, ze zm.) zwanej dalej "u.p.e.a." zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuł wykonawczy, do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie wniesionych zarzutów. Wyjaśnił w nim, że z uwagi na charakter podniesionych zarzutów, pismo z dnia [...] września 2018 r. zakwalifikował jako zarzut, złożony w myśl art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. tj. niedopuszczalność egzekucji z uwagi na brak doręczenia decyzji. Następnie, postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. organ I instancji uznał złożony zarzut niedopuszczalności egzekucji za nieuzasadniony. Skarżący pismem z dnia [...] września 2018 r. (złożonym w tym samym dniu do ZUS [...] Oddział w [...]) wniósł na nie zażalenie. W uzasadnieniu zakwestionował termin, w jakim zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz fakt wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie prawomocnej decyzji. Jego zdaniem nie było możliwe, aby dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie następnego dnia po jego sporządzeniu. Powołując się na wyrok, jaki zapadł przed Sądem Rejonowym [...] (sygn. akt [...]) stwierdził, że decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego utraciła swoją pierwotną moc, a ZUS został zobowiązany do wystawienia nowej, zmienionej - zgodnej z tym wyrokiem. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. wskazanym we wstępie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący zarzucił: obrazę i naruszenie przepisów art. 83 pkt. 1 ppkt. 4 i pkt. 2, art. 83a pkt. 3 oraz art. 84 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2016. 962, ze zm., zwanej dalej u.s.u.s.), polegające na odmowie wydania decyzji w sprawie wymaganych należności przez co nie dysponował dokumentem określającym dokładnie wysokości roszczeń ZUS z tytułu pobranych świadczeń, odsetek oraz innych należności naliczanych przez ZUS, po zmianie decyzji ZUS wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] maja 2017 roku, przez co pozbawiono go prawa do ewentualnego złożenia odwołania od wymaganej decyzji ZUS. 2. wydanie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. na podstawie decyzji ZUS, która utraciła swoją moc prawną po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] maja 2017 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami proceduralnymi. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala. Spór w sprawie sprowadza się do powstrzymania się wierzyciela od wydania nowej decyzji, po uprawomocnieniu się wyroku, jaki zapadł przed Sądem Rejonowym [...] (sygn. akt [...]). Należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, organ zasadnie wskazał, że egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna ze względów przedmiotowych (w szczególności gdy obowiązek podlega egzekucji sądowej) i ze względów podmiotowych - co do zasady wobec osób, które korzystają z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych i w zakresie przewidzianym przez ustawy, umowy lub powszechnie ustalone zwyczaje międzynarodowe nie podlegają orzecznictwu organów polskich (orzeczenia NSA w Warszawie: z dnia 22.9.2010, sygn. akt II OSK 1473/09, z dnia 3.4.2012 r., sygn. akt II GSK 36/11, z dnia 4.4.2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10; z dnia 26.8.2011 r., sygn. akt II FSK 461/10). Niedopuszczalność egzekucji ze względów przedmiotowych będzie miała miejsce także wtedy, gdy dany obowiązek wynika z decyzji nieistniejącej w obrocie prawnym (Leszek Guzek, "Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji", M. Podatkowy, 2001/6/22). Zastosowany środek egzekucyjny został wskazany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a, zgodnie z którym przez środek egzekucyjny należy rozumieć w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję: - z pieniędzy, - z wynagrodzenia za pracę, - ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, - z rachunków bankowych, - z innych wierzytelności pieniężnych, - z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, - z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, - z weksla, - z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, - z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, - z pozostałych praw majątkowych, - z ruchomości, - z nieruchomości. Stosownie do art. 83 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 u.s.u.s. od decyzji Zakładu w przedmiocie wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Właściwym do rozpoznania sprawy określenia w drodze decyzji wysokości należnych składek nie jest więc sad administracyjny, dlatego też ocenie tego Sadu nie mogła zostać poddana decyzja określająca wysokość zadłużenia. Odnosząc się do zarzutów zgłoszonych w skardze należy ocenić je jako bezzasadne. Zgodnie z zasadą wynikającą z 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W tym zakresie władny jest wierzyciel, do którego co do zasady winien on wystąpić po wniesieniu zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - 7, 9 i 10 u.p.e.a. Zasadnie również organ wskazał w odpowiedzi na skargę, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie to nie może dotyczyć weryfikacji decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego pod kątem jej aktualności, czego domaga się Skarżący. Ponadto organ nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych w zażaleniu (termin doręczenia zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności). Sąd zauważa na marginesie, że doręczenie nastąpiło drogą elektroniczną, nie ma zatem wątpliwości, że mogło zostać dokonane następnego dnia po sporządzeniu zawiadomienia. Również właściwie organ wskazał, na marginesie rozpoznawanej sprawy, że definicję prawomocności decyzji wyznaczyło orzecznictwo sądowoadministracyjne. Organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko to znajduje uzasadnienie m.in. w treści wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1419/16 - decyzją prawomocną jest decyzja która została utrzymana w mocy w postępowaniu sądowym, a więc od której skargę oddalono, czy też odrzucono, a także taka, która nie została zaskarżona z powodu upływu terminu do wniesienia skargi. Na dzień wystawienia tytułu wykonawczego decyzja z dnia [...] stycznia 2014 r. była prawomocna. Z akt sprawy wynika, że od decyzji ZUS [...] Oddział w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Skarżący złożył odwołanie. Sąd Rejonowy [...] wyrokiem z dnia [...] maja 2017 r. sygn. akt [...] zmienił ww. decyzję jedynie w części - uznał, że odwołujący nie jest zobowiązany do zwrotu odsetek wyliczonych do dnia jej wydania. W pozostałym zakresie odwołanie oddalił. Złożona apelacja od wyroku została także oddalona i droga sądowa została zakończona. Oznaczało to, że decyzja z dnia [...] stycznia 2014 r. - zmieniona jedynie w części, w pozostałej zaś utrzymana w mocy - stała się decyzją ostateczną. Zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego a zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w ramach jednego z trybów szczególnych unormowanych w kodeksie postępowania administracyjnego. Podobnie wniesienie zarzutu nie uprawnia organu egzekucyjnego do weryfikacji innych niż decyzja administracyjna orzeczeń lub rozstrzygnięć, na których podstawie wystawiono tytuł wykonawczy. W związku z tym, wobec wykluczenia przez organ I instancji okoliczności, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. i braku zgłoszenia przez stronę jakichkolwiek faktów mogących inaczej zinterpretować okoliczności faktyczne sprawy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił.