III SA/Po 435/19

Dnia 25 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi R. B. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2019r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Decyzją z dnia [...].04.2019r. Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...].02.2019r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego we [...] nakładająca na podstawie art. 92 aust. 1,7,11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym , zał. 3 1p 3.3.( Dz. U. z 2019r., poz. 58, ze zm.) R. B. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Firma [...] karę pieniężną w kwocie [...]zł z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy. Decyzje powyższe zostały wydane w oparciu o poniższe ustalenia organów. Dnia [...].01.2019r. został zatrzymany do kontroli samochód wraz z naczepą , którym kierował obywatel [...] pracownik zatrudniony przez stronę postępowania będącą przewoźnikiem wykonywającym w dniu kontroli międzynarodowy transport drogowy polegający na przewożeniu [...] z [...] do [...]. Kierowca na polecenie kontrolujących okazał dokument przewozowy, prawo jazdy, paszport i świadectwo kierowcy wydane innemu przedsiębiorcy, aniżeli strona dla przewożącego towar kierowcy – obywatela [...]. Organ I instancji w swoich ustaleniach oparł się na wynikach kontroli , okazanych w czasie kontroli jak i na wezwanie organu dokumentach oraz protokole kontroli drogowej. Uzasadniając nałożenie na stronę kary pieniężnej organ stwierdził, że kierowca będący obywatelem [...] a więc nie będący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej zatrudniony przez przedsiębiorcę mającego siedzibę/ zamieszkanie na terytorium RP, wykonywającego międzynarodowy transport drogowy rzeczy zobowiązany jest do posiadania świadectwa kierowcy wydanego na podstawie przepisów Unii Europejskiej. Zgodnie zaś z art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009r. świadectwo kierowcy wydawane jest przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który spełnia warunki wskazane w tymże przepisie. Takim przewoźnikiem jest R. B. i kierowca w trakcie kontroli winien okazać świadectwo kierowcy wydane R. B. podczas, gdy okazane w trakcie kontroli świadectwo kierowcy należało do innego przewoźnika. Organ przedmiotowy transport uznał za przewóz międzynarodowy na podstawie okazanego listu przewozowego uznając, że przewóz międzynarodowy nie zmienia charakteru po przekroczeniu granicy. Z przepisu art. 4 pkt 2 ustawy wynika, że o charakterze przewozu decyduje miejsce początkowe i docelowe danego przewozu oraz przekroczenie granicy. W badanej sprawie strona przewoziła ładunek [...] ze [...] do [...] , co oznacza, że kontrolowany kierowca nie mógł wykonywać tego przewozu na żadnym odcinku trasy ponieważ nie posiadał świadectwa kierowcy. W sprawie organ nie znalazł podstaw do uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności za przedmiotowe naruszenie. Na stronie bowiem ciążył obowiązek pozyskania stosownych dokumentów niezbędnych do wykonywania przedmiotowego przewozu. W skardze na decyzję strona wniosła o uchylenie decyzji nakładającej karę pieniężną w kwocie [...]zł uzasadniając tym, że w dniu kontroli wniosek strony o wydanie przedmiotowego dokumentu był w trakcie realizacji a nadto kierowca w wyniku nieznajomości języka polskiego nie okazał kontrolującym listu przewozowego potwierdzającego podjęcie przez niego przewozu dopiero na terenie Polski. W odpowiedzi na skargę organ II wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji w granicach określonych przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018.1302), dalej p.p.s.a. Sąd uznał, że skarga okazała się nieuzasadniona. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była zasadność nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w kwocie [...]zł za naruszenia przepisów dotyczących wykonywania transportu drogowego polegające na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy, t.j. naruszenie art. 92 a ust. 1.7.11 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2019.58, ze zm.), dalej zwana "ustawą" i załącznika nr [...]., stwierdzone podczas kontroli [...].01.2019r. Zatrzymany na punkcie kontroli [...] pojazd należał do skarżącego będącego przewoźnikiem w rozumieniu przepisów ustawy wykonującego przewóz międzynarodowy na trasie [...] przewóz [...]. W czasie kontroli kierowca, będący pracownikiem strony skarżącej okazał się obywatelem [...] okazał świadectwo kierowcy nr [...] wydane innemu aniżeli strona skarżąca przedsiębiorstwu z ważnością [...].05.2018 do [...].04.2021 r. Powyższe ustalenia wynikają z materiału dowodowego- protokół z kontroli , okazanych organowi dokumentów. Skarżący po zawiadomieniu go o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy prosił o wstrzymanie wymierzenia kary uzasadniając tym, że obywatel [...] kierujący pojazdem jest od [...].01.2019r. zatrudniony w firmie skarżącego, posiada ważne świadectwo kwalifikacji i badania lekarskie zaś wniosek o wydanie świadectwa kierowcy w związku ze zmianą pracodawcy został złożony i sprawa jest załatwiana. W odwołaniu od decyzji wydanej przez organ w I instancji skarżący wskazał, że do czasu uzyskania przedmiotowego dokumentu organizował pracę kierowcy w ten sposób, że przejmował po polskiej stronie granicy od innego kierowcy pojazd wraz z załadowaną naczepą i wykonywał transport jedynie do portu w [...], gdzie pojazd zdawał. Otóż zauważyć należy, że ustalenia faktyczne organu są prawidłowe , wynikają z załączonych w aktach administracyjnych dokumentów i nie są kwestionowane przez skarżącego. Skarżący powołuje się na okoliczności mające prowadzić do uwolnienia jego jako przewoźnika od przedmiotowej kary. Podstawą materialno- prawną nałożenia przedmiotowej kary jest przepis art. 92 a ust. 1,7,11 ustawy i pkt 1p 3.3. załącznika nr 3 . Przepisy te stanowią o tym, że podmiot wykonujący przewóz drogowy(...) z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. W pkt.3 załącznika "Naruszenie przepisów o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych(...)" wskazano w pkt.3.3. karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów polegające na przewozie towarów bez ważnego świadectwa kierowcy (tzn. brak świadectwa kierowcy, jego sfałszowanie, wycofanie, utrata ważności itp.). Nadto załącznik 1 do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 stanowi w 1p.10 o naruszeniach popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego . Załącznik wyżej powołany stanowi o Grupach naruszeń przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 16 (dostęp do rynku międzynarodowych przewozów drogowych). W jego części " Świadectwo kierowcy" wskazany jest art. 3 oraz 5 , w którym stwierdza się że karze podlega przewóz towarów bez ważnego świadectwa kierowcy (tzn. brak świadectwa kierowcy, jego sfałszowanie, wycofanie, utrata ważności itp.) Z kolei przepisy ust. 1, ust. 5 pkt 5, ust. 7 pkt 1 i ust. 9 ustawy stosuje się do podmiotów wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, w szczególności do: 1) spedytora, 2) nadawcy, 3) odbiorcy, 4) podmiotu wykonującego czynności ładunkowe, 5) organizatora wycieczki, 6) organizatora transportu, 7) operatora publicznego transportu zbiorowego - jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Tak więc wynika z powyższych zapisów, że kierowca powinien być wyposażony przez przedsiębiorcę w stosowne zaświadczenia, które to dokumenty winien mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli. W omawianej sprawie bezspornym było i jest to, że ważnego świadectwa kierowcy kierujący pojazdem w trakcie kontroli nie okazał bowiem jedynym dokumentem którym kierowca dysponował było świadectwo kierowcy wystawione na innego przewoźnika aniżeli skarżący. Skarżący twierdził, że wystąpił o wydanie świadectwa kierowcy aby zatrudniony przez niego kierowca będący obywatelem [...] mógł wykonywać transport międzynarodowy ale w dniu kontroli dokumentu takiego jeszcze nie uzyskał. Sąd zauważa, że Inspektor Transportu Drogowego w drodze decyzji administracyjnej wydaje, odmawia wydania, zmienia, cofa świadectwo kierowcy lub zawiesza wydawanie świadectw kierowców. Z kolei przepis art. 32 a ustawy daje podstawę do zatrudnienia przez przedsiębiorców mających siedzibę na terytorium RP, wykonujących międzynarodowy transport drogowy rzeczy, kierowców niebędacych obywatelami państw członkowskich UE. Warunkiem zatrudnienia kierowcy niebędacego obywatelem państwa członkowskiego UE jest stosowanie określonych przepisów UE, gdzie wskazane są wymogi posiadania świadectwa kierowcy. To świadectwo jest wydane przewoźnikowi na jego wniosek i dotyczy kierowcy, który nie jest obywatelem państwa będącego członkiem UE. Dlatego też za pozostające bez znaczenia należy uznać twierdzenia skarżącego, że kierowca miał złożone dokumenty na wydanie nowego świadectwa. Stosowny bowiem dokument kierowca ma obowiązek posiadać w trakcie realizowanego przewozu aby mógł go okazać na żądanie kontrolujących, co wynika bezpośrednio z art. 87 ustawy. W omawianej sprawie uznać też należało za organem, że przedmiotowy transport był transportem międzynarodowym drogowym. W istocie rację ma organ, że o charakterze transportu decyduje miejsce początkowe i docelowe danego przewozu oraz przekroczenie granicy. W badanej sprawie strona przewoziła ładunek [...] ze [...] do [...] , co oznacza, że kontrolowany kierowca nie mógł wykonywać tego przewozu na żadnym odcinku trasy ponieważ nie posiadał świadectwa kierowcy. W badanej sprawie organ prawidłowo uznał także brak podstaw do uwolnienia skarżącego z obowiązku zapłaty kary pieniężnej. Orzecznictwo sądów administracyjnych poddaje generalnie krytyce oparcie odpowiedzialności przedsiębiorców wykonujących przewóz drogowy wyłącznie na zasadzie ryzyka i na stwierdzeniu samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków, wskazując, że zachowanie takiego podmiotu (strony postępowania administracyjnego) powinno być oceniane z uwzględnieniem tzw. obiektywnego miernika staranności wymaganej zwykle od wykonującego przewóz (por. wyroki WSA w Białymstoku: z dnia 5 marca 2009 r., II SA/Bk 19/09, ONSA WSA 2010, nr 4, poz. 74 i z dnia 26 listopada 2009 r., II SA/Bk 503/09, LEX 589080). Natomiast w piśmiennictwie prezentowane jest również stanowisko negujące tezę judykatury o "należytej staranności, jakiej można wymagać od potencjalnego zobowiązanego, w celu niedopuszczenia do powstania naruszeń, które podlegałyby penalizacji". P. R. wskazuje, że "adekwatnym wobec regulacji prawnej [z art. 93 ust. 7 u.t.d. - przypis autora] standardem interpretacyjnym jest normatyw "rozsądnego człowieka", co ze względu na charakter prowadzonych postępowań administracyjnych w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym zdaje się stwierdzeniem niekonkretnym i w pragmatyce nie zawsze możliwym do zastosowania" (zob. P. Razowski, Koncepcja odpowiedzialności administracyjnej w świetle przepisu art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, ZNSA 2010, Nr 4, s. 91). Organ prowadzący postępowanie powinien na podstawie całości materiału dowodowego stwierdzić, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu. Dla uniknięcia odpowiedzialności z art. 93 ust. 7 wymagane jest wykazanie, że w konkretnej sprawie przedsiębiorca podjął wszelkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Nie wystarczy wobec tego – dla skutecznego uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjno – karnej – wykazanie zastosowania wszystkich normalnych, rutynowych środków zabezpieczających, jeżeli sytuacja wymagała środków dodatkowych ( zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 10 czerwca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 481/10, lex nr 643998 ). Oczekiwane od przedsiębiorcy standardy zachowania mieszczą się w granicach zachowania oczekiwanego od przedsiębiorcy jako profesjonalisty, prowadzącego działalność gospodarczą z zakresu transportu drogowego lub co najmniej wykonującego przewozy drogowe na potrzeby własne. W orzecznictwie podnosi się ponadto, iż regulacje ustawowe zmierzają generalnie do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się przede wszystkim w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Przedsiębiorca korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jego rzecz wykonują przewozy oraz z takiej formy ich zatrudnienia, która umożliwi mu zabezpieczenie swoich interesów i należyte wykonywanie ciążących na pracownikach obowiązków. Chodzi o zorganizowanie takich rozwiązań w funkcjonowaniu danego przedsiębiorstwa, które będą odpowiednio dyscyplinować osoby wykonujące transport na rzecz przewoźnika. Ma on też prawo do wystąpienia przeciwko pracownikowi z roszczeniem regresowym o naprawienie wyrządzonej szkody ( w postaci nałożonej kary administracyjnej ) – zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 16 października 2006 r., sygn. VI SA/Wa 1447/06, niepublik oraz wyrok TK z 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06, OTK-A 2008/2/30. W omawianej sprawie zdaniem Sądu, przedsiębiorca nie może uwolnić się od odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego . Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy, przytoczonych powyżej przepisów prawa oraz poglądów orzecznictwa i doktryny stwierdził, iż w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do obciążenia strony skarżącej karą administracyjną. Skarżący bowiem nie zapewnił zatrudnionemu kierowcy takich rozwiązań organizacyjnych aby nie doszło do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem tj. powierzenie wykonywania międzynarodowego transportu drogowego pojazdem przewożącym rzeczy bez wymaganego dokumentu: ważnego świadectwa kierowcy. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.