III SA/Po 498/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 lipca 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu Hieronima Mazurka sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę /-/ M. Ławniczak /-/ M. Kosewska /-/ W. Długaszewska III SA/Po 498/08 UZASADNIENIE Prezydent Miasta L., decyzją z dnia [...] czerwca 2008 roku, nr [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - (t.j. z 2002 r. Dz. U. Nr 147 poz. 1231 r. z późn. zm.) oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 z późn. zm.) cofnął udzielone S. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą P. [...] – K. S., L., ul. [...], zezwolenie nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w prowadzonym przez niego punkcie sprzedaży detalicznej w L. przy ul. [....] – sklep "A.". W uzasadnieniu decyzji organ administracji wyjaśnił, że w dniu [...] kwietnia 2008 r. wpłynął wniosek Prokuratora Rejonowego w L. o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia zezwoleń: - nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz na piwo przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, - nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży; -nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, udzielonych przedsiębiorcy S.K., wydanych na jego wniosek dla sklepu "A." przy ul. [...] w L.. Z uzasadnienia pisma Prokuratury, jak również z załączonego do wniosku materiału dowodowego wynika, że Prokuratura Rejonowa w L. nadzorowała prowadzone przez Komendę Miejską Policji w L. dochodzenie Ds. [...] w sprawie przeciwko zatrudnionej w charakterze sprzedawcy K. H., podejrzanej o to, że w dniu [...] sierpnia 2007 r. w sklepie "A." w L. przy ulicy [...] sprzedała osiem sztuk piwa Master osobie nieletniej, naruszając tym samym zasady sprzedaży napojów alkoholowych. Postępowanie prowadzone w tym zakresie skutkowało skierowaniem do Sądu aktu oskarżenia oraz wydaniem dnia 11 grudnia 2007 r. przez Sąd Rejonowy w L. wyroku (sygn. akt VII K 746/07) uznającego K. H. winną przestępstwa z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Mając na uwadze przedmiotowy wniosek Prokuratora Rejonowego w L. Prezydent Miasta L. w dniu [...] kwietnia 2008 r. wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia przedmiotowych zezwoleń, wzywając jednocześnie S. K. do złożenia wyjaśnień. W toku postępowania S. K. składając pisemnie wyjaśnienia w sprawie oraz zeznając w charakterze strony, argumentował, że zaistniałe naruszenie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ma incydentalny i niezawiniony charakter. Zaznaczył, że przed rozpoczęciem działalności gospodarczej, którą prowadzi od października 2003 r. w sklepie A. w L. przy ul. [...], odbył organizowane przez spółkę A. [...] S.A. szkolenie w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, zgodnie z wymogami powołanej ustawy. Wszyscy zatrudniani przez niego pracownicy przechodzą szczegółowy instruktaż z zakresu wymogów prawnych związanych ze sprzedażą alkoholu. Taki instruktaż przeszła również K. H.. Na dowód powyższego przedłożył oświadczenie pracownicy z dnia 01 czerwca 2007 r. Podniósł, że odebranie koncesji spowoduje zwolnienie trzech pracownic i dwóch uczniów. Nadmienił, że pani H. jest wzorowym pracownikiem i po zaistniałym incydencie nie zwolnił jej z pracy. Jednocześnie wniósł o odstąpienie od zastosowania sankcji, jaką jest cofniecie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Przesłuchana w charakterze świadka K. H., zatrudniona w charakterze sprzedawcy zeznała, że w dniu 31 sierpnia 2007 r. sprzedała kilka puszek piwa kobiecie, którą z wyglądu oceniła na około 20 lat, z tego względu przed sprzedażą alkoholu nie wylegitymowała jej. Po tym zdarzeniu klientka wróciła do sklepu z funkcjonariuszami Policji. W konsekwencji K. H. została oskarżona i skazana prawomocnym wyrokiem za sprzedaż alkoholu osobie niepełnoletniej. Na podstawie zebranego materiału dowodowego w dniu 07 maja 2008 r. Prezydent Miasta L. zakończył prowadzone postępowanie administracyjne informując strony, o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Uzasadniając decyzję organ wskazał na przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zgodnie, z którymi organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów osobom nieletnim. Zgromadzony materiał dowodowy oraz wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie K. H., bezspornie wskazują, że w punkcie sprzedaży detalicznej "A" przy ul. [...] w L. w dniu [...] sierpnia 2007 r. pracownica tego sklepu sprzedała alkohol w postaci 8 sztuk piwa Master osobie nieletniej – co stanowi przesłankę do podjęcia przez organ decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. K. działający przez pełnomocnika, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Podniósł, że skazanie pracownika zatrudnionego przez niego nie może stanowić podstawy cofnięcia zezwolenia przedsiębiorcy, który sam czynu zabronionego nie popełnił. Zaznaczył, że dołożył należytej staranności, przeszkalając swych pracowników i w związku z tym nie może ponosić negatywnych konsekwencji ich nagannego zachowania. Wskazał, że zachowanie pracownicy miało jedynie charakter jednorazowy, a zatem kara w postaci cofnięcia zezwolenia jest nieadekwatna i niewspółmierna do czynu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 roku, nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania S. K., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2008 roku, w przedmiocie cofnięcia zezwolenia nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu dla punktu sprzedaży detalicznej w Lesznie przy ul. [...] - sklep "A". W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2007 r. – sygn. akt II GSK 49/2007 zgodnie, z którym nieprzestrzeganie zasad obrotu napojami alkoholowymi odnosi się również do jednokrotnego zachowania, dlatego każdy przypadek sprzedaży alkoholu osobie nieletniej stanowi usprawiedliwioną podstawę do cofnięcia przedsiębiorcy pozwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Stwierdzenie przez organ I instancji naruszenia przepisów dotyczących obrotu alkoholem obligowało organ do cofnięcia Skarżącemu zezwoleń, bowiem decyzja w tej kwestii nie jest w żadnym stopniu decyzją uznaniową, uzależnioną od woli, czy oceny sprawy przez organ. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wniósł reprezentowany przez pełnomocnika S. K., zarzucając wydanemu orzeczeniu, naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w wyniku jego błędnego zastosowania i uznania, iż: - cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu dotyczyć może sytuacji, w których podmiot, posiadający zezwolenie nie naruszył w niczym zasad sprzedaży alkoholu. Obligatoryjne cofnięcie zezwolenia winno być ograniczone wyłącznie do przypadków, w których za naruszenie przepisów dotyczących zasad sprzedaży alkoholu odpowiada sam zainteresowany; - naruszenie powyższego przepisu w wyniku błędnego uznania, iż nawet jednorazowe naruszenie zasad sprzedaży napojów alkoholowych skutkować musi cofnięciem zezwolenia na jego sprzedaż; - naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 1 a w związku z art. 18 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w wyniku błędnego uznania, iż fakt sprzedaży z naruszeniem ustawy, alkoholu z jednej spośród ustawowo wyodrębnionych grup skutkować musi cofnięciem zezwolenia na sprzedaż alkoholu we wszystkich tych grupach. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Poznaniu złożył wniosek o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili ich wydawania. W szczególności uznać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą podjętych decyzji. Przyczyną cofnięcia skarżącemu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 z późn. zm.). Stosownie do treści tego przepisu zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18. W ustępie 2 tego artykułu określona została możliwość żądania przez sprzedawcę okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy w przypadku wątpliwości, co do jego pełnoletniości. Ustawodawca wyposażył zatem podmioty posiadające zezwolenia w środki prawne umożliwiające przestrzeganie ustanowionych zakazów, a jednocześnie prowadzące do realizacji celów wytyczonych przez ustawę. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowił przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a wymienionej ustawy. Zgodnie z jego brzmieniem zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim. W razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych nie może zostać zwolniony od zastosowania sankcji wynikającej z powołanego przepisu poprzez wykazanie, że nabywca alkoholu nie wyglądał na osobę nieletnią, tym bardziej, na co wskazano już wyżej, iż ustawodawca stworzył instrument dający możliwość usunięcia najmniejszych nawet wątpliwości, co do pełnoletniości nabywcy napoju alkoholowego w postaci uprawnienia do zażądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Odpowiedzialność ponoszona z tytułu sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim ma charakter obiektywny, a przepis art. 15 ust. 1 nie przewiduje wyjątków od zakazu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły, iż w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, o której mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy. Fakt sprzedaży w punkcie sprzedaży detalicznej w L. przy ul. [...] - piwa osobie nieletniej, nie budzi wątpliwości, bowiem został potwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 11 grudnia 2007 r. (sygn. akt VII K 746/06), w sprawie przeciwko K. H. - oskarżonej o to, że w dniu 31 sierpnia 2007 r. w L. w sklepie A przy ul. [...] – sprzedała osiem sztuk piwa MASTER nieletniej A. P., tj. o czyn z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Sąd uznał wyżej wymienioną winną występku z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i wymierzył karę grzywny w wysokości 70 (siedemdziesięciu) stawek dziennych po 10 zł (dziesięć złotych) każda. Bez znaczenia jest okoliczność, iż wymienione zdarzenie zostało zawinione nie przez skarżącego, a przez zatrudnionego pracownika. Przeprowadzone następnie na wniosek Prokuratora Rejonowego w L. postępowanie administracyjne i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia S. K. wskazujące na incydentalny i jednorazowy przypadek sprzedaży alkoholu osobie nieletniej oraz zeznania K. H., która przyznała, że nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia do żądania okazania dokumentu potwierdzającego wiek nabywcy - dały podstawę do wydania przez organ decyzji o cofnięciu zezwolenia. Skarżący jako przedsiębiorca odpowiadał w zakresie udzielonego mu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych za działanie podległego mu pracownika naruszające prawo i nie zachodzi potrzeba wykazania mu winy w nadzorze nad zatrudnionym przez niego pracownikiem, dopuszczającym się powyższego naruszenia prawa. Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. Nie może ten podmiot uniknąć zastosowania względem niego sankcji z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości poprzez wykazanie, że dochował staranności przy doborze pracowników i ich przeszkolenia oraz przy sprawowaniu nad nimi nadzoru. Ustanowiony zatem w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi bezwzględny zakaz sprzedaży napojów alkoholowych, m.in. nieletnim rodzi sankcję administracyjną w postaci cofnięcia zezwolenia. Ugruntowane orzecznictwo administracyjne w tym zakresie jest obecnie jednolite. Odosobniony pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 października 2006 r. (sygn. akt II GSK 144/06, LEX nr 276677), na który powołał się w skardze pełnomocnik skarżącego, iż w przypadku naruszenia określonych w ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zasad sprzedaży napojów alkoholowych organ zezwalający cofa to zezwolenie, którego dotyczy to naruszenie - nie został podzielony w innych, późniejszych orzeczeniach. Sąd podziela pogląd organu, potwierdzony orzecznictwem administracyjnym, iż wystarczy jednorazowa sprzedaż nieletniemu alkoholu dla cofnięcia posiadanych zezwoleń. W wyroku z dnia 25 października 2006 r. (sygn. akt II GSK 175/06), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż jednorazowe nieprzestrzeganie zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom do lat 18 stanowi przesłankę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, zaś wina nie jest elementem konstrukcyjnym przesłanki nakazującej organowi cofnięcie zezwolenia. Nie znajduje również uzasadnienia kwestionowane przez skarżącego cofnięcie wszystkich posiadanych zezwoleń. Kwestię tę jednoznacznie rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 30 października 2007 r. (sygn. akt II GPS 2/07, LEX nr 322547), podjętą w składzie siedmiu sędziów, w której stwierdził, iż w razie nieprzestrzegania określonych w ustawie z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 z późn. zm.) warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2) objętych zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz piwo (art. 18 ust. 3 pkt 1) organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu. Niewątpliwie sankcja w postaci cofnięcia zezwolenia jest surowa, jednakże cel jaki przyświecał ustawodawcy w realizacji zasady wynikającej z art. 15 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy, a więc całkowity i bezwzględny zakaz sprzedaży napojów alkoholowych nieletnim (osobom do lat 18), jest głównym celem ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a mianowicie uznania życia obywateli w trzeźwości za niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra Narodu - preambuła ustawy (por. wyrok II GSK 160/06). Reasumując, uznać należy, iż decyzje organów obu instancji orzekające o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w niniejszej sprawie odpowiadają prawu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. /-/ M. Kosewska /-/ W. Długaszewska /-/ M.Ławniczak za nieobecnego Sędziego /-/ W. Długaszewska