III SA/Po 503/18

Dnia 4 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi A.P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2018 r. o nałożeniu na A.P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], zwanego dalej Skarżącym, kary pieniężnej w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] stycznia 2018 r. w miejscowości [...] na autostradzie A1 przeprowadzono kontrolę drogową samochodu ciężarowego marki MAN wraz z przyczepą marki DROMECH. Zatrzymanym pojazdem kierował S.N., który wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy. Podczas kontroli stwierdzono naruszenia: przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do 1 godziny oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę; skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę; nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności i przebytej drogi. Przebieg i wyniki kontroli zamieszczono w protokole. Przesłuchano kierowcę w charakterze świadka. Na podstawie powyższych ustaleń Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nałożył na Skarżącego na podstawie art. 92a ust. 1ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907, karę pieniężną w wysokości [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący podniósł, że zapewnia właściwą organizację i dyscyplinę pracy, a także na bieżąco kontroluje czas pracy zatrudnionych kierowców. Podkreślił, że do naruszenia doszło tylko i wyłącznie z winy kierowcy, bez wiedzy i aprobaty przedsiębiorcy. Nie miał wiedzy oraz wpływu na naruszenie przepisów przez kierowcę S.N.. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., wskazaną we wstępie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że analiza zapisów z protokołu kontroli, danych cyfrowych z karty kierowcy raz z urządzenia rejestrującego po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci przerwy napięcia wykazała, że kierowca w dniach [...].01.2018r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o [...] godzin i [...] minuty, a w dniach [...].01.2018 r. o [...] godziny i [...] minut, za co należało nałożyć karę w wysokości [...] zł (naruszenie lp. 5.1 załącznika nr 3 do u.t.d.). Odnośnie naruszenia lp. 5.3 (skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej minut do jednej godziny oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę) organ wskazał, że w dniach [...].01.2018 r. kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o [...] godziny i [...] minuty, a w dniach [...].01.2018 r. o [...] godziny i [...] minuty, zatem zasadne było utrzymanie kary w wysokości [...] zł. W zakresie naruszenia lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. organ wskazał, że kierowca w dniach [...].01.2018 r. i [...].01.2018 r. nie rejestrował przebytej drogi, prędkości i aktywności kierowcy, przy czym w ww. okresach kierowca wykonywał przewóz bez umieszczonej w tachografie karty kierowcy z włączoną funkcją OUT, co zresztą zeznał sam kierowca. Z tego tytułu zasadne było nałożenie kary w wysokości [...] zł. Jednocześnie organ stwierdził, że Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczności umożliwiające zastosowanie art. 92b i art. 92c u.t.d. Przebieg i wyniki kontroli utrwalono w protokole kontroli. Skarżący w skardze na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł o uchylenie decyzji. Zarzucił decyzji naruszenie: 1. art. 6, 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a., art. 92b ust. 1, poprzez błędne ustalenie odpowiedzialności przez organy administracji publicznej oraz ustalenia stanu faktycznego niezgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie decyzji, 2. art. 92b ust. 1, 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. poprzez ustalenie błędnej odpowiedzialności za naruszenia, na które przewoźnik nie miał wpływu, 3. art. 10 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r., poprzez ustalenie błędnej odpowiedzialności za naruszenia na które strona skarżąca nie miała wpływu oraz uznanie, że za prawidłowe użytkowanie tachografu odpowiada tylko pracodawca, 4. niezgodne z prawem podwójne karanie za to samo naruszenie wskazując, że byt naruszenia z lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym zależy od naruszenia wymienionego w lp. 6.2.1. załącznika. W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Wskazał nadto, że nie wiedział o stosowaniu przez kierowcę niedozwolonego urządzenia. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek prawidłowej organizacji czasu pracy kierowcy i na przedsiębiorcy spoczywa również obowiązek kontroli kierowcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Bezsporne w niniejszej sprawie jest stwierdzenie naruszeń z lp. 5.1, lp. 5.3 i lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Istota sporu sprowadza się do określenia czy strona skarżąca zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy zgodnie z art. 92b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1907, ze zm., zwanej dalej: u.t.d.), a także czy zaistniały przesłanki z art. 92c u.t.d. Zgodnie z treścią art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 409); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, właściwa organizacja i dyscyplina pracy, o której mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d., obejmuje nie tylko przeprowadzanie szkoleń pracowników czy niezachęcanie ich, np. w systemie wynagradzania, do naruszania obowiązującego czasu pracy. By móc uchylić się od odpowiedzialności, przewoźnik winien wykazać, że do naruszeń doszło pomimo sprawowania stałego i wnikliwego nadzoru nad zatrudnionymi przez siebie pracownikami, a ich wykrywanie wiąże się ze stosowaniem środków dyscyplinujących przewidzianych w przepisach prawa pracy. Chodzi między innymi o takie dowody, z których wynikałoby, że przedsiębiorca dokonuje analizy tras do klienta (odległość, topografia, rozkład parkingów), analizy danych zawartych na kartach kierowców, stosuje system nagród oraz kar - w przypadku stwierdzenia naruszeń (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 631/17). Nadto, brak dowodów na to by skarżący przedsiębiorca permanentnie kontrolował pracowników, a trasy planował tak by nie prowokowało to kierowcy do naruszenia przepisów o czasie pracy (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 290/17). Należy odnotować, iż skarżący kwestionował rozstrzygnięcia organów obu instancji w zakresie, w jakim przypisano mu również odpowiedzialność za nierejestrowanie przez kierowcę za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, za co nałożono karę pieniężną w wysokości [...] zł. Podstawę materialną przyjęcia odpowiedzialności skarżącego stanowił art. 92a ust. 1, 6, 7 u.t.d. w związku z lp. 6.2.1. zał. nr 3 do ustawy, art. 32 i art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (tekst jedn.: Dz.U.UE.L 2014 60.1 z późn. zm.). Powołane przepisy przewidują odpowiedzialność za naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, a na gruncie niniejszej sprawy - nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Z protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze świadka (k. 12 akt adm.) wynika, że dyspozycje gdzie ma jechać otrzymuje od jednego z kierowców, nikt inny się z nim nie kontaktuje, jak też nie kontroluje jego czasu pracy. Ponadto w jego ocenie wprawdzie dane z karty i tachografu są sczytywane, jednak nikt tego nie analizuje. Zeznał także, że nie pamięta, czy informował kogoś w firmie o dokonaniu załadunku bez zalogowanej karty. W orzecznictwie wyjaśnia się, że protokół z kontroli ma charakter dokumentu urzędowego (zob. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 997/15). W innym wyroku (z dnia 7 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1416/15) NSA wskazał, że dowód z dokumentu urzędowego jakim jest prawidłowo sporządzony protokół ma szczególne znaczenie, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Tym samym, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, Skarżący nie wykazał, by w niniejszej sprawie przewóz został właściwie zorganizowany – brak w szczególności jakichkolwiek dowodów wykazujących zaplanowanie przedmiotowego przewozu w sposób umożliwiający przestrzeganie przepisów. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, należy podkreślić, że nie można uznawać, że brak możliwości bieżącej kontroli kierowcy zwalnia przedsiębiorcę z odpowiedzialności wynikającej z art. 92a ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1907, ze zm.). Przyjęcie takiego poglądu oznaczałoby, że przedsiębiorca mógłby się na tego rodzaju okoliczności powoływać właściwie w każdej sytuacji naruszenia przez kierowcę przepisów prawa, co w konsekwencji oznaczałoby w istocie zwolnienie przedsiębiorcy w każdej sytuacji z podstawowego obowiązku, jaki został określony w tych przepisach. Ustawodawca wyraźnie wskazał cel podejmowanych przez przedsiębiorcę działań, tj. zorganizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów ustawy, choć w zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd, a wtedy trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy. Jednakże tej okoliczności nie można kwalifikować w kategoriach "braku wpływu", czy okoliczności, których "nie można przewidzieć", bowiem przedsiębiorca ma obowiązek organizowania kierowcom pracy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń przepisów (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt II SA/Go 750/17). Kara pieniężna, jako instrument władztwa administracyjnego nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie tej odpowiedzialności. Wina i stopień zawinienia nie są przesłankami nałożenia kary pieniężnej. W związku tym badanie świadomości i stosunku przedsiębiorcy do danego naruszenia prawa nie ma znaczenia dla możliwości wymierzenia omawianej kary (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt II SA/Go 630/17). Warunkiem wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy w oparciu o art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2016 r. poz. 1907) jest wykazanie zapewnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych. W przepisie tym chodzi o sytuację wyjątkową, czyli taką, której doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy nie był w stanie przewidzieć (wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 254/17). Kary za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu określone zostały w lp. 5.1 załącznika nr 3, a kary za skrócenie dziennego okresu odpoczynku przewidziane są w lp. 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d. Ponadto w lp. 6.2.1 została określona kara za naruszenie polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Kary te nałożone zostały w opisanym stanie faktycznym zgodnie z obowiązującymi przepisami. Sąd nie dopatrzył się również zarzucanych naruszeń przepisów art. 6, 7, 77, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257). W ocenie Sądu, postępowanie w sprawie niniejszej przeprowadzone zostało z poszanowaniem przepisów proceduralnych Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy, przeprowadzono postępowanie dowodowe i dokonano analizy danych z kart kierowców i tachografów zainstalowanych w pojazdach. Organy nie uchybiły zasadom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dokładając przy tym starań, by dokładnie ustalić w sposób kompleksowy stan faktyczny w niniejszej sprawie, o czym świadczy szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne zarówno zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu I instancji. Zebrany materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do stwierdzenia dopuszczenia się przez skarżącego z jednej strony ustalonych naruszeń obowiązków i warunków przewozu drogowego wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym, a z drugiej przyjęcia stanowiska, że nie spełnił przesłanek określonych w art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym, dających organom możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niezrozumiały jest również zarzut Skarżącego w zakresie podwójnego karania za to samo naruszenie i odnoszenie się w tym zakresie do czasu pracy kierowcy oraz użycia przez kierowcę niedozwolonego urządzenia. Skarżący w niniejszej sprawie nie został ukarany za naruszenie zasad i warunków wyposażenia pojazdu w tachograf (lp. 6.1 załącznika nr 3 do u.t.d.), lecz wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf (lp. 6.2 załącznika nr 3 do u.t.d.). Naruszenie to jest niezależne od naruszeń przepisów w zakresie czasu pracy kierowców (lp. 5.1 i 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d.). Podkreślić należy, że Skarżący w istocie nie próbował w skardze w sposób rzeczowy wykazać, że do stwierdzonych w protokole kontroli naruszeń nie doszło. Odwoływał się do okoliczności pozwalających na zaniechanie nałożenia kary pomimo, że naruszenia zaistniały. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302).