III SA/Po 539/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Geremek WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi J.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o d d a l a s k a r g ę /-/W. Długaszewska /-/M. Lorych – Olszanowska /-/T.M. Geremek Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 ppkt a oraz art. 18 ust. 7 pkt 9 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – (Dz. U. Nr 70 poz. 473 z 2007 r. – t.j. ze zm.), Burmistrz Miasta i Gminy W., cofnął zezwolenie udzielone J. N., na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży W uzasadnieniu decyzji organ administracji wyjaśnił, że w dniu [...] wpłynął wniosek Prokuratora Rejonowego we W. o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu i na piwo oraz napojów zawierających powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, udzielonych przedsiębiorcy: J. N. (decyzje wydane przez Burmistrza Miasta i Gminy W. w dniu [...], oznaczone numerami: [...] i [...]). Z uzasadnienia pisma Prokuratury, jak również z załączonego do wniosku materiału dowodowego wynika, że prawomocnym wyrokiem z dnia 21 maja 2007r. (sygn. akt II K 221/07) Sąd Rejonowy we Wrześni stwierdził, że M. A. - będąca pracownikiem J.N., sprzedała w dniu [...] w sklepie przy ulicy [...] we W alkohol osobie nieletniej, działając tym samym wbrew przepisom ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Stosownie do art. 18 ust. 10 pkt 1 ppkt a wskazanej wyżej ustawy organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży i napojów alkoholowych, a w szczególności w przypadku sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim. W dniu [...] Burmistrz Miasta i Gminy W. wszczął z urzędu stepowanie w sprawie cofnięcia przedmiotowych zezwoleń. W dniu [...] J.N. został poinformowany o możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do branych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w sprawie, z czego skorzystał w obecności pracowników Urzędu oświadczył, że nic mu nie wiadomo o fakcie jakiegokolwiek postępowania karnego wobec M. N., która obecnie już u niego nie pracuje. W toku postępowania J.N. czterokrotnie złożył na piśmie swoje wyjaśnienia w tej sprawie, argumentując, że sklep przy ulicy [...] jest jedynym źródłem jego utrzymania oraz że nie posiadał wiedzy o fakcie sprzedaży alkoholu osobie nieletniej i o toczącym się w związku z tym postępowaniem karnym wobec pracującej wówczas u niego M. N. Podnosił również, że w momencie kiedy stwierdzono sprzedaż alkoholu osobie nieletniej przebywał na zwolnieniu lekarskim, wobec czego jego czynności kontrolne i nadzorcze wobec pracownicy były ograniczone, poddawał ponadto w wątpliwość fakt czy w miesiącu luty 2007 roku w ogóle możliwa była sprzedaż piwa "Goldman" - utrzymując, że takiego rodzaju piwa nie posiadał wówczas w asortymencie. Stosownie do art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu 1 alkoholizmowi organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów osobom nieletnim. Potwierdzeniem, że taka sytuacja miała miejsce jest niewątpliwie Wyrok Sądu Rejonowego we Wrześni z dnia 21 maja 2007r. w sprawie M.A. oskarżonej o to, że sprzedała alkohol osobie małoletniej oraz załączone do niego przez Prokuraturę notatki urzędowe Policji oraz protokoły z przesłuchań świadków i podejrzanego. Jednorazowe nieprzestrzeganie zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom do lat 18, stanowi przesłankę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (wyrok NSA w Warszawie z 25.10.2006r. II GSK 175/06). Jak wynika z wyroku "handel napojami alkoholowymi nie może być w Polsce traktowany jako prowadzenie zwykłej działalności gospodarczej. Daje temu wyraz ustawa o wychowaniu w trzeźwości, która stawia zadanie ograniczenia spożycia napojów alkoholowych (...) Szczególne znaczenie ma w tym zakresie ograniczenie dostępu do napojów alkoholowych osób niepełnoletnich. Nieprzypadkowo więc ustawodawca wprowadził całkowity zakaz sprzedaży i podawania alkoholu osobom do lat 18, zaś zawinione naruszenie m. in. tego zakazu zakwalifikował jako przestępstwo zagrożone odpowiedzialnością karną. W celu uniknięcia ryzyka sprzedaży lub podawania napojów alkoholowych osobom niepełnoletnim ustawodawca dał sprzedającemu i (podającemu) prawo żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy". Pracownica J. N. nie skorzystała jednak z tego prawa. Zaistnienie przesłanek do cofnięcia zezwolenia wpływa natomiast bezpośrednio na sytuację prawną adresata wydanego zezwolenia - tj. J N. i musi prowadzić do cofnięcia wydanego aktu administracyjnego. Bez znaczenia jest tutaj fakt, że w czasie zdarzenia przebywał na zwolnieniu lekarskim. Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. Nie może on uniknąć zastosowania sankcji z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości poprzez wykazanie, ze dochował staranności przy doborze pracowników i ich przeszkolenia oraz przy sprawowaniu nad nimi nadzoru (Wyrok NSA w Warszawie z dnia 10 października 2006r. II GSK 160/06). Decyzją z dnia [...], nr [...], powołując się na art. l27 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 Kpa – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. ( t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania J. N. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia nr [...] z dnia [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowe zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (decyzja Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] nr [...]), wygasło z mocy prawa – art. 18 ust. 12 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w dniu 7 lipca 2008 r., gdyż upłynął termin jego ważności, co oznacza, że zarówno w dniu odbioru zaskarżonej decyzji, jak i w dniu złożenia odwołania przez przedsiębiorcę, przedmiotowe zezwolenie nie istniało już w obrocie prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, J.N. stwierdził, ze zaskarżona decyzja spowodowała, że Urząd Miasta i Gminy W. wstrzymał wydanie decyzji – zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z dnia [...], nr pisma [...]. Ponadto wyjaśnił, że z przedstawionych faktur VAT i wydruków z kasy fiskalnej wynika, że w jego sklepie nie było piwa, jakie rzekomo miało być sprzedane nieletniej osobie. Stwierdził też, że do dnia [...] nie wiedział o istnieniu wyroku Sądu Rejonowego we Wrześni z dnia 21 maja 2007r (sygn. akt II K 221/07) i nie miał możliwości się odwołać i wyjaśnić swojego stanowiska, tym bardziej, że wyrok ten jest dla niego krzywdzący. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację. Natomiast ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego w imieniu skarżącego wniósł o uwzględnienie w całości przedmiotowej skargi swojego mandanta i uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w P., nr [...] oraz wskazał, że choć przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 a) ustawy z 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 70 poz. 473 ze zm.) nie operuje pojęciem winy, a sankcję w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu organ administracyjny wywodzi z zasady ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, to niemniej żadnemu cywilizowanemu systemowi prawa nie jest znana zasada odpowiedzialności zbiorowej za działania osób trzecich. Fakt sprzedaży przez ekspedientkę sklepu prowadzonego przez skarżącego alkoholu osobie nieletniej, jest w niniejszej sprawie bezsporny, oczywiste jest również to, że piwo marki "Goloman" będące przedmiotem występku tejże ekspedientki nigdy nie było przedmiotem obrotu handlowego skarżącego. O całym zdarzeniu jakim była sprzedaż dwóch piw nieletniej z naruszeniem przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości oraz o prawomocnym skazaniu swej byłej pracownicy skarżący dowiedział się dopiero w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji sankcja cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu jest nieadekwatna do zaistniałej sytuacji. Trudno bowiem obciążać skarżącego pozbawieniem możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w dotychczasowym zakresie z tej tylko racji, że pracownik nadużył zaufania swego pracodawcy zajmując się w godzinach pracy sprzedażą na własną rękę piwa nie pozostającego na stanie magazynowym sklepu skarżącego. Skarżący ma interes prawny w uchyleniu zaskarżonej decyzji z przyczyn czysto merytorycznych, a to z racji na fakt nie rozpoznania do chwili obecnej jego wniosku z dnia 4 czerwca 2008 roku o zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych złożonego w związku z upływem czasu obowiązywania poprzedniego zezwolenia i uzależnienie jego wydania od stanowiska Sądu w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z [...], cofającą zezwolenie, udzielone skarżącemu J.N. na sprzedaż określonych w nim napojów alkoholowych i umorzyło postępowanie, które toczyło się przed organem I instancji. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia jest wyeliminowanie z obrotu decyzji cofającej zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych i zakończenie postępowania w tym przedmiocie. Rezultat powyższego rozstrzygnięcia pokrywa się w całości z takim rezultatem jaki miałby miejsce w sytuacji uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny żądania skargi w całości i to żądania skargi w brzmieniu sformułowanym ostatecznie do protokołu rozprawy w dniu 18 czerwca 2009 r. Uwzględnienie bowiem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny żądania wyrażonego we wcześniejszym piśmie pełnomocnika skarżącego, z dnia 8 czerwca 2009 r. i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], prowadziłoby do pozostawienia w obrocie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy we W., cofającej udzielone skarżącemu pozwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. Byłoby to rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącego, sprzeczne z postanowieniami art.134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutów skargi, wyrażonych zarówno przez skarżącego jak i jego pełnomocnika, stwierdzić należy, że pozostają one bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Zarzuty te koncentrują się głównie na wykazywaniu, że w sklepie prowadzonym przez skarżącego nie prowadzono sprzedaży piwa jakie stwierdzono w posiadaniu osoby małoletniej. W piśmie z dnia 8 czerwca 2009 r. pełnomocnik skarżącej stwierdza, że "Fakt sprzedaży przez M. N., ekspedientkę sklepu prowadzonego przez skarżącego alkoholu nieletniej S. S., jest w niniejszej sprawie bezsporny,...". Stanowisko pełnomocnika skarżącego wskazuje więc jednoznacznie na fakt zaistnienia przesłanek z art. 18 ust. 10 pkt 1 ppkt a ustawy z dnia 26. 10. 1982 r o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. Nr 70, poz. 473 z 2007 r. ze zm.). Jest to jednak bez znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., mocą której uchylono niekorzystną dla skarżącego decyzję Burmistrza Miasta i Gminy we W. i umorzono postępowanie toczące się przed tym organem. W tak powstałym stanie prawnym nie można już bowiem twierdzić, że skarżący obciążony został jakąkolwiek sankcją pozbawiającą go możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w dotychczasowym zakresie a także sankcją pozbawiającą go możliwości uzyskania zezwolenia na sprzedaż alkoholu na następny okres. Mając powyższe na uwadze oraz wobec faktu, że skarżący nie sformułował zarzutów wskazujących na niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji, która w ocenie Sądu nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ T.M. Geremek K.P.d