III SA/Po 590/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi B. P. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wystawienia tytułu wykonawczego postanawia: odrzucić skargę. B. P. wniósł do Sądu skargę, w której zażądał uchylenia względnie stwierdzenia nieważności lub umorzenia tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący ponadto wniósł o ustalenie stanu faktycznego będącego podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, w tym dokonania rozliczeń, oceny podstaw prawnych wystawienia tytułu i uzupełnienia dokumentacji ZUS. W piśmie z 4 grudnia 2024 r. skarżący przedstawił oczekiwania indywidualnego podejścia do każdego z roszczeń i jego analizy (nie zgodził się na łączenie spraw z różnych tytułów wykonawczych), wyraził chęć przesłuchania wszystkich pracowników ZUS, którzy wydawali decyzje, tytuły wykonawcze, postanowienia i kierowali korespondencję do skarżącego. Skarżącemu postanowieniem z 14 stycznia 2025 r. udzielono prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. W piśmie z 23 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o niezwłoczne zwolnienie go z funkcji pełnomocnika z uwagi na niemożność pogodzenia prowadzenia kancelarii z obsługą sprawy skarżącego, problemy zdrowotne i różnicę zdań ze skarżącym co do taktyki procesowej w sprawie. Przy piśmie z 25 lutego 2025 r. Sąd przesłał OIRP w P. kopię wniosku pełnomocnika skarżącej o zmianę pełnomocnika z urzędu. Skarżący w piśmie z 2 marca 2025 r. wniósł o wyznaczenie nowego pełnomocnika podnosząc, że skarga dotyczy bezczynności polegającej na nieudostępnieniu mu dokumentów związanych z przedmiotowym tytułem wykonawczym, uniemożliwienia rozłożenia należności na raty i egzekucji ponad miarę. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że jako organ egzekucyjny wystawił wobec skarżącego tytuł wykonawczy nr [...]. W ocenie organu nie jest możliwe wniesienie skargi do sądu administracyjnego na tytuł wykonawczy, a skarżącemu przysługują inne środki obrony, tj. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, skarga na czynność egzekucyjną czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, który nie jest ograniczony terminem do jego wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd zobowiązany jest do zbadania przesłanek dopuszczalności skargi. W szczególności Sąd bada czy sprawa, w której wniesiono skargę, jest sprawą określoną w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.". W kontrolowanej sprawie ze skargi oraz pism skarżącego i jego pełnomocnika wynika, że jej przedmiotem jest czynność organu w postaci wystawienia tytułu wykonawczego nr [...]. Ponadto, ze skargi oraz pism skarżącego i jego pełnomocnika wynika, że kwestionowane jest zarówno istnienie należności objętej tytułem wykonawczym, jak też jej wysokość i całość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy określaniu tejże należności, w tym bezczynność w udostępnieniu dokumentów związanych z wystawieniem tytułu wykonawczego. Skarga na czynność w postaci wystawienia tytułu wykonawczego jest niedopuszczalna. Z kolei z urzędu Sądowi wiadomo, że kwestia bezczynności w udostępnianiu dokumentów jest przedmiotem odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego pod sygn. akt III SAB/Po 17/24. Odnośnie niedopuszczalności skargi na czynność wystawienia tytułu wykonawczego należy podnieść, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego, 4b) opinie, o których mowa w art. 119 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, stąd akty lub czynności w nim niewymienione nie mogą być przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2025 r., poz. 132) tytuł wykonawczy to dokument urzędowy niezbędny do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dokument ten potwierdza istnienie i wymagalność obowiązku, do wykonania którego ma doprowadzić postępowanie egzekucyjne. Tytuł wykonawczy nie jest wymieniony w art. 3 § 2 p.p.s.a., stąd nie można wnieść na niego skargi do sądu administracyjnego. W szczególności nie rozstrzyga on żadnej sprawy, nie stanowi decyzji administracyjnej ani postanowienia w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego, nie jest postanowieniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym ani aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarga na tytuł wykonawczy jest niedopuszczalna (por.: postanowienia o sygn. akt II GSK 2415/13, II FSK 323/18 i I SA/Gl 1403/21 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skoro przedmiotem skargi jest czynność wystawienia tytułu wykonawczego niemieszczącej się w katalogu spraw wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a., na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Z kolei w zakresie zawartego w skardze zarzutu bezczynności należy wskazać, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, że skarżący przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie wniósł do Sądu skargę na bezczynność i szeroko określoną nieprawidłowość działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym na nierozpoznanie wniosku o rozłożenie na raty zaległości z tytułu nieopłaconych składek, jak też wniosków o udostępnienie dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego. Skargę tą zarejestrowano w tutejszym sądzie pod sygn. akt III SAB/Po 17/24. Wraz z wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt III SAB/Po 17/24 rozpoczął się stan zawisłości, który będzie trwał do uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w tej sprawie. Zawisłość sprawy o sygn. akt III SAB/Po 17/24 oznacza zakaz wszczęcia nowego postępowania o bezczynność między tymi samymi stronami i w tej samej sprawie. Natomiast co do poruszonej przez skarżącego okoliczności egzekucji ponad miarę należy podnieść, że skarżącemu w postępowaniu egzekucyjnym służy skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 p.e.a.). Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zwolnienie z funkcji pełnomocnika i wniosku skarżącego o wyznaczenie nowego pełnomocnika należy wskazać, że ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 p.p.s.a.), natomiast wyznaczenie konkretnej osoby należy do kompetencji właściwego organu samorządu zawodowego (art. 253 § 1 p.p.s.a.), a nie Sądu. Sąd w związku z powyższymi wnioskami zwrócił się do OIRP w P. o wyznaczenie innej osoby do reprezentowania skarżącego, ale do dnia wydania niniejszego postanowienia nie otrzymał informacji o wyznaczeniu nowego pełnomocnika, stąd nie ma przeszkód w doręczeniu niniejszego postanowienia dotychczasowemu pełnomocnikowi. Wobec tego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę.