III SA/Po 595/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. P. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wystawienia tytułu wykonawczego postanawia odrzucić skargę. B. P. w dniu 1 października 2024 r. wniósł do tutejszego Sądu skargę na tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, żądając uchylenia/stwierdzenia nieważności lub umorzenia ww. tytułu wykonawczego. Ponadto wniósł o ustalenie stanu faktycznego będącego podstawą jego wystawienia, w tym dokonania rozliczeń, oceny podstaw prawnych wystawienia tytułu oraz uzupełnienia dokumentacji ZUS. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na brak podstaw prawnych do wniesienia skargi na tytuł wykonawczy, który nie jest aktem administracyjnym. Wyjaśniono, że skarżącemu przysługują inne środki obrony tj. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, skarga na czynność egzekucyjną, czy też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, który nie jest ograniczony terminem do jego wniesienia. W piśmie procesowym z 4 grudnia 2024 r. skarżący wyraził oczekiwanie indywidualnego podejścia do każdego z roszczeń i jego analizy. Zgłosił również chęć przesłuchania wszystkich pracowników ZUS, którzy wydawali decyzje, tytuły wykonawcze, postanowienia oraz kierowali do niego korespondencję. Postanowieniem z 3 stycznia 2025 r. sygn. akt III SPP/Po 72/24 skarżącemu udzielono – na jego wniosek - pomocy prawnej poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Pismem z 27 stycznia 2025 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] zawiadomiła Sąd, iż na pełnomocnika skarżącego z urzędu wyznaczono r. J.W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd zobowiązany jest do zbadania przesłanek dopuszczalności skargi. Sąd winien zbadać, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, jest sprawą określoną w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.). W niniejszej sprawie ze skargi wynika, że jej przedmiotem jest czynność ZUS w postaci wystawienia tytułu wykonawczego. Z treści skargi wynika również, że skarżący kwestionuje zarówno istnienie należności objętej tytułem wykonawczym, jak też jej wysokość oraz całość postępowania ZUS przy określaniu należności. Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego, 4b) opinie, o których mowa w art. 119 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, stąd akty lub czynności w nim niewymienione nie mogą być przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2025 poz. 132) tytuł wykonawczy to dokument urzędowy niezbędny do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dokument ten potwierdza istnienie i wymagalność obowiązku, do wykonania którego ma doprowadzić postępowanie egzekucyjne. Tytuł wykonawczy nie został wymieniony w treści art. 3 § 2 P.p.s.a., stąd nie można wnieść na niego skargi do sądu administracyjnego. W szczególności nie rozstrzyga on żadnej sprawy administracyjnej, nie stanowi decyzji administracyjnej, ani postanowienia w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego, nie jest postanowieniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym, ani aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Skarga na tytuł wykonawczy jest więc niedopuszczalna (por.: postanowienia Naczelnego sądu Administracyjnego z: 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 2415/13, z 24 maja 2018 r., sygn. II FSK 323/18 i z 31 stycznia 2022 r., sygn. I SA/Gl 1403/21 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc zatem pod uwagę, że przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest czynność wystawienia tytułu wykonawczego, która nie mieści się w katalogu spraw wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., Sąd uznał skargę za niedopuszczalną i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. orzekł o jej odrzuceniu. Odnośnie zawartego w skardze zarzutu bezczynności ZUS Sąd wyjaśnia, że z urzędu wiadomym mu jest, że skarżący przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie wniósł do tutejszego Sądu skargę na bezczynność ZUS w zakresie nierozpoznanie wniosku o rozłożenie na raty zaległości z tytułu nieopłaconych składek jak też wniosków o udostępnienie dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego. Skargę w tym przedmiocie zarejestrowano jako sprawę pod sygn. III SAB/Po 17/24 o zostanie ona rozpatrzona odrębnie.