III SA/Po 596/16
WyrokWSA w Poznaniu2016-10-05
Skład orzekający: Małgorzata Górecka, Marzenna Kosewska, Szymon Widłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy korekta wniosku o przyznanie płatności obszarowej, polegająca na zmniejszeniu zadeklarowanej powierzchni, może być uznana za skuteczną, jeśli została dokonana po stwierdzeniu przez organ nieprawidłowości we wniosku, a błąd nie jest oczywisty w rozumieniu art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009?Ratio decidendi
Korekta wniosku o przyznanie płatności obszarowej, polegająca na zmniejszeniu zadeklarowanej powierzchni, nie może być uznana za skuteczną, jeśli została dokonana po poinformowaniu rolnika o nieprawidłowościach we wniosku lub o zamiarze kontroli na miejscu, a błąd nie jest oczywisty w rozumieniu art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Błąd oczywisty to taki, który wynika z samej treści wniosku i jest łatwy do wykrycia bez dodatkowych informacji, a nie wynika z konieczności konfrontacji z innymi dokumentami lub zasadami realizacji programów pomocowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz nałożenia pomniejszenia płatności. Rolniczka złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2010, deklarując określone powierzchnie gruntów. W trakcie postępowania stwierdzono niezgodności między zadeklarowanymi a stwierdzonymi powierzchniami oraz sprzeczność między deklaracją przeznaczenia traw na susz paszowy a wymogami programu rolnośrodowiskowego. Rolniczka dokonała korekty wniosku, zmniejszając deklarowane powierzchnie. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności i nałożyły pomniejszenia, uznając, że korekta nie była skuteczna, a błąd nie był oczywisty. Sprawa przeszła przez kilka instancji sądowych, w tym dwukrotnie przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który uchylił jedną decyzję i stwierdził nieważność drugiej, wskazując na potrzebę rozważenia skuteczności korekty wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: Sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oddala skargę
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] (dalej: "strona") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożenia pomniejszenia płatności.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] maja 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] wpłynął wniosek strony o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2010: - jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych oznaczonych identyfikatorami A, B, BB, C, CC, D, DD, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, O, P, R, X, o łącznej powierzchni [...] ha, - uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do działek rolnych oznaczonych identyfikatorami B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, F1, G1, H1, I1, J1, K1, L1, Ł1, M1, N1, O1, P1, R1, X1, o łącznej powierzchni [...] ha. Wnioskiem tym strona wystąpiła także o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
W dniach [...] lutego 2011 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni przeprowadzona została kontrola na miejscu. Jej wyniki utrwalono w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] oraz materiale fotograficznym. W wyniku kontroli stwierdzono, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej J/J1 ([...] ha), położonej na działce ewidencyjnej nr [...], jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej ([...] ha), zadeklarowana powierzchnia działki rolnej L/L1 ([...] ha), położonej na działce ewidencyjnej nr [...], jest większa od powierzchni stwierdzonej ([...] ha), zadeklarowana powierzchnia działki rolnej O/O1 ([...] ha), położonej na działce ewidencyjnej nr [...], jest większa od powierzchni stwierdzonej ([...] ha) oraz, że cała działka rolna X/X1 ([...] ha), położona na działce ewidencyjnej nr [...], nie jest gruntem rolnym, a stanowi nieużytek.
Pismem nadesłanym do Biura Powiatowego ARiMR dnia [...] maja 2011 r. strona wniosła zastrzeżenia do powyższego raportu, nie zgadzając się z ustaleniami odnoszącymi się do działek rolnych O i L, a także wskazując, że wcześniejsze kontrole zakwestionowanych działek nie wykazały nieprawidłowości.
Odnosząc się do tych zastrzeżeń Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], pismem z dnia [...] maja 2011 r., poinformował stronę, że rozpatrując jej zastrzeżenia nie stwierdził uchybień w przeprowadzeniu kontroli na miejscu, podtrzymując ustalenia zawarte w raporcie.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] przyznał stronie płatność w wysokości [...] zł, w tym z tytułu: - jednolitej płatności obszarowej (JPO) w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości; - uzupełniającej płatności obszarowej (UOP) do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. W uzasadnieniu podano, że pomniejszenie płatności nastąpiło z uwagi na różnice pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.
Na skutek odwołania strony, decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swego stanowiska organ drugiej instancji wskazał, że wniosek strony o przyznanie płatności na rok 2010 nie jest podpisany, co powoduje jego nieskuteczność.
W toku ponownie przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wezwał stronę do usunięcia braków formalnych w zakresie podpisów na wniosku o przyznanie płatności na rok 2010, załącznikach graficznych dołączonych do wniosku oraz oświadczeniu o przeznaczeniu traw uprawianych na trwałych użytkach zielonych na susz paszowy, które strona uzupełniła [...] sierpnia 2013 r.
Dokonując kontroli administracyjnej uzupełnionego wniosku organ pierwszej instancji ustalił jednak, że strona we wniosku o przyznanie płatności na rok 2010 zadeklarowała działki rolne A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1, X1 - o łącznej powierzchni [...] ha - do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy (UPO_TUZ), w odniesieniu do której warunkiem uzyskania jest zebranie trawy z całości deklarowanej powierzchni i dostarczenie jej do podmiotu skupującego. Jednocześnie te same działki zostały zgłoszone do programu rolnośrodowiskowego, w którym jednym z wymogów jest pozostawienie nieskoszonej powierzchni części działek rolnych.
Ze względu na wykrytą nieprawidłowość, dnia [...] października 2013 r. strona została wezwana do złożenia wyjaśnień ze zobowiązaniem do dostarczenia planu działalności rolnośrodowiskowej, dokumentacji przyrodniczej sporządzonej na potrzeby programu rolnośrodowiskowego, rejestru działalności rolnośrodowiskowej, umowy na dostawę zielonki oraz dokumentów świadczących o dostarczeniu traw zgodnie z umową do zatwierdzonego przez Agencję Rynku Rolnego przedsiębiorstwa przetwórczego w celu produkcji suszu paszowego lub nabywcy pasz do suszenia lub rozdrabniania.
W odpowiedzi na ostatnio wskazane wezwanie do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła dnia [...] listopada 2013 r. korekta wniosku o przyznanie płatności na rok 2010, w której strona pomniejszyła powierzchnię działek rolnych deklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy (UPO_TUZ): A1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, B1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, BB1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, C1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, CC1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, D1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, DD1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, E1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, G1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, Ł1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, M1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, O1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, X1 z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha. Dokonując wskazanej korekty strona nie przedstawiła żądanych w wezwaniu dokumentów.
Decyzją z dniu [...] kwietnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] po pierwsze, przyznał stronie płatność w wysokości [...] zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę [...]zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz po drugie, odmówił przyznania: 1) uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, nakładając pomniejszenia w kwocie [...]zł, które będą potrącane z płatności realizowanych przez ARiMR z EFRG lub EFRROW oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych, 2) uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca).
Organ pierwszej instancji w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że pomniejszenie płatności w przypadku JPO nastąpiło z uwagi na stwierdzone, w wyniku kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu, różnice pomiędzy powierzchnią kwalifikowaną działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Uznał przy tym, że w odniesieniu do JPO zawyżenie powierzchni w ujęciu procentowym wyniosło 3,18%, wobec czego kwotę przyznanej płatności pomniejszono o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę - zgodnie z art. 58 akapitem pierwszym rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
W odniesieniu do uzupełniającej płatności podstawowej organ pierwszej instancji wywiódł, że wskazane kontrole wykazały, iż powierzchnia stwierdzona, to jest kwalifikująca się do przyznania przedmiotowej płatności, wyniosła [...] ha. W związku z tym, że do płatności tej zadeklarowana została powierzchnia [...] ha, przedeklarowanie powierzchni stwierdzonej - w ujęciu procentowym - wyniosło 135,71%. W takim przypadku zgodnie z § 17 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą w zw. z art. 58 akapitem trzecim rozporządzenia nr 1122/2009, w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną do uzupełniającej płatności podstawowej a powierzchnią stwierdzoną przekraczającej 50% płatność nie przysługuje, a na rolnika nakłada się pomniejszenie w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną, zaś kwota nałożonego pomniejszenia podlegać będzie odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych.
Względem uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) organ wskazał z kolei, że strona zawnioskowała o przedmiotowy schemat pomocowy po raz pierwszy dopiero w korekcie wniosku o przyznanie płatności na rok 2010, która wpłynęła dnia [...] listopada 2013 r. (nadanej w placówce pocztowej [...] listopada 2013 r.), co oznacza, że wniosek o przyznanie tej płatności na rok 2010 został złożony po ostatecznym terminie na jego złożenie. Podstawowy termin składania wniosków upływał dnia [...] maja 2010 r., natomiast termin dodatkowy, uwzględniający sankcje opóźnieniowe, dnia [...] czerwca 2010 r. Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji wskazał, że strona nie spełniła warunków przyznania płatności zwierzęcej określonych w § 6 i § 7 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą.
W odwołaniu z dnia [...] maja 2014 r., złożonym przez stronę osobiście, zakwestionowano decyzję w zakresie nieprzyznania płatności "od części działki nr [...] położonej w [...], części działki [...] położonej w [...] i części działki [...] położonej w [...]". Odwołująca wywiodła, że składane od 2004 roku wnioski o przyznanie płatności do posiadanych gruntów były uwzględniane mimo licznych kontroli i dopiero kontrola w roku 2011, której wyniki zresztą kwestionowała, wykazała, że powierzchnia części działek jest mniejsza, a jedna z działek stanowi nieużytek. Podniesiono, że podane przez stronę powierzchnie działek są zgodne z dokumentami urzędowymi jakimi są wypisy z rejestru gruntów. Zdaniem odwołującej, zarówno kontrola jak i prowadzone śledztwo były wynikiem omyłek i uprzedzeń organów Agencji i Prokuratury.
W odwołaniu datowanym na dzień [...] maja 2013 r., sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika strony, zarzucono natomiast, że z dokonanymi pomniejszeniami płatności nie sposób się zgodzić bowiem wskazane przez stronę powierzchnie działek ustalone zostały na podstawie rejestru gruntów i nie były kwestionowane w poprzednich latach, gdy deklarowane były do płatności przez innych producentów rolnych. Nadto, decyzja narusza przepis art. 107 § 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż nie wyjaśnia, co było powodem wykluczenia powierzchni z poszczególnych działek rolnych. Podniesiono, że nie jest wykluczona niedokładność ortofotomapy, w oparciu o którą dokonano weryfikacji działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, a także że strona nie znała "powierzchni PEG" deklarowanych działek rolnych, wobec czego brak jest podstaw do orzeczenia pomniejszenia płatności w wysokości odpowiadającej dwukrotnej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz stan prawny sprawy. Mając to na uwadze uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, jak też w prawidłowy sposób zastosował obowiązujące przepisy prawa.
W ocenie organu odwoławczego w okolicznościach rozstrzyganej sprawy kwestią zasadniczą było ustalenie czy powierzchnie działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2010 są zgodne ze stanem rzeczywistym, oraz czy stan ich użytkowania spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO), jak też czy wnioskodawczyni przysługuje płatność zwierzęca zawnioskowana w korekcie wniosku o przyznanie płatności.
Organ drugiej instancji podkreślił, że stan faktyczny dotyczący powierzchni zadeklarowanych działek rolnych został ustalony w oparciu o wyniki z przeprowadzonej kontroli na miejscu, zawarte w raporcie z kwalifikowalności powierzchni. Organ ARiMR szczegółowo odniósł się do dokonanych pomiarów działek i wynikających z nich wykluczeń. W konsekwencji nie stwierdził nieprawidłowości w ustaleniu przez organ pierwszej instancji stanu faktycznego dotyczącego stwierdzonych powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku. Tym samym prawidłowe zdaniem tego organu okazało się wyliczenie powierzchni kwalifikującej się do jednolitej płatności obszarowej. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2010 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha, zaś powierzchnia kwalifikująca się do tej płatności wynosiła [...] ha. Powierzchnia ta ustalona została w oparciu o system informacji geograficznej. Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 26 ust. 1 i art. 34 rozporządzenia nr 1122/2009, uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu i tak: - z działki ewidencyjnej nr [...] wykluczono powierzchnię [...] ha (działki rolne J, L); - z działki ewidencyjnej nr [...] wykluczono powierzchnię [...] ha (działka rolna O); - z działki ewidencyjnej nr [...] wykluczono powierzchnię [...] ha (działka X); - z działki ewidencyjnej nr [...] wykluczono powierzchnię [...] ha (działki CC, Ł). Łączna wykluczona powierzchnia wyniosła zatem [...] ha.
Początkowa kwota JPO (wynosząca [...] zł) podlegała wskutek powyższego pomniejszeniu ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią kwalifikowaną działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosząca 3,18% skutkowała pomniejszeniem należnej płatności o kwotę [...]zł, czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę.
W kwestii uzupełniającej płatności obszarowej organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie tej płatności na rok 2010 wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona, to jest kwalifikująca się do UPO wyniosła [...] ha. Powierzchnia ta ustalona została w oparciu o system informacji geograficznej. Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 26 ust. 1 i art. 34 rozporządzenia nr 1122/2009, uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu.
Organ drugiej instancji wskazał, że na skutek kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, iż strona zadeklarowała w nim do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni traw uprawianych na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy (UPO_TUZ) działki rolne: A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1 i X1 o łącznej powierzchni [...] ha, jednocześnie tę samą powierzchnię zgłaszając do płatności rolnośrodowiskowej w zakresie wariantów 3.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach oraz 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Tymczasem nie jest możliwe uzyskanie płatności w ramach powyższych schematów pomocowych do tej samej powierzchni zadeklarowanego gruntu. Wskazując, że w odpowiedzi na wezwania organu pierwszej instancji do złożenia wyjaśnień oraz korekty wniosku i wskazanych dokumentów - strona ostatecznie dokonała korekty wniosku zmniejszając powierzchnie działek rolnych deklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej (UPO_TUZ) oraz złożyła oświadczenie o przeznaczeniu traw uprawianych na trwałych użytkach zielonych na susz paszowy, uwzględniając pomniejszone w wyniku korekty powierzchnie działek rolnych - strona nie przedłożyła umowy na dostarczanie zielonki nabywcom pasz do suszenia lub rozdrabniania bądź zatwierdzonym przez Agencję Rynku Rolnego przedsiębiorstwom przetwórczym w celu produkcji suszu paszowego, jak również nie przedłożyła dokumentów finansowych, które mogłyby potwierdzić sprzedaż zielonki tym podmiotom. W konsekwencji działki rolne: A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1 oraz X1, na których zadeklarowała ubieganie się o uzupełniającą płatność obszarową zostały w całości wykluczone z tej płatności. W odniesieniu do tych działek nie został bowiem spełniony wymóg z § 5 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą. Ponadto wnioskodawczyni nie złożyła wraz z korektą wniosku dokumentów potwierdzających wykoszenie traw na działkach rolnych zadeklarowanych we wniosku do płatności uzupełniającej UPO_TUZ i dostarczenie ich do zatwierdzonego przez Agencję Rynku Rolnego podmiotu zajmującego się skupem zielonki (umowy, deklaracje dostaw, faktury). W kontekście stwierdzonego zaniechania organ drugiej instancji wskazał, że to strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zaniechanie przedłożenia przez stronę powyższych dokumentów skutkowało wykluczeniem powierzchni działek rolnych: A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1 i X1 z powierzchni kwalifikującej się do uzupełniającej płatności obszarowej.
W zakresie wykluczenia, w oparciu o wyniki kontroli na miejscu, części powierzchni działek rolnych J1 i L1 organ odwołał się do analogicznych ustaleń poczynionych w zakresie działek rolnych J i L zadeklarowanych do JPO.
W konsekwencji organ drugiej instancji za zasadne uznał wykluczenie z uzupełniającej płatności obszarowej powierzchni [...] ha, co w ujęciu procentowym stanowi zawyżenie powierzchni o 135,71%. Wobec faktu, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną do uzupełniającej płatności podstawowej a powierzchnią stwierdzoną przekroczyła 50% odmowa przyznania UPO była uzasadniona, jak też zaistniały podstawy do nałożenia sankcji w postaci potrąceń realizowanych z płatności przysługujących w trzech kolejnych latach kalendarzowych w wysokości [...] zł.
Za zgodne z prawem organ odwoławczy uznał także rozstrzygnięcie o odmowie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych ("płatności zwierzęcej"). Analogicznie jak organ pierwszej instancji ustalił, że pierwotny wniosek z dnia [...] maja 2010 r. nie zawierał deklaracji dotyczącej ubiegania się o płatność zwierzęcą i po raz pierwszy strona zadeklarowała płatność zwierzęcą na formularzu korekty wniosku o przyznanie płatności na rok 2010, nadanym w urzędzie pocztowym dnia [...] listopada 2013 r. Złożenie wniosku po dniu [...] czerwca 2010 r. skutkowało odmową przyznania płatności. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że terminy do złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowych nie podlegają przywróceniu.
Organ drugiej instancji odniósł się również do zarzutów zawartych w odwołaniu, odmawiając im zasadności. Dostrzegł, że w odwołaniach nie podniesiono zarzutów dotyczących zasadności wykluczenia działek rolnych: A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1 i X1 o, na których zadeklarowano uprawę traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy (UPO_TUZ) ani nie zakwestionowano zasadności odmowy przyznania płatności zwierzęcej.
W wyniku wywiedzionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 769/14, uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] w zakresie obejmującym utrzymanie w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedziba w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w części dotyczącej odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożenia pomniejszenia w wysokości [...] zł, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.
Sąd, odnosząc się do zarzutów skargi, podniósł, że w okolicznościach sprawy brak było podstaw do uznania, iż w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia zakazu reformationis in peius (art. 139 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego). Sąd wskazał bowiem, że w sytuacji gdy Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wydał w dniu [...] lipca 2013 r. decyzję kasacyjną, to jest decyzję na podstawie art. 138 § 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, to nie naruszył wspomnianego zakazu. Również orzekając ponownie w sprawie i wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. organ pierwszej instancji nie naruszył zakazu orzekania na niekorzyść strony, gdyż zakazem tym nie był związany w ponownie prowadzonym postępowaniu.
Za bezpodstawne Sąd uznał także zarzuty i wywody skarżącej w zakresie dotyczącym twierdzeń, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo bowiem orzekając poprzednio w sprawie i wydając decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. organ wyszedł poza zakres odwołania i rozpoznał sprawę w zakresie w jakim strona nie zaskarżyła decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2011 r., a tym samym zweryfikował (uchylił) na etapie postępowania odwoławczego decyzję ostateczną (część decyzji). W ocenie Sądu decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2011 r. nie mogła być zaskarżona jedynie w części. Nie zawierała ona odrębnych rozstrzygnięć mogących samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym (a tym samym podlegać częściowemu zaskarżeniu) ale jedno niepodzielne rozstrzygnięcie, będące efektem poczynionych przez pryzmat przepisów prawa ustaleń faktycznych organu. W takiej zaś sytuacji organ rozpoznający odwołanie skarżącej uprawniony był do orzekania w odniesieniu do całej decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. i nie dopuścił się zarzucanych mu naruszeń.
Sprawując kontrolę działań administracji publicznej, niezależnie od zarzutów skargi, Sąd stwierdził nadto, że zaskarżona decyzja wolna jest od naruszeń prawa o jakich mowa w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w odniesieniu do rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania jednolitej płatności obszarowej w pomniejszonej wysokości i odmowy przyznania tzw. płatności zwierzęcej. Organ ARiMR właściwie zebrał materiał dowodowy i dokonał jego oceny zgodnie z przepisami, wysnuwając z nich logiczne i uzasadnione wnioski. Sąd podkreślił przy tym fakt dokonania ustaleń faktycznych mających istotne znaczenie dla sprawy w oparciu o wyniki przeprowadzonej kontroli terenowej gospodarstwa rolnego skarżącej, utrwalone w powoływanym raporcie z kontroli. W ocenie Sądu, raport ten zawiera niezbędne informacje wymagane przepisami prawa. Zgłoszone przez skarżącą zastrzeżenia do wyników kontroli nie zostały uwzględnione. Organ drugiej instancji czyniąc stosowne ustalenia faktyczne uwzględnił natomiast cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a także ustosunkował się do zarzutów i wyjaśnień skarżącej, czemu dał wyraz w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że w toku kontroli na miejscu pomiary spornych działek rolnych wykonane były certyfikowanym urządzeniem GPS. Dopiero te dokonane w terenie pomiary skonfrontowano z ortofotomapą, pozostającą w dyspozycji organów, w wyniku czego nie ujawniono rozbieżności. Dodatkowo organ drugiej instancji ustalenia wynikające z pomiarów w terenie i z ortofotomapy przeanalizował z uwzględnieniem dokumentacji fotograficznej sporządzonej w toku kontroli terenowej. Dokonana analiza znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego.
Sąd podniósł jednocześnie, mając na względzie argumentację skarżącej prezentowaną w toku postępowania, że pojęcie działki ewidencyjnej różni się zasadniczo od pojęcia działki rolnej. Różnica ta przejawia się głównie w tym, że działka ewidencyjna wyznaczana jest i rejestrowana wyłącznie dla celów ewidencji gruntów i budynków, a więc dla celów rejestrowych i obejmuje różnego rodzaju użytki gruntowe, w tym rolne. Tak wyznaczony obszar gruntu nie pokrywa się znaczeniowo z mającą decydujące znaczenie dla celów płatności powierzchnią działki rolnej, rozumianej jako zwarty obszar gruntu zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw. Nie można zatem skutecznie wywodzić z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków powierzchni działek rolnych. Odnosząc się z kolei do czynionych w toku postępowania wywodów strony, że w latach poprzednich powierzchnia działek rolnych nie była kwestionowana, Sąd zauważył, iż to do obowiązków rolnika należy wskazanie dokładnych obszarów działek rolnych oraz upraw, jeśli ubiega się o płatności do nich i to on ponosi pełną odpowiedzialność za skutki podania we wniosku informacji niezgodnych ze stanem faktycznym.
W ocenie Sądu prawa nie narusza również rozstrzygnięcie organu odwoławczego w zakresie utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji w części odmawiającej przyznania tzw. płatności zwierzęcej. Sąd za zasadne uznał stanowisko sprowadzające się do stwierdzenia, że podstawą do jej odmowy pozostaje przekroczenie terminu do złożenia wniosku o ten rodzaj pomocy.
Odnosząc się do utrzymania przez organ odwoławczy w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odmawiającej przyznania skarżącej uzupełniającej płatności obszarowej i nałożenia sankcji w postaci pomniejszeń, Sąd wskazał, że spór w tym zakresie dotyczy zasadności wykluczenia spośród działek rolnych zadeklarowanych we wniosku z dnia [...] maja 2011 r. do tej płatności, działek: A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1 i X1, w stosunku do których skarżąca ubiegała się o płatność o jakiej mowa § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie do tego przepisu płatnością uzupełniają do powierzchni upraw objęte są trawy na trwałych użytkach zielonych przeznaczone na susz paszowy. Warunki uzyskania omawianej płatności określa § 5 wskazanego rozporządzenia. Zgodnie z nim płatność uzupełniająca do powierzchni upraw roślin, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 12, przysługuje do powierzchni uprawy, z której pochodzą pasze objęte umowami lub deklaracjami dostaw, o których mowa wart. 14 i 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 382/2005 z dnia 7 marca 2005 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1786/2003 w sprawie wspólnej organizacji rynku suszu paszowego.
Analiza skarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej wskazuje, jak zaznaczył Sąd, iż ostateczną przyczyną odmowy przyznania skarżącej uzupełniającej płatności obszarowej było, po złożeniu oświadczenia o przeznaczeniu traw uprawianych na trwałych użytkach zielonych na susz paszowy w odniesieniu do skorygowanej powierzchni działek rolnych zadeklarowanych do płatności z § 5 wskazanego rozporządzenia, niezłożenie przez stronę umowy na dostarczanie zielonki nabywcom pasz do suszenia lub rozdrabniania bądź zatwierdzonym przez Agencję Rynku Rolnego przedsiębiorstwom przetwórczym w celu produkcji suszu paszowego oraz dokumentów finansowych, które mogłyby potwierdzić sprzedaż zielonki tym podmiotom, a tym samym niemożność oceny czy w odniesieniu do zadeklarowanych działek rolnych A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1 i X1 spełnione zostały warunki nałożone w § 5 rozporządzenia. W konsekwencji wskazane działki rolne zostały w całości wykluczone z płatności, a skala dokonanego wykluczenia skutkowała nałożeniem także trzyletnich sankcji finansowych.
Za nieuprawniony Sądu uznał pogląd skarżącej, zgodnie z którym żądanie przedłożenia dokumentów o jakich w mowa w § 5 rozporządzenia, to jest umów lub deklaracji dostaw, jak też dokumentów finansowych, nie mogło być przez organ nałożone na producenta rolnego bowiem obowiązek ich uzyskania obciąża organ. Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w art. 3 ust. 2 i ust. 3 zawiera regulacje, na mocy których organy ARiMR stojąc na straży praworządności zobowiązane są w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz udzielić stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, z wyłączeniem art. 81 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Z kolei strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane do przedstawienia dowodów oraz udzielania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajenia czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W oparciu o te regulacje Sąd uznał, że to na skarżącej ciążył obowiązek przedstawienia organom, wobec zaistniałych wątpliwości spowodowanych zgłoszeniem tych samych gruntów do płatności przyznawanej na wykluczających się warunkach (to jest płatności rolnośrodowiskowej), żądanych przez nie dokumentów dla wykazania, iż spełnia ona warunki do uzyskania płatności o jakiej mowa w § 5 rozporządzenia w odniesieniu do powierzchni działek rolnych deklarowanych do wnioskowanej płatności uzupełniającej. Zaniechanie przedłożenia dokumentów w postaci umowy lub deklaracji dostawy oraz dowodów dostarczenia zielonki na pasze oznacza, że organ pozbawiony został możliwości zweryfikowania czy zadeklarowane działki rolne stanowią powierzchnie uprawy, z której pochodzą pasze objęte umowami lub deklaracjami dostaw, o których mowa w powołanym przepisie. W konsekwencji co do zasady słuszne było wykluczenie spośród działek zadeklarowanych do płatności uzupełniających tych działek rolnych, które zadeklarowane zostały przez stronę do płatności z § 5 rozporządzenia. Sąd oddalił przy tym wnioski dowodowe skarżącej.
Mimo uznania zasadności odmowy przyznania skarżącej płatności uzupełniającej, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu w zakresie w jakim Dyrektor ARIMR orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] kwietnia 2014 r. w części odmawiającej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, a to ze względu na niewyjaśnienie stanu faktycznego i niedokonanie jego oceny prawnej w odniesieniu do wysokości dokonanych pomniejszeń (sankcji trzyletnich).
Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] listopada 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła korekta wniosku skarżącej, w której zmniejszono powierzchnie działek rolnych deklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy. Dokonana korekta nastąpiła po stwierdzeniu przez organ, że we wniosku o płatności te same działki zostały zgłoszone do płatności rolnośrodowiskowej (której przyznanie dla realizowanego przez stronę wariantu wymaga pozostawienia od 5% do 10 % nieskoszonych gruntów). W wyniku złożonej korekty łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do wskazanej płatności uległa zmniejszeniu z [...] ha do [...] ha. Oznacza to, że wskutek korekty powierzchnia wszystkich działek rolnych zadeklarowanych przez skarżącą do płatności uzupełniającej zmniejszyła się z początkowo deklarowanych [...] ha do [...] ha. Tymczasem organy dokonując wyliczenia sankcji w postaci pomniejszeń na kwotę [...]zł nadal przyjmowały jako zadeklarowaną do płatności uzupełniających powierzchnię [...] ha.
W ocenie Sądu, organ nie rozważył i nie ustaliły czy skarżąca dokonała skutecznej korekty pierwotnego wniosku oraz czy wobec tego jako zadeklarowana do płatności uzupełniających powinna być przyjęta nie powierzchnia deklarowana pierwotnie ([...] ha) ale powierzchnia skorygowana ([...] ha), co miałoby wpływ na wyliczenie przedeklarowania powierzchni, a w konsekwencji i na wysokość dokonanych pomniejszeń. Należy mieć bowiem na uwadze, że art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009 reguluje nieograniczoną dopuszczalność korekty oczywistych błędów we wniosku, zaś art. 14 tego rozporządzenia stanowi o ograniczonej możliwość wprowadzenia zmian i poprawek do wniosku.
Na tle powyższych uregulowań, zdaniem Sądu powstaje problem, które nieprawidłowości wniosku nie mogą być skorygowane po ujawnieniu ich przez organ (lub po powiadomieniu o zamiarze kontroli na miejscu), a które mogą być poprawione w każdym czasie jako oczywiste błędy wykryte przez organ. Właściwe przeprowadzenie rozgraniczenia między tymi sytuacjami stanowi istotny problem bowiem nieusuwalne błędy wniosku wywołują konsekwencje z art. 58 rozporządzenia 1122/2009, to jest ograniczenie pomocy lub wykluczenie z pomocy w roku, którego dotyczy wniosek lub także w latach następnych. Tak surowe konsekwencje każą bardzo ściśle interpretować pojęcie nieprawidłowości, które je wywołują, mając na uwadze cel uregulowania oraz fakt, że pkt 75 preambuły do rozporządzenia stanowi, że zmniejszenia i wykluczenia należy ustanowić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności. Mając na uwadze powyższe cele uregulowań oraz skutki nieprawidłowości konieczne jest rozróżnienie między oczywistym błędem wniosku podlegającym korekcie w każdym czasie, a błędem wniosku, który nie może już być skorygowany po wykryciu przez organ lub powiadomieniu o kontroli. Skoro w art. 21 rozporządzenia mowa jest o "oczywistym błędzie wniosku" to uznać należy, że istota problemu tkwi w łatwości wykrycia błędu, która decyduje o jego oczywistym charakterze. Błąd wniosku jest oczywisty, jeżeli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku, wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie. Sytuacja, w której błąd we wniosku niejako musi być wykryty z racji swej oczywistości, nie może powodować dyskwalifikacji wniosku i wywoływać dla rolnika konsekwencji związanych z próbą uzyskania nienależnych, zawyżonych dopłat.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd przyjął, że organ wskazując, iż zgłoszenie tych samych działek rolnych do płatności o wykluczających się warunkach nastąpiło w wyniku analizy wniosku o ich przyznanie, nie przeprowadził oceny dokonanej przez skarżącą korekty wniosku w zakresie powierzchni działek rolnych deklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy we wskazanym powyżej kontekście, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy w odniesieniu do wielkości nałożonych sankcji. Z tych przyczyn we wskazanym zakresie zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu.
W pozostałym zakresie skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.
W rezultacie ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w części dotyczącej odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożenia pomniejszenia płatności.
Na skutek złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt II SA/Go 416/15, stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podał, że okolicznością niesporną w sprawie jest fakt, że skarżąca w toku postępowania zmieniła miejsce zamieszkania. Składając wniosek o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych na rok 2010 zamieszkiwała w [...], na terenie powiatu [...] w województwie lubuskim, natomiast w dacie wydania zaskarżonej decyzji zamieszkiwała w [...], na terenie powiatu [...] w województwie wielkopolskim. W kontrolowanym postępowaniu, jak uznał dalej Sąd, organem właściwym w chwili złożenia przez skarżącą wniosku o dopłaty na rok 2010 był zatem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...]. Organem wyższego stopnia wobec Kierownika był Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...]. Natomiast w chwili wydania zaskarżonej decyzji strona zamieszkiwała w [...], na terenie województwa wielkopolskiego, tym samym organem wyższego stopnia właściwym miejscowo dla niej był Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], albowiem przy określaniu właściwości miejscowej organu orzekającego w drugiej instancji należy brać pod uwagę powiat, w którym aktualnie zamieszkuje strona. Na skutek wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości ziściła się przyczyna określona w art. 156 § 1 pkt. 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w części, wskazał, że zgodnie z wyrokiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim przedmiotem rozpatrzenia jest postępowanie w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej (UPO). Strona we wniosku o przyznanie płatności na 2010 rok zadeklarowała do tej płatności powierzchnie traw uprawianych na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy na działkach rolnych A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1 i X1 o łącznej powierzchni [...] ha. Jednocześnie taka sama powierzchnia została zgłoszona do odrębnej płatności rolnośrodowiskowej (PRŚ) w zakresie wariantów 3.1 oraz 5.1, przy czym strona na załącznikach graficznych złożonych wraz z wnioskiem o przyznanie płatności nie wskazała obszarów pozostawionych jako niekoszone.
W dalszej kolejności organ odwoławczy podniósł, że konieczność pozostawienia niekoszonych części działek rolnych (PRŚ) oraz jednoczesna deklaracja, że skoszone trawy z całości działek przeznaczone zostaną na susz paszowy (płatności obszarowe, UPO), stoją w oczywistej sprzeczności do siebie. Tym samym nie jest możliwe uzyskanie płatności w ramach powyższych schematów pomocowych do tej samej powierzchni zadeklarowanego gruntu, gdyż w ramach tych schematów istnieją wzajemnie wykluczające się warunki uzyskania pomocy określone w przywołanych przez organ ARiMR przepisach prawa. W konsekwencji organ pierwszej instancji dnia [...] października 2013 r. wystosował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień wraz z dokumentacją. W dniu [...] listopada 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła korekta wniosku o przyznanie płatności na rok 2010, w której odwołująca zmniejszyła powierzchnie powyższych działek deklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej. Wraz z korektą wniosku odwołująca nie przedłożyła wskazanych w wezwaniu - umowy na dostawę zielonki oraz dokumentów poświadczających o dostarczeniu zielonki zgodnie z umową do zatwierdzonego przez Agencję Rynku Rolnego przedsiębiorstwa przetwórczego w celu produkcji suszu paszowego lub nabywcy pasz do suszenia lub rozdrabniania. Uniemożliwia to zweryfikowanie czy odwołująca spełnia warunki do przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni traw uprawianych na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy określone w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to jest czy wszystkie działki rolne zadeklarowane przez odwołującą we wniosku o przyznanie rzeczonych płatności oraz ujęte w oświadczeniu o przeznaczeniu traw uprawianych na trwałych użytkach zielonych na susz paszowy objęte zostały umową dostawczą lub deklaracją dostaw oraz czy wnioskodawczyni dostarczyła zielonkę zatwierdzonemu przedsiębiorstwu przetwórczemu w celu produkcji suszu paszowego bądź nabywcy pasz do suszenia lub rozdrabniania. W związku z powyższym, jak wskazał organ ARiMR, działki rolne A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1 i X1 zostały w całości wykluczone z płatności.
Organ wskazał, że powierzchnia zadeklarowana do uzupełniającej płatności obszarowej wyniosła [...], a powierzchnia stwierdzona [...] ha. Uwzględnił przy tym także wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu, w toku której stwierdzono, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej J1 ([...] ha) jest mniejsza od powierzchnia stwierdzonej ([...] ha), a w przypadku działki rolnej L1 ([...] ha) jest większa od powierzchni stwierdzonej ([...] ha).
W ocenie organu odwoławczego nie można przy tym uznać, że strona dokonała skutecznej korekty pierwotnego wniosku w zakresie dotyczącym uzupełniających płatności obszarowych, a wobec tego jako powierzchnię zadeklarowaną do płatności winno wskazywać się [...] ha (zgodnie z deklaracją we wniosku) a nie [...] ha (zgodnie z korektą). Postępowanie odwołującej przejawiające się w zadeklarowaniu tych samych powierzchni na spornych działkach rolnych zarówno do uzupełniającej płatności obszarowej dotyczącej traw przeznaczonych na susz paszowy oraz do płatności rolnośrodowiskowej, nie może zostać uznane jako błąd oczywisty, o którym mowa w art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Oczywista omyłka, jak podkreślił organ ARiMR, polega w szczególności na niezamierzonym przekręceniu, opuszczeniu wyrazu, błędzie logicznym, pisarskim lub mającym postać innej niedokładności przypadkowej. Oczywista omyłka pisarska powinna być możliwa do poprawienia bez odwoływania się do innych dokumentów. W zakresie tego pojęcia mieszczą się zatem tylko takiego rodzaju niedokładności, które widoczne są dla każdego, bez przeprowadzania jakiejkolwiek dodatkowej dogłębnej analizy. Ich poprawienie nie wywołuje zmiany merytorycznej treści oświadczenia woli wnioskodawcy. Nadto, istota błędu oczywistego została wyjaśniona m.in. w dokumencie roboczym Komisji Europejskiej AGR 49533/2002 dotyczącym koncepcji błędu oczywistego w rozumieniu artykułu rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Dokument ten wskazuje przede wszystkim, że decyzje czy zakwalifikować dany błąd jako błąd oczywisty, czy też nie, zależą od ogólnych uwarunkowań mających miejsce w każdym konkretnym przypadku, a kompetentna władza musi być przekonana o oczywistym charakterze popełnionego błędu. W konsekwencji, kwalifikacja błędu oczywistego nie może być stosowana w sposób rutynowy ale winna być następstwem analizy każdego przypadku osobno. Ogólnie rzecz biorąc błąd oczywisty musi zostać wykryty na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku, to jest kiedy kontrola administracyjna dotycząca spójności dokumentów i informacji przedstawionych przez wnioskodawcę wskazuje na wystąpienie takiego błędu.
Odnosząc się do rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy wskazał, że nie może być mowy o pomyłce oczywistej w przypadku przedeklarowania przez stronę obszarów do płatności UPO. Odwołująca działa jako profesjonalny producent rolny, korzystając z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Zarówno strona, jak i pełnomocnik posiadają fachową wiedzę zarówno w zakresie związanym z umiejętnością wypełnienia wniosku o przyznanie pomocy finansowej, jak i w zakresie przepisów prawa mających zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowych oraz płatności UPO. Zdaniem organu ARiMR wniosek o przyznanie płatności jest spójny co do deklaracji jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej, a stwierdzona nieprawidłowość wynika z zasad realizacji programu rolnośrodowiskowego. Co więcej, jeżeli odwołująca nie byłaby beneficjentem programu rolnośrodowiskowego to wniosek z dnia [...] maja 2010 r. byłby właściwy i nie istniałaby konieczność jego poprawy. W opisanej sytuacji strona winna wiedzieć, że skoro zobowiązuje się do nie koszenia traw na obszarze od 5% do 10% powierzchni działki rolniczej ze względu na uczestnictwo w programie rolnośrodowiskowym, to jednocześnie nie powinna deklarować całości działek rolnych A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, M1, O1 oraz X1 do uzupełniającej płatności obszarowej w przypadku dostarczania traw na susz paszowy albowiem w zakresie tego rodzaju płatności występują wzajemnie wykluczające się warunki przyznania pomocy, określone w odrębnych przepisach prawa. Powyższe zdaniem organu ARiMR wyklucza stwierdzenie, że strona popełniła oczywisty błąd. We wskazanej sytuacji deklarację działek rolnych do UPO traktować trzeba jako przedeklarowanie powierzchni zgłoszonej do płatności, a co za tym idzie względem beneficjentki wyciągnąć należy konsekwencje wynikające z przepisów prawa mających zastosowanie w przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Strona winna być jednocześnie świadoma zasad i warunków jakie są konieczne do spełnienia celem uzyskania pomocy finansowej w pełnym zakresie. Nadto, odwołująca wszelkie czynności zmierzające do zmniejszenia powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności UPO podjęła już po poinformowaniu przez organ o wystąpieniu nieprawidłowości, tym samym działania te nie mogą być uznane za skuteczne także w świetle art. 14 ust. 3 oraz art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
Organ odwoławczy uznał wobec powyższego prawidłowość rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przyznania UPO na rok 2010 i nałożenia pomniejszenia w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w wysokości [...] zł.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, zarzuciła obrazę przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w sytuacji, gdy błąd w zakresie deklarowania działek do uzupełniającej płatności był oczywisty i mógł być poprawiony przez stronę w każdym momencie złożenia wniosku. W ocenie skarżącej organ pominął wskazania WSA w Gorzowie Wielkopolskim (II SA/Go 769/14). Skoro w art. 21 rozporządzenia mowa jest o "oczywistym błędzie" to uznać trzeba, że istota problemu tkwi w łatwości wykrycia błędu, która decyduje o jego charakterze. Musi on wynikać z weryfikacji samego wniosku. Tak też zdaniem skarżącej było w kontrolowanej sprawie, bowiem błąd we wniosku był do dostrzeżenia prima facie, albowiem już z treści wniosku wynikała jego niespójność. Skarżąca podniosła nadto, że decyzja wydana została przez organ niewłaściwy, co powoduje jej nieważność.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w części dotyczącej odmowy przyznania stronie skarżącej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożenia pomniejszenia płatności, nie narusza przepisów prawa w stopniu, który w świetle art. 145 § 1 pkt. 1 lub pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że w ramach kontrolowanej sprawy wypowiadał się już dwukrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim. Po raz pierwszy w prawomocnym wyroku z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 769/14, w którym uchylił uprzednio wydaną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. w zakresie obejmującym utrzymanie w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2014 r. w części dotyczącej odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożenia pomniejszenia, a w pozostałym zakresie oddalił skargę. Po raz drugi w prawomocnym wyroku z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt II SA/Go 416/15, w którym stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r.
Powyższe rodzi istotne konsekwencje na obecnym etapie postępowania. Orzekając w sprawie, wobec której zapadł już prawomocny wyrok sądu administracyjnego, tut. Sąd zobligowany jest bowiem uwzględnić moc wiążącą tego wyroku. Zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W odniesieniu do sądów oznacza to, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Związanie prawomocnym orzeczeniem wprawdzie odnosi się - co do zasady - tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia, jednak dla prawidłowego odczytania tejże sentencji należy kierować się treścią uzasadnienia (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2009 r., sygn. akt II FSK 828/08, z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I FSK 62/12, z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 389/12, z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt I FSK 1804/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Mając powyższe na względzie, przechodząc do dalszych rozważań, odnieść należy się do najdalej idącego zarzutu zawartego w skardze, to jest zarzutu wskazującego na nieważność skarżonej decyzji z uwagi na wydanie jej przez organ niewłaściwy (art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "K.p.a."). Kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim na gruncie wyroku z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt II SA/Go 416/15, w którym sąd ten zwrócił uwagę na zmianę miejsca zamieszkania strony skarżącej. Powołując się na art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), a także art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1438), Sąd wyraził z kolei ocenę, zgodnie z którą w kontrolowanym postępowaniu organem właściwym w chwili złożenia przez skarżącą wniosku na rok 2010 był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...]. Jednakże w chwili wydania decyzji przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. skarżąca zamieszkiwała w [...] na terenie województwa wielkopolskiego, i tym samym organem wyższego stopnia właściwym miejscowo dla niej był Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...]
Poddana kontroli tut. Sądu decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. - zważywszy na przywołaną powyżej ocenę prawną, którą tut. Sąd jest związany, a także uwzględniwszy brak istotnej zmiany okoliczności faktycznych bądź stanu prawnego, których zaistnienie mogłoby świadczyć o utracie aktualności tej oceny - wydana została przez organ właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Zarzut strony skarżącej - sprzeczny z tą oceną - nie mógł zatem odnieść zamierzonego skutku.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać przyjdzie, że istota sporu na obecnym etapie postępowania sprowadza się do stwierdzenia czy wobec dokonanej przez skarżącą korekty wniosku o przyznanie płatności na rok 2010, sprowadzającej się do pomniejszenia powierzchni działek rolnych zadeklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy, to jest działek rolnych oznaczonych jako: A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1 oraz X1, znajduje zastosowanie art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE Seria L z 2009 r. Nr 316, poz. 65 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1122/2009"), a więc czy korekta ta dotyczy oczywistego błędu, który zgodnie z przywołaną regulacją może być poprawiony w każdym momencie po złożeniu wniosku.
Zauważyć bowiem należy, że WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 769/14, uznał zasadność odmowy przyznania skarżącej powyższej płatności uzupełniającej, stwierdzając jednakże, że organ ARiMR nie rozważył i nie ustalił czy skarżąca dokonała skutecznej korekty pierwotnego wniosku i czy wobec tego jako zadeklarowana do płatności uzupełniających powinna być przyjęta nie powierzchnia deklarowana pierwotnie ([...] ha) ale powierzchnia skorygowana ([...] ha), co miało wpływ na wyliczenie przedeklarowania powierzchni, a w konsekwencji i na wysokość dokonanych pomniejszeń. Sąd zwrócił przy tym uwagę na treść art. 21 oraz art. 14 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia 1122/2009, podkreślając potrzebę rozgraniczenia nieprawidłowości wniosku, które nie mogą być skorygowane po ujawnieniu ich przez organ, od tych które mogą być poprawione w każdym czasie jako oczywiste błędy wykryte przez organ. W ocenie Sądu, skoro w art. 21 rozporządzenia 1122/2009 mowa jest o "oczywistym błędzie wniosku" to uznać należy, że istota problemu tkwi w łatwości wykrycia błędu, która decyduje o jego oczywistym charakterze. Błąd wniosku jest oczywisty, jeżeli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku, wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, w przywołanym wyroku, zauważył zatem, że organ ARiMR, wskazując iż zgłoszenie tych samych działek rolnych do płatności o wykluczających się warunkach nastąpiło w wyniku analizy wniosku o ich przyznanie (płatności UPO_TUZ i PRŚ – przyp. tut. Sądu), nie przeprowadziły oceny dokonanej przez skarżącą korekty wniosku w zakresie powierzchni działek rolnych deklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy w powyższym kontekście, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] realizując wskazania co do dalszego postępowania wynikające z powyższego orzeczenia WSA w Gorzowie Wielkopolskim, rozważył, czy korekta wniosku dokonana przez skarżącą w zakresie zmniejszenia powierzchni działek rolnych deklarowanych do uzupełniającej płatności obszarowej, mogła być dokonana w każdym czasie, jako konsekwencja oczywistego błędu wykrytego przez organ, to jest czy była ona dopuszczalna na gruncie art. 21 rozporządzenia 1122/2009. Nie ma zatem racji strona skarżąca, że wskazania WSA w Gorzowie Wielkopolskim zostały przez organ ARiMR pominięte. Czym innym jest natomiast kontrola prawidłowości tak dokonanych rozważań, która z oczywistych względów może być dokonana dopiero na obecnym etapie postępowania.
Przypomnieć zatem trzeba, że zgodnie z art. 21 rozporządzenia 1122/2009 nie naruszając przepisów art. 11-20 tego rozporządzenia, wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy. Art. 14 ust. 1 cytowanego rozporządzenia przewiduje z kolei, że po wygaśnięciu terminu składania pojedynczego wniosku, poszczególne działki rolne lub indywidualne uprawnienia do płatności można dodać do pojedynczego wniosku, pod warunkiem że przestrzegane są wymogi w ramach odnośnych systemów pomocy (akapit pierwszy). Zmian dotyczących użytkowania lub systemu pomocy odnośnie do poszczególnych działek rolnych lub odnośnie do uprawnień do płatności zadeklarowanych w pojedynczym wniosku można dokonać na tych samych warunkach (akapit drugi). Jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, poprawki zgodnie z ust. 1 nie są dozwolone odnośnie do działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości (art. 14 ust. 3 rozporządzenia 1122/2009).
Podzielić w tym miejscu trzeba ocenę wyrażoną już przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 769/14, z której wynika, że błąd wniosku jest oczywisty, jeżeli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie. Powyższy pogląd implikuje również konieczność przyjęcia dalszych jeszcze twierdzeń. Mianowicie, należy wskazać, że wypełnienie wniosku obciąża wnioskodawcę, a co się z tym wiążę, organ ARiMR nie może kształtować jego treści instruując stronę o jego merytorycznych wadach. Z tego też powodu błędem oczywistym wniosku pomocowego mogą być tylko braki wniosku związane z techniką jego wypełnienia (zob. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1948/13, CBOSA). Nota bene, jedynie błędy o takim charakterze wynikają z samej tylko treści wniosku.
Na gruncie kontrolowanej sprawy, jak słusznie zwrócił na to uwagę organ ARiMR, z błędem takim nie mamy do czynienia. Postępowanie strony - w którym deklaruje ona we wniosku do płatności za 2010 rok te same powierzchnie określonych działek rolnych zarówno do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy, której warunkiem przyznania jest zebranie trawy z całości deklarowanej powierzchni i dostarczenie jej do podmiotu skupującego, jak i do płatności rolnośrodowiskowej, w ramach której zobowiązuje się do nie koszenia traw na obszarze od 5% do 10% powierzchni działki rolnej – nie może być uznane za błąd oczywisty, o którym stanowi art. 21 rozporządzenia 1122/2009. W takim bowiem przypadku, powtarzając za organem ARiMR, wniosek o przyznanie płatności jest spójny co do deklaracji jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej, a stwierdzona nieprawidłowość wynika z zasad realizacji programu rolnośrodowiskowego. Nieprawidłowość ta nie wynika zatem z samej treści wniosku, nie wiąże się w żaden sposób z techniką jego wypełnienia, lecz wymaga jego konfrontacji z wymogami odnoszącymi się do poszczególnych płatności. Co więcej, a co kontrolowana sprawa doskonale obrazuje, wskazana nieprawidłowość wymaga złożenia przez wnioskodawcę dalszych wyjaśnień. Dostrzegając bowiem, że skarżąca zadeklarowała te same powierzchnie określonych działek rolnych do płatności o wykluczających się wymogach organ ARiMR nie był w stanie, bez dodatkowych jej wyjaśnień, stwierdzić, czy jest to związane z brakiem realizacji przez skarżącą któregoś z tych wymogów, co znajdowałoby stosowne odzwierciedlenie przy rozstrzyganiu w sprawie przyznania dotyczących je płatności, czy też wynika to z przedeklarowania powierzchni działek do jednej z płatności (UPO_TUZ), czy z innych jeszcze okoliczności, które mogłyby spowodować wspomnianą wadę. Dopiero na skutek wyjaśnień strony skarżącej organ ARiMR mógł uznać, że błąd we wniosku polegał w istocie na przedeklarowaniu powierzchni części działek zgłoszonych do uzupełniającej płatności obszarowej. Wykrycie tego błędu, na podstawie treści samego tylko wniosku, było zresztą niemożliwe i z tego względu, że skarżąca na załącznikach graficznych złożonych wraz z wnioskiem nie wskazała obszarów pozostawionych jako niekoszone dla potrzeb płatności rolnośrodowiskowych. Organ ARiMR nie mógł zatem nie tylko dostrzec tego, że skarżąca przedeklarowała powierzchnie części działek rolnych zgłoszonych do UPO_TUZ, ale i nie był w stanie stwierdzić rozmiaru tego przedeklarowania.
Należy przy tym podkreślić, że orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się również uwagę na to, że co do popełnionego przez skarżącego błędu we wniosku pomocowym polegającego na zadeklarowaniu większej powierzchni niż rzeczywista, bez żadnych wątpliwości nie mógł on zostać uznany za oczywistą omyłkę, ponieważ oczywista omyłka to błąd małej wagi, który można dostrzec "na pierwszy rzut oka" lub inaczej - błąd niebudzący wątpliwości. Tymczasem błąd w zakresie wielkości zgłoszonego do płatności areału, którego wykrycie wymaga przeprowadzenia określonych działań kontrolnych, nie może być uznany za oczywistą omyłkę. Podkreślić należy, że zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia gruntów stanowi podstawową dla wielkości pomocy finansowej i w ogóle dla możliwości udzielenia tej pomocy kwestię. Można powiedzieć, że zadeklarowana powierzchnia gruntów do pomocy finansowej określa ciężar finansowy tej pomocy, więc wnioskujący o pomoc rolnik, wskazując powierzchnię do płatności, musi czynić to w pełni świadomie, bowiem tylko on bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. Dodatkowo należy pamiętać, że wniosek o przyznanie płatności wiąże organ, który decydując o przyznaniu pomocy, musi odnieść się do danych w nim zawartych, w tym do wielkości zgłoszonego obszaru, i te właśnie dane poddać wstępnej kontroli administracyjnej, bo decydują one o wielkości przyznanej pomocy. Powyższe względy powodują, że w żadnym razie nie można twierdzić, że tak istotny element stanu faktycznego jak wielkość gruntów zgłoszonych do pomocy może podlegać w dowolnym czasie korektom przez składającego wniosek rolnika, jak to dzieje się w przypadku błędu oczywistego (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 308/13, CBOSA).
Organ ARiMR w związku z powyższym prawidłowo uznał, że wykryty błąd nie stanowił błędu oczywistego, o którym mowa w art. 21 rozporządzenia 1122/2009, a co za tym idzie korekta powierzchni działek rolnych oznaczonych jako A1, B1, BB1, C1, CC1, D1, DD1, E1, G1, Ł1, M1, O1 oraz X1, zadeklarowanych do UPO, nie mogła być uznana za skutecznie dokonaną. Skarżąca dokonała tej korekty po otrzymaniu informacji od organu ARiMR o rzeczonych nieprawidłowościach (art. 14 ust. 3 rozporządzenia 1122/2009).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w aspektach wykraczających poza zarzuty podniesione w skardze, tut. Sąd doszedł do wniosku, że nie narusza ona prawa, w stopniu który uzasadniałby jej uchylenie.
Mając powyższe na uwadze, skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło