III SA/Po 600/19

Dnia 21 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] sprawy ze skargi D. N. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2019r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę UZASADNIENIE. Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2019r., działając na podstawie art. 4 pkt 22 lit. b i h, art. 92 a ust. 1, art. 92 b ust. 1, art. 92 c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2200); dalej: u.t.d., uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2019 r. i nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że decyzją organu I instancji z dnia [...] stycznia 2019r. nałożono na stronę karę w [...] zł. W wyniku kontroli W siedzibie przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...] przeprowadzono kontrolę, którą objęto okres od [...].10.2017r. do [...].09.2018r. W toku kontroli ujawniono nieprawidłowości, które stanowiły naruszenia opisane w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym: - 1p 3.3. wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową miedzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości [...] złotych, - 1p 5.3. skrócenie dziennego czasu odpoczynku, sankcjonowane karą pieniężna za skrócenie o czas powyżej 15 minut do jednej godziny w wysokości [...] zł oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę w wysokości [...] zł, - 1p. 6.2.1.- nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości [...] zł. Po rozpoznaniu odwołania strony od decyzji organu I instancji organ odwoławczy stwierdził, że : - co do naruszenia opisanego w załączniku nr 3 do ustawy jako 1p. 3.3. to strona nie kwestionowała naruszenia jednak organ uznał, że to naruszenie należy usankcjonować karą pieniężną w wysokości [...] zł a nie [...] zł , bowiem organ zastosował przepisy nowe, korzystniejsze dla strony, - co do naruszenia opisanego w załączniku nr 3 do ustawy jako 1 p. 5.3.to strona naruszeń tych również nie kwestionowała i za słuszne uznano ukaranie jej karą pienieżną w kwocie [...]zł, - co do naruszenia opisanego w załączniku nr 3 do ustawy jako 1 p. 6.2.1. organ po dokonaniu analizy porównawczej zgromadzonego materiału dowodowego, na podstawie danych pochodzących z systemu [...] oraz danych cyfrowych z tachografu cyfrowego zainstalowanego w pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] stwierdził, ze w dniu [...].05.2018r. w godzinach [...] w pamięci tachografu zainstalowanego w tym pojeździe oraz na karcie kierowcy p. S. D., który tego dnia prowadził pojazd została zarejestrowana aktywność kierowcy- odpoczynek a tachograf nie zarejestrował przebytej drogi ani prędkości pojazdu. Według danych z systemu [...] pojazd ten w ww godzinach poruszał się po drodze krajowej nr [...] i [...] przejeżdżając przez kolejne bramownice: o godzinie [...]- węzeł [...] węzeł [...], godzina [...] węzeł [...]- węzeł [...]. Zdaniem organu odwoławczego powyższe wykazuje, że pojazd o podanym powyżej numerze rejestracyjnym przemieszczał się a tachograf nie rejestrował przebytej drogi i prędkości. Tak więc zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji a także nie stwierdził zaistnienie przesłanki warunkującej odstąpienie organu od ukarania przedsiębiorcy. Strona będąca ukaranym przedsiębiorcą wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia decyzji II i I instancji oraz zasądzenia od organu na jej rzecz kosztów postępowania. Strona zarzucała naruszenie przez organy przepisów procesowych- art. 7,10,77 §1 i art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podobnie jak w odwołaniu od decyzji wydanej w pierwszej instancji kwestionował ustalenia dotyczące samochodu o numerze rejestracyjnym [...] twierdząc, że zarejestrowane w systemie poboru opłat zostało jedynie urządzenie, które jest niezależne od pojazdu i mogło być przewożone w samochodzie osobowym. Skarżący zakwestionował nieuwzględnienie przez organ odwoławczy wniosku o dowód ze zdjęć wykonanych pod bramownicami systemu [...]. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymują swoją dotychczasową argumentację. Osobno organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutu nieuwzględnienia wniosku dowodowego dotyczącego zdjęć . organ podał, ze ustalając stan faktyczny w sprawie skorzystał m.in. z danych z systemu [...] natomiast system ten sporządza dokumentację zdjęciową wyłącznie na okoliczność, gdy dochodzi do naruszenia w zakresie poboru opłat za przejazd i tylko w oznaczonych miejscach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna. W przedmiotowej sprawie w wyniku kontroli w siedzibie skarżącego przedsiębiorcy stwierdzono naruszenia polegające na; - wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy i dotyczyło to kierowców , obywateli [...] zatrudnionych u skarżącego i wykonujących dla niego usługi transportowe a nieposiadający świadectwa kierowcy: S. D. w okresie [...].04- [...].06.2018r. i kierowca V. G. od miesiąca marca 2018r. podczas, gdy świadectwo kierowcy otrzymał [...].07.2018r. t.j. naruszenie 1p.3.3. załącznika nr 3 do ustawy, - skróceniu dziennego czasu odpoczynku: o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę t.j. naruszenie 1 p. 5.3. załącznika nr 3 do ustawy i dotyczyło to kierowcy A. N. za okres [...].05.-[...].07.2018r., - nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi t.j. naruszenie 1p. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy i dotyczyło to dnia [...] .05.2018r. przedział czasowy: godz. [...] kierowca S. D. i pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Na podstawie przeprowadzonych analiz zgromadzonych w sprawie dokumentów decyzją organu I instancji nałożono na stronę karę w wysokości [...] zł. Z kolei po rozpoznaniu odwołania strony od decyzji organu I instancji organ odwoławczy stwierdził, że strona nie kwestionowała naruszeń dotyczących 1.p.3.3 i 1.p.5.3. jedynie kwestionowała ustalenia dotyczące naruszenia 1.p.6.2.1. w zakresie ustalenia przez organ, że tachograf zainstalowany był w samochodzie o numerze rejestracyjnym [...] na podstawie danych pochodzących z systemu [...]. Strona domagała się od organu odwoławczego wykazania dokumentacją fotograficzną, że samochód o ww numerze rejestracyjnym w istocie poruszał się po drodze krajowej nr [...] i [...] przejeżdżając kolejne bramownice w godzinach podanych przez organ. Strona bowiem twierdziła, że zarejestrowane zostało w systemie poboru opłat jedynie urządzenie, które jest niezależne od pojazdu i mogło być przewożone w pojeździe osobowym. Otóż oceniając zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że organy prawidłowo opisały okoliczności faktyczne stanowiące podstawę do stwierdzonych naruszeń przepisów u.t.d. Trafnie też określiły konsekwencje prawne tych naruszeń, wskazując odpowiednie pozycje załącznika nr 3 do u.t.d. Zasadnie wskazano ponadto – odnośnie tych naruszeń – brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 92 b i art. 92 c u.t.d. Skarżący nie kwestionował ustaleń organów w zakresie obejmującym naruszenia objęte Lp. 33 i 5.3 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym. Fakt popełnienia ww wykroczeń dokumentował materiał dowodowy zebrany w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Także za prawidłowe Sąd ocenił zastosowanie przez organ przepisów względniejszych dla strony skarżącej. Otóż zdarzenia dotyczące naruszenia Lp. 3.3. omawianego załącznika do ustawy dotyczą braku świadectwa kierowcy dla kierowców obywateli [...] wykonujących na rzecz skarżącego przewozy w okresie marzec, kwiecień do czerwca 2018r. Tak więc zdarzenia miały miejsce przed dniem [...] września 2018r. , kiedy weszła w życie nowelizacja u.t.d. – na mocy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2018 r., poz. 1481 ). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej ,do spraw dotyczących naruszeń: 1) obowiązków lub warunków przewozu drogowego określonych w załączniku nr 3 do ustawy zmienianej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej ( t.j. przed 3 .09.2018r. ), 2) o których mowa w art. 140 a ust. 1 ustawy zmienianej , 3) określonych w załączniku do ustawy zmienianej w art. 4 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej – sankcjonowanych administracyjnymi karami pieniężnymi, powstałych i ujawnionych przed dniem wejścia wżycie ustawy zmieniającej (t.j. przed dniem 3.09.2018r.) stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy zmieniającej w przypadku gdy postępowanie administracyjne prowadzone w sprawach dotyczących naruszeń, o których mowa w ust. 1, zostało wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej , a naruszenie lub naruszenia powstały przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej i zostały ujawnione po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej , stosuje się przepisy nowe chyba, że przepisy dotychczasowe są względniejsze dla strony. Co do objętej skargą kwestii związanej z naruszeniem przez organ przepisów procesowych, polegających na braku dokładnego wyjaśnienia sprawy i nieuwzględnieniu wniosku dowodowego zgłoszonego przez stronę, Sąd wskazuje, ze zarzut ten nie znajduje podstaw do jego formułowania. Z zebranej dokumentacji dowodowej wynika, że organ swoje twierdzenia formułował w oparciu o nie zakwestionowany przez stronę skarżącą materiał dowodowy. Otóż tachograf cyfrowy to urządzenie rejestrujące, które monitoruje przebytą odległość i prędkość pojazdu, pomiar czasu, punkty położenia, tożsamość i aktywność kierowcy, zdarzenia i usterki oraz dane dotyczące kontroli, kalibracji i naprawy tachografu, w tym dane identyfikujące warsztat. Kalibracja tachografu polega na sprawdzeniu urządzenia pod kątem poprawności jego funkcjonowania, dopasowaniu tachografu do pojazdu oraz aktualizacji lub potwierdzeniu parametrów pojazdu takich jak: numer rejestracyjny, numer VIN, VRN, kod rejestrującego państwa, wielkość opon, ustawienie ogranicznika prędkości, bieżący czas UTC, bieżąca wartość licznika kilometrów. Każda kalibracja musi być przeprowadzona przez warsztat posiadający odpowiednie uprawnienia – serwis musi posiadać kartę warsztatową wydaną na podstawie zezwolenia Głównego Urzędu Miar. Nie jest więc tak, że w systemie opłat zanotowano jedynie urządzenie, które mogło być przewożone samochodem osobowym. Organ formułował ustalenia faktyczne w oparciu o cały materiał, w tym kartę kierowcy a także w oparciu o dane dotyczące ruchu pojazdów kontrolowanego przedsiębiorstwa na płatnych odcinkach dróg i cały materiał dowodowy pozwolił poczynić przedmiotowe ustalenia. Nie było też możliwości uwzględnić wniosek dowody strony skoro dokumentacja zdjęciowa sporządzana jest naruszeń w zakresie poboru opłat. Sąd uznał, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące odstąpieniem od kary pieniężnej. Finansowa odpowiedzialność administracyjno-karna, taka jak przewidziana w art. 92 ust. 1 u.t.d. co do zasady, ma charakter obiektywny i opiera się na samym fakcie naruszenia przepisów. Zatem to przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność administracyjną za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne a także za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje, niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Kierowca niezależnie od formy zatrudnienia wykonuje bowiem jedną z czynności składającą się na szereg działań, których suma jest dopiero transportem drogowym w rozumieniu ustawy. Wobec tego sprawą przedsiębiorcy jest zawarcie takich umów oraz przyjęcie takich organizacyjnych rozwiązań, które dyscyplinować będą osoby wykonujące na jej rzecz usługi kierowania pojazdem (zob. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2007r., sygn. akt I OSK 1259/06). Wskazać należy , iż zgodnie z art. 92 a u.t.d. podmioty uprawnione do kontroli mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie jednak z art. 92 c przepisu powyższego nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu czy też nie mógł przewidzieć. W takiej sytuacji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Przepis powyższy stanowi ogólną klauzulę wyłączającą odpowiedzialność administracyjną przedsiębiorcy lub innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy w razie spełnienia przesłanki polegającej na braku możliwości przewidzenia przez ten podmiot zdarzeń lub okoliczności powodujących naruszenie przepisów czy też w przypadku braku możliwości wpływu na ich wystąpienie. Chodzi zatem o tego rodzaju sytuację, w której doszło do naruszenia przepisów, jednakże nastąpiło ono wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot realizujący przewóz nie mógł przewidzieć ( zob. m. in. R. Strachowska, komentarz do art. 93 o transporcie drogowym, ABC 2011, Lex ). Zgodnie z poglądem WSA w Warszawie, wyrażonym w uzasadnieniu prawnym do wyroku z dnia 19 lutego 2007 r. (VI SA/Wa 1956/06, LEX nr 311989), podmiot, który nie dopełnił obowiązku administracyjnego, musi mieć możliwość obrony i wykazania, że niedopełnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Regulacja zawarta w omawianym tu przepisie ustawy statuuje niewątpliwie zasadę ograniczonej odpowiedzialności przedsiębiorcy lub innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy. Jeżeli zatem zostanie spełniona przesłanka określona hipotezą tego przepisu, organ właściwy ze względu na miejsce przeprowadzenia kontroli nie wydaje decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, lecz o umorzeniu postępowania. W omawianej sprawie, zdaniem Sądu, przedsiębiorca nie kwestionował naruszeń z jednym wyjątkiem omówionym powyżej , jak i nie powoływał się na żadne okoliczności mające go uwolnić z odpowiedzialności administracyjnej. Przyjąć zatem należy, że z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów u.t.d., jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca, niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 u.t.d. powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca ma bowiem wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega, między innymi, na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry, w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Podkreślenia wymaga, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego, między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie środków dyscyplinujących. Przyjmuje się, że okoliczności wskazane w ww. przepisie powinien wykazać przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go z odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu będącego jego pracownikiem (por. wyroki NSA z dnia 25 maja 2011 r., II GSK 510/10 oraz z dnia 20 października 2010 r., II GSK 936/09). Należy również powołać się na wyrok NSA z 17 kwietnia 2013r. wydany w sprawie o sygn. akt II GSK 214/12, w którym to uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że wykroczenie przeciwko wymogowi należytej staranności, jeżeli prowadzi to do naruszenia prawa mającego postać deliktu administracyjnego, jest zawsze przejawem winy przedsiębiorcy i tym samym wyklucza możliwość powołania się na przepis art. 92 c u.t.d.. W kontrolowanej sprawie należy przyznać rację organom, że strona skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że nie miała wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona skarżąca nie mogła przewidzieć. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja była zgodna z prawem, wobec czego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm. ).