III SA/Po 609/14

Dnia 10 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek po rozpoznaniu w dniu 10 września 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B.-J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. B.-J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący B. B.-J. wystąpił z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi [...] zł. Na podstawie oświadczeń i załączonych do sprawy dokumentów ustalono, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz małoletnim synem. Rodzina zamieszkuje w budynku [...] m² obciążonym hipoteką na około [...] zł. Dochody rodziny za okres od 01 stycznia 2013 roku do lipca 2014 roku wyniosły [...] zł (przychód żony wnioskodawcy z tytułu praw autorskich i działalności wykonywanej osobiście). Skarżący nie osiągnął w tym okresie żadnego dochodu. W zeznaniu podatkowym za rok 2013 wykazał koszty prowadzenia działalności gospodarczej na kwotę [...] zł. Według oświadczenia majątkowego straty z prowadzonej działalności gospodarczej na czerwiec 2014 roku wynosiły [...] zł miesięcznie. Miesięczne koszty utrzymania żony i syna, wedle deklaracji wnioskodawcy, wynoszą [...] zł miesięcznie. Koszty własnego utrzymania skarżącego to [...] zł miesięcznie. Z kolei koszt utrzymania domu zostały zadeklarowane na kwotę [...] zł miesięcznie. Wedle oświadczenia, skarżący z rodziną korzysta ze zwyczajowej pomocy rodziny, która wynosi [...]-[...] zł miesięcznie. Na podstawie wyjaśnień i materiałów przesłanych w celu uzupełnienia oświadczenia majątkowego ustalono natomiast, że w kwietniu 2014 roku, na wniosek Dyrektora Izby Celnej, skarżący został ujawniony w Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych. W październiku 2013 roku Wnioskodawca zaprzestał wykonywać działalność gospodarczą, a w styczniu 2014 roku, na żądanie skarżącego, dokonano wykreślenia wpisu o prowadzeniu działalności gospodarczej z CDEIG. Skarżący nie reguluje swoich wymagalnych zobowiązań już co najmniej od połowy 2012 roku (data wystawienia bankowych tytułów egzekucyjnych, data zaopatrzenia ich w klauzulę wykonalności, data zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego). Zadłużenie skarżącego, wedle deklaracji wnioskodawcy, na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosiło około [...] zł. Jednocześnie od początku 2014 roku Skarżący nie dokonał żadnej wpłaty na poczet tego zadłużenia, a prowadzone egzekucje są bezskuteczne. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2014 roku referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy B. B.-J. w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu stwierdzono, że oświadczenia majątkowe wnioskodawcy, pomimo wezwania do ich uzupełnienia pozostały niepełne i nie dawały podstaw do ustalenia aktualnych i rzeczywistych zdolności płatniczych strony postępowania. W efekcie nie było możliwości oceny aktualnych i rzeczywistych zdolności płatniczych wnioskodawcy, gdyż nie udokumentował on ani rzeczywistych kosztów utrzymania koniecznego rodziny ani źródeł i wysokości przychodów, z których pokrywa te koszty. W szczególności stwierdzono, że analiza oświadczenia majątkowego oraz przekazanych dokumentów uzasadnia twierdzenie, że wyjaśnienia dotyczące kosztów utrzymania rodziny ([...] zł miesięcznie) zostały dostosowane do wysokości ujawnionych źródeł pokrywania tych kosztów ([...] zł średniomiesięcznie to przychód żony za 2013 rok, a [...] zł to deklarowane zwyczajowe wsparcie od rodziny). Natomiast nieruchomość deklarowana jako miejsce zamieszkania rodziny wnioskodawcy, w świetle informacji ujawnionych w bazie ogłoszeń internetowych, została przeznaczona pod wynajem (do zamieszkania od 01 lipca 2014 roku). Ponadto wnioskodawca oświadczył, że nikt o nazwisku G. J. nie jest jego domownikiem, podczas gdy w aktach administracyjnych zalega zwrotne poświadczenie odbioru korespondencji, którą odebrał dorosły domownik skarżącego (podpis w zakresie nazwiska jest nieczytelny), a z adnotacji doręczyciela wynika, że korespondencję odebrała osoba przedstawiająca się jako G. J. W sprzeciwie z dnia 1 września 2014 roku B. B.-J. uznał, że referendarz wyciągnął nieuprawnione wnioski z zebranych dokumentów, które sugerują, że oświadczenia wnioskodawcy są fałszywe i dostosowane do wysokości ujawnionych źródeł pokrywania kosztów utrzymania. Jednocześnie przyznał, że do wynajmu nieruchomości zmusiła go jego sytuacja majątkowa uniemożliwiająca utrzymanie domu, co spowodowało konieczność zamieszkania u rodziców jego żony. Ponadto stwierdził również, że jego ojciec G.-J. nie jest jego domownikiem, a jedynie przebywał u wnioskodawcy opiekując się jego synem, podczas, gdy i on i jego żona poszukiwali pracy w domu, a przez to adnotacja na korespondencji nie może mieć rozstrzygającego znaczenia. Wnioskodawca zastrzegł, że w sposób wyczerpujący odpowiedział na wszystkie pytania Sądu i nieuprawniony jest zarzut zachowania i wypełnienia wszystkich poleceń Sądu. Stwierdził również, że jeżeli referendarz zauważył w sprawie jakieś nieścisłości, które spowodowały jego wątpliwości to nic nie stało na przeszkodzie, aby został wezwany do uzupełnienia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu wynika, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w myśl art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek. Ponadto, zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony – jej możliwości finansowe. W odniesieniu do drugiego ze wskazanych aspektów rozpatrywania takiego wniosku istotne jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt II GZ 312/12). W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wnioskodawca nie wykazał braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W niniejszej sprawie należy przyjąć, że zadeklarowane przez wnioskodawcę koszty koniecznego utrzymania rodziny wynoszą [...] zł miesięcznie. Natomiast z przekazanych dokumentów (rachunki, faktury itp.) wynika, że średniomiesięczne koszty obejmujące jedynie usługi telekomunikacyjne, dostawę energii elektrycznej oraz wydatki za zużytą wodę to około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadcza, że koszty utrzymania domu wynoszą [...] zł miesięcznie, podczas gdy jedynie wydatki na energię elektryczną z czterech miesięcy to około [...] zł średniomiesięcznie. Nie ma wątpliwości, że uwzględnienie tylko niektórych udokumentowanych wydatków oraz deklarowanych wydatków na utrzymanie żony, syna i siebie ([...] zł miesięcznie) ujawnia, że koszty utrzymania miesięcznego rodziny wnioskodawcy ([...] zł miesięcznie) nie są zgodne z deklaracjami skarżącego ([...] zł miesięcznie). W niniejszej sprawie wnioskodawca wraz z pismem przewodnim z dnia 17 lipca 2014 roku nie przedłożył oświadczeń członków rodziny, co do udzielonego wsparcia. Inna kwestią pozostaje natomiast konieczność ujawnienia wysokości deklarowanych świadczeń pozostawionych do dyspozycji skarżącego i jego rodziny w zeznaniach podatkowych. Jednocześnie w rozpoznanej spraw wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie, wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedłożył zeznania podatkowego na podatek dochodowy za rok 2012 (ani własnego, ani domowników), nie udokumentował wysokości deklarowanych dochodów żony z prac dorywczych za 2014 rok, a ponadto nie udokumentował przychodów i kosztów uzyskania przychodu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej za 2014 rok. Pomimo zaprzestania wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań wnioskodawca nie zgłosił wniosku o upadłość (wyciąg z CEDIG), wyrejestrował tę działalność (wyciąg z CDEIG), lecz ją nadal wykonuje. W konsekwencji środki wydatkowane na zakup dwóch samochodów wyniosły 540.264,09 zł (akta administracyjne załączone do spraw prowadzonych pod sygn. akt III SA/Po 608-609/14). Zdolności do uiszczenia kosztów sądowych nie ograniczają, ani zadłużenie skarżącego, ani toczące się postępowania egzekucyjne. Wpis hipoteki przymusowej nie umniejsza zdolności płatniczych strony postępowania. Prowadzone egzekucje wypadają bezskutecznie, a zatem również nie umniejszają zdolności płatniczych wnioskodawcy. Ujawnienie skarżącego w Rejestrze Dłużniku Niewypłacalnych również pozostaje bez wpływu na zdolności płatnicze wnioskodawcy, które określają przede wszystkim wysokość przychodów i kosztów utrzymania koniecznego rodziny. W niniejszej sprawie brakuje natomiast innych argumentów do przyjęcia twierdzenia, że strona wnioskująca posiada wydatki o charakterze cywilnym, którym należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym, do których zalicza się należności związane z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/12). Niezależnie od powyższego należy wskazać, że wnioskodawca w złożonym sprzeciwie nie udokumentował, ani rzeczywistych kosztów utrzymania koniecznego rodziny, ani źródeł i wysokości przychodów, z których pokrywa te koszty. Wnioskodawca nie przedstawił zatem żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałaby przyznanie im prawa pomocy. W tym stanie rzeczy oświadczenia majątkowe, zawarte na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedstawione dokumenty nie zawierały pełnych informacji dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej strony. W związku z tym w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wnioskodawca nie wykazał braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.