III SA/Po 794/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi F. " sp. z o.o. w Ż. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2021 r. Nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za okres od [...] stycznia do [...] czerwca 2021 r. za wprowadzanie ścieków do wód; postanawia oddalić wniosek. Sygn. akt III SA/Po [...] Uzasadnienie F. " sp. z o.o. w Żylicach wnosząc skargę na ww. decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] marca 2021 r. określającą opłatę stałą za okres od [...] stycznia do [...] czerwca 2021 r. za wprowadzanie ścieków do wód w wys.[...] zł, wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego wniosku podniesiono, że ustaloną opłatę stałą należy uiścić w czterech kwartalnych ratach po [...] zł, a niewniesiona w terminie rata opłaty stanowi zaległość podatkową, od której naliczane są odsetki ustawowe za zwłokę i która podlega obowiązkowi niezwłocznego uiszczenia na rachunek Wód Polskich. Skarżąca wskazuje, że w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji należy uniknąć sytuacji, w której zobowiązanie do uregulowania daniny będzie stanowiło nadmierne i nieusprawiedliwione obciążenie dla skarżącej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: Ppsa, należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Przesłanki te dotyczą zdarzeń przyszłych, będących skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy w wyniku działań osób realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Skutki te mają znaczenie niejako potencjalne. Nie jest zaś wymagane, żeby rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej się ujawniły. Wystarczy zagrożenie ich wystąpienia. Podkreślono, że restrykcyjny stosunek sądów co do konieczności uzasadnienia przez wnioskodawcę wniosku o przyznanie ochrony tymczasowej musi zostać oceniony krytycznie z punktu widzenia postanowień rekomendacji Rady Europy nr R(89)8 w sprawie tymczasowej ochrony sądowej. Zgodnie z ww. rekomendacjami na sądzie w trakcie prowadzonego postępowania w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej spoczywa obowiązek rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i przeniesienie na wnioskodawcę ciężaru wykazania zasadności wniosku skutkuje osłabieniem jego pozycji procesowej, a na gruncie Ppsa brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca musi udowodnić zasadność udzielenia ochrony tymczasowej. Wprawdzie we wniosku strona jest zobowiązana przynajmniej wskazać na okoliczność uprawdopodabniające jej wniosek, gdyż nie jest możliwe uwzględnienie wniosku włącznie na podstawie jego osnowy, to ocena przesłanek wstrzymania powinna być dokonana z uwzględnieniem nie tylko argumentów podniesionych we wniosku, ale i całokształtu okoliczności sprawy. Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 61 § 3 Ppsa sąd na wniosek skarżącego może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powołany przepis zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia lecz uprawdopodobnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko (por. postanowienie NSA z 22 września 2020 r., II OZ 640/20, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że to na stronie wnioskującej o wstrzymanie wykonania decyzji spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie aktu lub czynności, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Zadaniem sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają lub nie za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczający zatem sam wywód prawny strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszej motywacji, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Wobec braku należytego uzasadnienia wniosku rolą sądu nie jest działanie za stronę i poszukiwanie dowodów na poparcie jej twierdzeń. To na niej spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego. Rozpoznanie wniosku powinno uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy mające wpływ na ocenę wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, nie zwalnia to jednak strony z wykazania, że zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej jest w stosunku do niej zasadne (por. postanowienie NSA z 20 października 2015 r., I OZ 1290/15, dostępne j.w.). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków musi bowiem być realne, w związku z czym strona zobowiązana jest skonkretyzować rodzaj szkody grożącej jej na skutek wykonania zaskarżonego aktu. Innymi słowy, strona powinna wykazać w powiązaniu z jej sytuacją majątkową istnienie realnego zagrożenia, że wykonanie aktu spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Istotne braki wniosku w tym zakresie w zasadzie uniemożliwiają jego merytoryczną ocenę (por. np. postanowienie NSA z 21 marca 2013 r. sygn. akt I FZ 15/13, dostępne j.w.). Wymaga podkreślenia, że ewentualne zaistnienie znacznego prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu nie jest przesłanką podlegającą ocenie w ramach rozpoznania wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. Stwierdzenie wadliwości lub niewadliwości poddanego kontroli sądu administracyjnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej jest przedmiotem postępowania głównego, nie zaś postępowania w przedmiocie zastosowania instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a., które uwarunkowane jest oceną przesłanek i wymogów wynikających z tego przepisu (tak np. NSA w postanowieniu z 21 maja 2020 r. sygn. akt II GZ 137/20, dostępnym j.w.). Odnosząc powyższe rozważania do treści złożonego przez skarżącą wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zważyć należy, iż został on poparty nazbyt ogólną argumentacją. Wskazano, że ustaloną opłatę roczną w wys. [...] zł należy uiścić w czterech kwartalnych ratach po [...] zł, a niewniesiona w terminie kwota stanowi zaległość podatkową, od której naliczane są odsetki ustawowe za zwłokę. Skarżąca nie podjęła zarazem próby uprawdopodobnienia, że istnienie wykonalnego zobowiązania do uregulowania daniny publicznoprawnej stanowiłoby nadmierne i nieusprawiedliwione dla niej obciążenie. Nie przedstawiła racji, które przemawiałyby za uznaniem, że wykonanie zaskarżonej decyzji polegające na wniesieniu opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód w kwartalnych ratach po [...] zł każda spowoduje taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia w razie skutecznego wzruszenia zaskarżonej decyzji. Poza tym wyjaśnić należy, iż wykonanie decyzji wiążące się z pewnymi konsekwencjami finansowymi nie zawsze skutkuje niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo to powinna wykazać strona domagająca się zastosowania względem niej instytucji ochrony tymczasowej. W sytuacji, gdy strona nie wykazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, nie można przenosić ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd administracyjny (por. postanowienia NSA z 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II FSK 708/11 i 19 stycznia 2016 r. sygn. akt: I FZ 593/15, dostępne j.w.). W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, aby w sprawie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Argumentacja skarżącej została sformułowana w sposób ogólny i nie odnosi się do konkretnych okoliczności, które świadczyłyby, że realizacja zaskarżonej decyzji wpłynie negatywnie na byt spółki. Nie uprawdopodobniono w żaden sposób ryzyka wyrządzenia spółce znacznej szkody materialnej, względnie trudnych do odwrócenia skutków ekonomicznych, jakie wyniknęłyby z terminowego wnoszenia kwartalnych rat kwestionowanej opłaty. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 61 § 3 i 5 Ppsa orzekł, jak w sentencji.