III SA/Po 842/15

Dnia 25 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy oddala skargę W dniu [...] lipca 2010 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] skierował do Starosty [...] wniosek o sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdem [...]. Tego samego dnia skierowano również wniosek o skierowanie na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. We wniosku wskazano, że ww. w okresie od 29 lipca 2009 r. do 25 lipca 2010 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchy drogowego i przekroczył liczbę 24 punktów karnych. Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Starosta [...] poinformował [...] o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na sprawdzenie kwalifikacji w ramach posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, w związku z otrzymaniem 30 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] poinformował [...] o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na badania psychologiczne w związku z przekroczeniem 24 punktów karnych. Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. [...] zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia jego wniosku o uchylenie mandatu karnego i punktów. W dniu [...] sierpnia 2010 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] skierował [...] na badania psychologiczne. [...] zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uchylenie mandatu karnego. Pismem z dnia [...] września 2010 r. Starosta [...] zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji o doprecyzowanie wniosku lub jego cofnięcie z uwagi na argumenty podnoszone przez kierowcę. W odpowiedzi Komendant Wojewódzki Policji w [...] wskazał, że brak jest podstaw do cofnięcia wniosku, a Sąd Rejonowy w [...] wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu w sprawie anulowania mandatu. Pismem z dnia [...] października 2010 r. Starosta [...] wezwał [...] do przedstawienia orzeczenia psychologicznego. Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. (doręczonym w dniu [...] listopada 2010 r.) [...] został zawiadomiony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Starosta [...] zawiesił postępowanie w sprawie skierowania [...] na egzamin kontrolny. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Starosta [...] podjął postępowanie w sprawie. Komendant Wojewódzki Policji w [...] podtrzymał wniosek o sprawdzenie kontrolne kwalifikacji oraz wniosek o skierowanie na badanie psychologiczne. Sąd Rejonowy w [...] poinformował organ, że mandat nie został uchylony. Dnia [...] maja 2015 r. Starosta [...], na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, wydał decyzję o nr KD 5430.323.2015 o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą wydania decyzji jest przekroczenie liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. [...] złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń, a co za tym idzie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i brak umorzenia postępowania. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że Starosta [...] był związany wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji o skierowanie strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i kierując [...] nie ma kompetencji do samodzielnego ustalania czy na posiadacza prawa jazdy nałożono punkty karne bezprawnie lub nie usunięto ich zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Jedynie Komendant Wojewódzki Policji jest organem, który dokonuje wpisów w ewidencji, a więc w drodze czynności materialno – technicznych ujawnia w ewidencji punkty przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń. Wykreśleń w ewidencji można się jednak domagać jedynie w stosunku do tego organu, który ewidencję prowadzi. Wniosek Komendanta Policji o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji sporządza się na podstawie wpisów ostatecznych. Organ II instancji nie zgodził się z zarzutem, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i winno być umorzone. Przedawnienie karalności wykroczenia, za które przyznane zostały punkty karne nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania w sprawie skierowania na egzamin kontrolny. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym jest odrębnym postępowaniem administracyjnym i przepis art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń nie ma do niego zastosowania. Organ II instancji wskazał, że również, że [...] usiłował wzruszyć mandat otrzymany w dniu [...] lipca 2010 r. Mandat ten nie został jednak uchylony. Skarżący skorzystał z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze wskazał, że nałożone na niego punkty mają charakter środka karnego. Skarżący złożył wniosek o wystąpienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego z pytaniem o charakter prawny punktów karnych, a w szczególności, czy stanowią one środek karny w rozumieniu art. 28 § 1 pkt 6 Kodeksu wykroczeń. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 t.j.) sądy administracyjne powołane są do badania legalności zaskarżonych decyzji w zakresie ich zgodności z prawem materialnym, jak i procesowym. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t.j. ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2015 r., o skierowaniu [...] na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B i B+E. Podstawą wydania wskazanych wyżej decyzji był wniosek Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o sprawdzenie kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień. Wniosek ten został uzasadniony tym, że [...] w okresie od 29 lipca 2009 r. do 25 lipca 2010 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 30 punktów karnych. We wniosku zostały szczegółowo opisane wykroczenia i przypisana im liczba punktów. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 t.j. ze zm.), kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje, że przesłanką skierowania kierowcy na sprawdzenie jego kwalifikacji do prowadzenia pojazdu jest przekroczenie 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Decyzja wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. ma charakter decyzji związanej, nie zależy od uznania organu, lecz jej wydanie jest obowiązkiem organu (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2010 r., I OSK 1451/09, LexPolonica nr 2397498). Oznacza to, że w przypadku wystąpienia przez komendanta wojewódzkiego policji z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem, w razie przekroczenia 24 punktów, otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy; organ zobowiązany jest skierować osobę posiadającą uprawnienie do kierowania pojazdami na sprawdzenie kwalifikacji. W rozpatrywanej sprawie fakt przekroczenia limitu 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego przez [...] nie budzi wątpliwości. Skarżący we wskazanym wyżej okresie naruszył trzykrotnie przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 30 punktów karnych. We wniosku Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] szczegółowo zostały opisane wykroczenia i przypisana im liczba punktów. Co do zasady, zatem nie ma również wątpliwości, że została spełniona przesłanka wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, B+E, a zatem rozstrzygnięcie organów jest prawidłowe. Należy bowiem wyjaśnić, że zgodnie z art. 130 ust. 1 u.p.r.d. ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Jak wynika z art.130 ust 3 u.p.r.d. kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1 art. 130 u.p.r.d., może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Ze wskazanych wyżej przepisów wynika zatem wyraźnie, że kwestie związane ze sposobem naliczania punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, ich ilością, a także z usuwaniem punktów w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d. należą do kompetencji organu prowadzącego ewidencję, tj. komendanta wojewódzkiego Policji. Prowadząc zatem postępowanie w sprawie dotyczącej skierowania kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje w związku z przekroczeniem przez kierowcę limitu 24 punktów, ujawnionych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, organ nie ma kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Jest związany treścią danych zawartych w ewidencji (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 19 sierpnia 2014 r. I OSK 134/13, z 9 sierpnia 2013 r., I OSK 855/12, z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 127/13, z 12 października 2012 r., I OSK 1203/11 publ. CBOSA). Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że organ był związany wnioskiem o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i nie był przy tym uprawniony do kontrolowania, czy na dzień wydawania decyzji w ewidencji nadal widnieją wpisy dotyczące skarżącego. Z powyższego wynika więc, że ostateczność wpisu decyduje o przyznaniu określonej ilości punktów oraz o obowiązku sporządzenia wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Natomiast bez znaczenia pozostaje już kwestia czy w dniu orzekania przez organ właściwy w sprawach w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami, wpisy, stanowiące podstawę sporządzenia wniosku przez wojewódzkiego komendanta Policji, pozostają nadal w ewidencji, czy też zostały z niej usunięte np. wobec zatarcia ukarania (skazania). Także przedawnienie karalności wykroczenia za czyny stanowiące naruszenie przepisów prawa ruchu drogowego po skierowaniu wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy nie ma wpływu na możliwość orzekania przez właściwy organ w tym przedmiocie. Cel nadrzędny jakim jest poprawa bezpieczeństwa w ruchu drogowym zadecydował o przyjęciu przez ustawodawcę sztywnej zasady, w myśl której przekroczenie liczby 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego, z którym wiązało się przypisanie odpowiedniej liczby punktów, skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie we wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wniosku. W rezultacie tych rozważań można zatem stwierdzić, że odrębnym zagadnieniem jest karalność za wykroczenia, wymierzenie kary z kodeksu wykroczeń, a wynikający z art. 114 ust.1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym administracyjny obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2015 r., I OSK 651/14, CBOSA). Tym samym bezzasadny okazał się zatem zarzut skarżącego, że z uwagi na przedawnienie wykonania kary (środka karnego) nie było możliwe wydanie decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Instytucje te funkcjonują bowiem niezależnie od siebie. W tym kontekście nie miała zatem znaczenia okoliczność, czy punkty karne stanowią środek karny w rozumieniu art. 28 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2015 r., poz. 1094 t.j. ze zm., dalej k.w.). Jednocześnie wskazać należy, że wojewódzkie sądy administracyjne nie mają kompetencji do występowania do Naczelnego Sadu Administracyjnego z wnioskiem o podjęcie uchwały zawierającej rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie administracyjnej (art. 264 § 2 p.p.s.a.). Na marginesie wskazać należy również, że nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy okoliczność, że skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] z wnioskiem o przywrócenie terminu do uchylenia mandatu otrzymanego za popełnione naruszenia. Z tej przyczyny postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji było zawieszone. Na skutek wniosku skarżącego złożonego do Sądu Rejonowego nie zapadło natomiast żadne rozstrzygnięcie, które mogłoby posiadać normatywny wpływ na widniejące w ewidencji wpisy dot. punktów karnych nałożonych na skarżącego za naruszenie przepisów o ruchu drogowym. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie została zatem wydana z naruszeniem przepisów art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.p.r.d. Mając na uwadze powyższe - nie znajdując żadnych naruszeń prawa, które miały albo mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania - Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa i organ II instancji trafnie - w oparciu o powołane przepisy prawa materialnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...], nie dopuszczając się tym samym naruszenia przepisów postępowania, uregulowanych w k.p.a. W związku z tym Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a – oddalił skargę.