III SA/Po 968/15

Dnia 2 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi J S na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej skierowania na badania lekarskie I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi M od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...] złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...] złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Starosta J decyzją z dnia [...] orzekł o skierowaniu J, posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B, na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W decyzji pouczono stronę o terminie i trybie jej zaskarżenia do organu II instancji. Powyższa decyzja została doręczona na adres J pełnoletniemu domownikowi (synowi strony) w dniu 4 maja 2015 r., co wynika jednoznacznie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Odwołanie od powyższej decyzji zawarte w piśmie z dnia 19 maja 2015 r. zostało w tej dacie złożone do organu odwoławczego – Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Organ II instancji postanowieniem z dnia[...], na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 kpa, postanowił stwierdzić, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzja organu I instancji została doręczona stronie 4 maja 2015 r. a odwołanie zostało wniesione po ustawowym terminie 14 dni – w dniu 19 maja 2015 r. Termin upływał natomiast z dniem 18 maja 2015 r. W związku z powyższym odwołanie pozostawiono bez rozpatrzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie postanowienia, podnosząc generalnie wyłącznie merytoryczne argumenty przeciwko legalności decyzji organu I instancji. W ocenie skarżącego skierowanie na badania lekarskie jest bezzasadne. Jest on "nękany i szykanowany przez osobę podejrzaną o chorobę psychiczną." W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powołując się na uzasadnienie skarżonego postanowienia i zawarte w nim argumenty. Na rozprawie w dniu 2 marca 2016r. pełnomocnik strony (z urzędu), w osobie adwokata, co do zasady podtrzymał skargę i wniósł o koszty pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Uczestnik postępowania – Prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o oddalenie skargi zwracając uwagę, że nie zostały naruszone zasady doręczania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Od decyzji organu I instancji przysługuje stronie odwołanie do organu II instancji. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia stronie decyzji, za pośrednictwem organu, który tę decyzję wydał (art. 129 § 2 kpa). Organ odwoławczy, po przekazaniu mu odwołania, zobowiązany jest - przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy w związku ze złożeniem środka odwoławczego - w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, a w przypadku przekroczenia wskazanego terminu ustawowego do stwierdzenia, iż odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu (art. 134 kpa). Z treści przepisów zawartych w rozdziale 10 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, regulujących kwestię odwołania i postępowania odwoławczego, jednoznacznie wynika, że postępowanie przed organem II instancji składa się z trzech etapów: wstępnego, postępowania wyjaśniającego oraz podjęcia decyzji (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel; Komentarz do art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el 2011, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007, sygn. akt II SA/WA 1907/06). W pierwszej fazie obowiązkiem organu odwoławczego jest dokonanie oceny, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. W zależności od wyniku wstępnej kontroli organ właściwy albo przeprowadza postępowanie wyjaśniające, albo też zgodnie z art. 134 kpa stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych) lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz całe postępowanie odwoławcze. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 kpa (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., SA/Gd 1482/96, wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94, wyrok NSA z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665/95, wyrok NSA z 7 stycznia 2010 r., II OSK 9/09). Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu stanowi jego uchybienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665, Biul. Skarb. 1997, nr 5, s. 32 oraz wyrok NSA z dnia 18 października 1995 r., SA/Gd 2865/94, niepubl.). Niedotrzymanie zawitego terminu wynikającego z treści ww. przepisu powoduje ujemne skutki procesowe, w postaci utraty prawa do wniesienia odwołania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Szczecinie z dnia 23 maja 1995 r., sygn. akt: SA/Sz 274/95, Nr LEX 26915). Rozpoznanie bowiem odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji odwoławczej (por. wyrok NSA z 9 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 478/05; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2007, sygn. akt I SA/Wa 1297/07). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się także, że ciężar dowodu zachowania terminu do złożenia odwołania ciąży na skarżącym. (wyrok NSA z dnia 28 marca 2008r., sygn. akt II GSK 10/08, LEX Nr 466172). Zatem norma zawarta w dyspozycji art. 134 kpa ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawia pola swobodnemu uznaniu organu administracyjnego. Wydane na jej podstawie postanowienie jest orzeczeniem o charakterze formalnym, stwierdzającym przesłankę "niedopuszczalności" środka zaskarżania i w konsekwencji uniemożliwiającym ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w świetle zdefiniowanych powyżej kryteriów weryfikacji orzeczeń administracji, stwierdzić należy, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane zgodnie z art. 134 kpa. W rozpoznawanej sprawie Starosta decyzją z dnia [...] 2015r. orzekł na wniosek Prokuratora o skierowaniu J - posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i trybie jej zaskarżenia do organu II instancji (wniesienia odwołania). Powyższa decyzja została doręczona zgodnie z przepisami kpa na adres strony pełnoletniemu domownikowi (synowi J) w dniu 4 maja 2015 r., co wynika jednoznacznie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych. Odwołanie od decyzji Starosty zawarte w piśmie z dnia 19 maja 2015 r., zostało w tej samej dacie złożone do organu odwoławczego – Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Zasadnie zatem, w opinii Sądu, organ II instancji wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że odwołanie zostało wniesione po ustawowym terminie czternastu dni. Termin do wniesienia odwołania upływał bowiem z dniem 18 maja 2015 r. Co istotne odwołanie nie zawierało wniosku strony o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. W skardze skarżący generalnie nie zgodził się z decyzją o skierowaniu na badania lekarskie. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu dlatego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu Sąd postanowił natomiast w oparciu o art. 250 § 1 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 litera c) w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 2002r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)