III SO/Po 2/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w ... w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt i odpowiedzi na skargę postanawia wymierzyć Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Kaliszu grzywnę w wysokości ... złotych. W dniu ... kwietnia 2015 r. K. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w ... grzywny za nieprzekazanie Sądowi w ustawowym terminie złożonej przez nią skargi z dnia ... listopada 2014 r. na decyzję tego organu z dnia ...listopada 2014 r., nr ..., w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. W uzasadnieniu K. wskazała, że w odpowiedzi na jej zapytanie pismem z dnia ...kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu poinformował ją o tym, że do dnia ... kwietnia 2015 r. nie wpłynęła do Sądu złożona przez nią skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ...z dnia ... listopada 2014 r., nr .... Zdaniem wnioskodawczyni, oznacza to, że organ nie wywiązał się z obowiązku, do którego był zobowiązany na mocy art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). W załączeniu do powyższego wniosku K. przedłożyła Sądowi m.in. odpis skargi z dnia ... listopada 2014 r. wraz z załącznikami oraz kopią potwierdzenia nadania przesyłki w dniu ... listopada 2014 r. i jej odbioru w dniu ... listopada 2014 r. W odpowiedzi na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ...wniosło o oddalenie wniosku, wskazując, że odpowiedź na skargę z dnia ... listopada 2014 r. została sporządzona w dniu ... grudnia 2014 r. Jednak w tym okresie organ zajmował się wieloma sprawami, w tym także sprawami K. i przesyłał szereg skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a także pism do innych organów. Skarga wraz z odpowiedzią i aktami Kolegium została omyłkowo dołączona do innych akt i przesłana bądź to do Sądu, bądź do innego organy. Podjęto próbę wyjaśnienia przedmiotowej kwestii, jednak na chwilę składania odpowiedzi na skargę nie udało się ustalić, dokąd przesłano skargę wraz z aktami sprawy. Wskutek tego organ nie posiada oryginału skargi, a jedynie odpowiedź na skargę istniejącą w systemie komputerowym oraz akta pierwszej instancji, które nie zostały przesłane do innego organu. W związku z powyższym organ wskazał, że nieprzesłanie odpowiedzi na skargę nie wynikało z celowego niewywiązania się z obowiązku, o którym mowa art. 54 § 2 p.p.s.a., lecz z niemożności wykonania tej czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; dalej:"p.p.s.a.")., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 (przekazania skargi, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia), Sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tzn. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 10 lutego 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2014 r. (M.P. z 2015 r., poz.179), przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2014 r. wyniosło 3783,46 zł. Należy wskazać, że grzywna, o której mowa we wskazanym przepisie, ma charakter mieszany: dyscyplinująco - restrykcyjno - prewencyjny. Grzywna w tym wypadku stanowi zatem środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 §1 p.p.s.a. Przy tym wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 lipca 2006 r., II OSK 1024/06; z dnia 29 maja 2015 r., I OZ 544/15 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Grzywna, o której mowa, zabezpiecza konstytucyjne prawo jednostki do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), do czego konieczne jest otrzymanie przez Sąd skargi wraz z wszystkimi, uporządkowanymi aktami sprawy. Ponadto należy zauważyć, że nawet okoliczność następczego przekazania przez organ skargi, wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, nie czyni orzekania w przedmiocie wymierzenia grzywny bezprzedmiotowym (zob. uchwała NSA z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 15 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), gdyż nie zmienia zaistniałego uchybienia terminowi ustanowionemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zdarzenie to Sąd bierze jednak pod uwagę miarkując wysokość grzywny. Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, co oznacza, że rozstrzygając w tej kwestii, sąd administracyjny bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. czas, jaki upłynął od wniesienia skargi oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Dostrzec dodatkowo należy, że sąd administracyjny – rozważając zasadność grzywny i miarkując jej wysokość – może brać pod uwagę takie okoliczności, jak: charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji z art. 54 § 2 p.p.s.a., a więc, czy grzywna spełni wymogi sprawiedliwości naprawczej. Zaznaczenia wymaga zatem, że dla wymierzenia grzywny nie mają znaczenia powody nieprzekazania przez organ skargi, wraz z aktami sprawy, Sądowi administracyjnemu (por. postanowienia NSA: z dnia 28 listopada 2012 r., I OZ 868/12, oraz z dnia 25 sierpnia 2011 r., I OZ 597/11 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym wymiarze mieści się represyjność wskazanego środka prawnego, służąca także zapobieżeniu powtarzaniu się podobnych uchybień w przyszłości. W danej sprawie może być grzywna wymierzana wielokrotnie aż do ostatecznego, zupełnego, pełnego usunięcia przez organ stanu naruszenia dyspozycji art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2012 r., I OZ 418/12 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że pomiędzy wniesieniem przez K. skargi do organu (... listopada 2014 r.) a przekazaniem Sądowi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny (... maja 2015 r. – data stempla pocztowego na kopercie k. ...) upłynęło ponad 6 miesięcy. Przy tym istotne znaczenie posiada okoliczność, że odpis skargi został przedłożony Sądowi przez samą wnioskodawczynię, nie zaś przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ..., które do dnia przedstawienia odpowiedzi na wniosek nie ustaliło, dokąd przesłano skargę wraz z aktami sprawy. Wskutek tego organ poinformował Sąd, że nie posiada oryginału skargi, a jedynie odpowiedź na skargę istniejącą w systemie komputerowym oraz akta pierwszej instancji, które nie zostały omyłkowo przesłane do innego organu. W ocenie Sądu, w realiach niniejszego przypadku dla wysokości wymierzonej organowi grzywny podstawowe znaczenie miał fakt, że uchybienie rygorom z art. 54 §1 p.p.s.a. miało poważny charakter – i to bez względu na to, czy uchybienie to nosiło cechy umyślności, tzn. czy działanie organu było celowe lub zamierzone. Wskutek tego uchybienia organ uniemożliwił stronie na okres 6 miesięcy możliwość dochodzenia przez nią sprawiedliwości przed Sądem, co więcej – gdyby wnioskodawczyni nie podjęła kroków w celu ustalenia, czy skarga została przekazana wraz z aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wysoce prawdopodobne byłoby to, że w dalszym ciągu zaskarżona przez stronę decyzja organu z dnia ...listopada 2014 r., nr ..., nie zostałaby poddana kontroli sądowej. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał za wystarczające nałożenie na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu grzywny w wysokości ... zł. W ocenie Sądu wysokość wymierzonej grzywny jest współmierna do stwierdzonego przez Sąd uchybienia organu i mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wskazać należy, że ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu Sądu, a jedynie jej górną granicę określono w art. 154 § 6 p.p.s.a., który stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jak wskazano powyżej, zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 10 lutego 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2014 r., przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2014 r. wyniosło 3783,46 zł, zatem górna granica grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. wynosi 37.834,60 zł. Z powyższych względów, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.