IV SA/Po 10/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Bożena Popowska Protokolant st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] listopada [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...], znak [...] (dalej decyzja z [...] września 2011 r.) Starosta K. (dalej Starosta albo organ I instancji), na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej pb bądź Prawo budowlane) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę W. P., zam. w K., Os. K. [...] (dalej Inwestor), obejmującego rozbudowę budynku mieszkalnego w R.-R., ul. L. [...], na działce nr [...]. W uzasadnieniu Starosta przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, począwszy od złożenia przez Inwestora dnia [...] maja 2008 r. Staroście podania w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego, dobudowy garażu, budowy zbiornika na ścieki w R.-R., przy ul. L. [...], na działce nr [...]. Wyrokiem z dnia 20 października 2010 r., IV SA/Po 499/10 (dalej wyrok IV SA/Po 499/10), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej WSA) uchylił decyzję Wojewody Wielkopolskiego (dalej Wojewoda) z [...] maja 2010 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty z [...] marca 2010 r. nr [...], znak [...] (dalej decyzja z [...] marca 2010 r.), udzielającą Inwestorowi pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego położonego w R.-R. na owej działce. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda decyzją z [...] stycznia 2011 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] stycznia 2011 r.), uchylił zaskarżoną decyzję Starosty z [...] marca 2010 r., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dnia 26 kwietnia 2011 r. Inwestor złożył zmieniony projekt budowlany obejmujący rozbudowę budynku mieszkalnego w R.-R., przy ul. L. [...], na działce nr [...] w granicy z działką sąsiednią nr [...] wraz z nową opinią Konserwatora Zabytków i projektem zagospodarowania działki sporządzonym na aktualnej mapie do celów projektowych. Inwestor uzyskał pismem z [...] marca 2011 r. nr [...] (dalej pismo z [...] marca 2011 r.) wyjaśnienie Ministra Infrastruktury dotyczące lokalizacji obiektu budowlanego w granicy z działką sąsiednią. W takim przypadku nie dochodzi do naruszenia § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm., dalej rozporządzenie z 2002 r.). Decyzją z [...] maja 2011 r. nr [...], znak [...] (dalej decyzja z [...] maja 2011 r.), Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił Inwestorowi pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego w R.-R. przy ul. L. [...], na działce nr [...]. Na skutek wniesionego przez A. W. odwołania, Wojewoda decyzją z [...] czerwca 2011 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2011 r.) uchylił decyzję z [...] maja 2011 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dnia [...] sierpnia 2011 r. Inwestor dostarczył Staroście poprawioną dokumentację opracowaną zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. nr 120, poz. 1133, dalej rozporządzenie z 2003 r.), dostosowując projekt budowlany do wymogów decyzji o warunkach zabudowy w zakresie szerokości elewacji frontowej i projektu odprowadzenia ścieków do istniejącego zbiornika. Inwestor posiada połączenie działki nr [...] z drogą publiczną tyko za pośrednictwem działki nr [...]. Na potwierdzenie tego Inwestor załączył wypis z księgi wieczystej, gdzie w Dziale III - Prawa, Roszczenia i Ograniczenia w Rubryce 3.4.- treść wpisu - zapisano - "bezpłatna służebność drogi polegająca na prawie przejazdu i przechodzenia przez działkę nr [...] do działki nr [...] zapisanej w KW [...] na rzecz każdoczesnego właściciela tej nieruchomości - tu przeniesiono po odłączeniu działki [...]". Elewacja frontowa znajduje się od strony wjazdu z działki [...] na działkę [...] i jest zgodna z wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...].11.2005 r. nr [...]. Jej szerokość wynosi do 8,00 m (k. 213 akt Starosty). Odwołanie od decyzji z [...] września 2011 r. wniósł Andrzej W. (dalej Odwołujący) zaskarżając ją w całości. Odwołujący zauważył, że z uzasadnienia decyzji z [...] września 2011 r. nie wynika, by Starosta rozważył, czy rozmiary działki inwestora umożliwiają rozbudowę budynku w odległości nie mniejszej niż 3 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Taka analiza ma w tej sprawie kluczowe znaczenie. Starosta przedwcześnie rozstrzygnął o sposobie usytuowania budynku bezpośrednio przy granicy, nie dokonując uprzednio analizy konieczności jego lokalizacji przy granicy, np. ze względu na rozmiary działki. Skoro przepis § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. ma charakter odstępstwa od zasady, to jako taki nie może być interpretowany rozszerzająco. To oznacza, że by można było usytuować budynek przy granicy ze względu na rozmiary działki, musi być zgromadzony materiał dowodowy, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 kpa, wskazujący na konieczność takiego odstępstwa, a takich dowodów (że działka jest za wąska) w aktach sprawy nie ma. Organ nie wykazał, że nie jest możliwe zachowanie odległości 3 lub 4 metrów od granicy. Nie wzięto pod uwagę tego, że możliwa, a nawet wskazana jest rozbudowa w kierunku wschodnim i to bez ograniczeń, po uprzednim przełożeniu nitki wodociągu. Warunek sytuowania budynków bezpośrednio przy granicy działki w postaci przylegania całą powierzchnią ściany do ściany budynku istniejącego dotyczy wyłącznie zabudowy jednorodzinnej. To oznacza, że taki rodzaj zabudowy objęty został, co wydaje się być oczywiste i zrozumiałe, szczególną ochroną. W konsekwencji należy przyjąć, że w przypadku, gdy mamy do czynienia z terenem o zabudowie jednorodzinnej, a taka zabudowa w rozpoznawanej sprawie występuje, uzasadniony wymóg jest przylegania całą powierzchnią w każdym przypadku, w którym projekt zakłada sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią. Starosta w tej konkretnej sprawie błędnie ocenił, że nie ma wymogu przylegania ściany projektowanego budynku całą długością bądź powierzchnią do ściany już istniejącego obiektu (k. 22-23 akt Wojewody). Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] listopada 2011 r.) Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2011 r. W uzasadnieniu Wojewoda podkreślił, że dla rozpoznawanej sprawy wiążąca jest decyzja Burmistrza Krotoszyna z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], znak [...] (dalej decyzja z [...] listopada 2005 r.) ustalająca warunki zabudowy terenu. Decyzja ta dla przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalnego określiła liczbę kondygnacji - 2, szerokość elewacji frontowej - do 8,00 m, wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej do gzymsu lub attyki - do 5,00 m, geometrię dachu - dostosowaną do istniejącego budynku mieszkalnego. Analizując projekt budowlany pod kątem tych warunków Wojewoda uznał, że zostały one spełnione. Z uwagi na to, że Inwestor posiada wjazd na swą posesję z działki nr [...] (bezpłatna służebność drogi polegająca na prawie przejazdu i przechodzenia przez działkę nr [...] zapisanej w KW [...] na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości stanowiącej działkę [...]) przyjąć należy, że elewacja frontowa znajduje się od strony wjazdu z działki nr [...] i jest zgodna z wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy z [...] listopada 2005 r. Zatwierdzony projekt budowlany przewiduje odprowadzanie ścieków do istniejącego zbiornika bezodpływowego, co spełnia wymagania zawarte w ww. decyzji o warunkach zabudowy. Wskazany w załączniku do decyzji z [...] listopada 2005 r. obszar, na którym przewidziano możliwość realizacji planowanej rozbudowy, uwzględnił możliwość lokalizacji tej inwestycji w granicy z działką sąsiednią. Inwestor złożył wniosek w Starostwie dnia [...] maja 2008 r., w związku z czym dla tej sprawy obowiązujące są przepisy rozporządzenia z 2002 r., obowiązujące w dacie złożenia wniosku. Inwestor za pośrednictwem Starosty wystąpił do Ministra Infrastruktury o wyrażenie zgody na odstępstwo od § 12 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. Pismem z 17 marca 2008 r. Minister Infrastruktury poinformował, że przepisy § 12 ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia dopuszczają sytuowanie ściany bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie ona przylegała do ściany budynku istniejącego bezpośrednio przy granicy na sąsiedniej działce budowlanej. W piśmie tym wskazano, że przepisy nie określają zakresu przylegania ani wielkości ściany projektowanej w stosunku do wielkości ściany istniejącej. W tym przypadku nie występuje naruszenie przepisów § 12 ww. rozporządzenia z 2002 r. Minister Infrastruktury wyjaśnił, że przepisy § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. stanowią, że ściana projektowana może przylegać do ściany istniejącej, nie określając gabarytów budynku projektowanego w stosunku do budynku istniejącego, ani też nie narzucając zakresu przylegania ścian, a zatem dopuszcza się, by ściana budynku projektowanego była wyższa lub szersza od ściany budynku istniejącego. Wyjaśnienia udzielone przez Ministra Infrastruktury są jednoznaczne i nie pozostawiają wątpliwości co do możliwości realizacji projektowanej inwestycji w zatwierdzonej lokalizacji. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu, dotyczącego złej oceny przez organ I instancji, że brak w omawianej sprawie wymogu konieczności przylegania projektowanego budynku całą powierzchnią do istniejącego budynku Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r., jeżeli na sąsiedniej działce bezpośrednio przy granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy tej granicy, przylegającej do istniejącej ściany. Faktem jest, że obecnie obowiązujące przepisy cytowanego rozporządzenia wskazują, że w zabudowie jednorodzinnej dopuszcza się sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce. Jednak zakładając racjonalność dokonywanych zmian w obowiązujących przepisach, za niedopuszczalną należy uznać taką wykładnię przepisów, skutkiem której zmiana przepisów nie powodowałaby zmiany w sposobie ich stosowania. § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. nie określa zakresu przylegania, tym samym nie ma wymogu by projektowany budynek przylegał całą długością lub powierzchnią do ściany budynku istniejącego. Stąd zarzut ten należy uznać za bezpodstawny. Ustosunkowując się do podnoszonej w odwołaniu kwestii braku analizy stwierdzającej czy rozmiary działki Inwestora umożliwiają, czy też uniemożliwiają rozbudowę budynku w odległości nie mniejszej niż 3 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną stwierdzić należy, że w ocenie organu odwoławczego nie ma konieczności jej dokonania. Z pisma Ministra Infrastruktury z [...] marca 2008 r. wydanego w tej konkretnej sprawie jednoznacznie wynika, że nie występuje naruszenie § 12 rozporządzenia z 2002 r. W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdzie na sąsiadujących ze sobą działkach usytuowane są budynki w granicy, a inwestycja polega jedynie na rozbudowie jednego z nich. Stąd zasadne jest zastosowanie § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. Po ponownej analizie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w owej sprawie zgodnie z art. 35 ust. 1 pb stwierdzić należy, że projektowane przedsięwzięcie zgodne jest z decyzją o warunkach zabudowy z [...] listopada 2005 r. i rozporządzeniem z 2002 r. (k. 41-44 akt Wojewody). Skargę do WSA na decyzję z [...] listopada 2011 r. wniósł A. W. (dalej Skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym. Decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. Skarżący zarzucił naruszenie: art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez jego zastosowanie, art. 138 § 1 pkt 2 kpa przez jego niezastosowanie, 4. § 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 listopada 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (Dz. U. nr 242, poz. 2421, dalej rozporządzenie z 2004 r.) przez jego niezastosowanie, 5. art. 35 ust. 1 pkt 2 pb przez jego niezastosowanie w związku z § 12 ust. 3 pkt 2 i § 13 rozporządzenia z 2002 r. W uzasadnieniu Skarżący zauważył, że zaprojektowana przez Inwestora rozbudowa obiektu budowlanego nie spełnia zasady dobrego sąsiedztwa i jest zaprzeczeniem wywodzonych z Konstytucji RP zasad równości i wzajemności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by Starosta wyjaśniając i uzasadniając swe rozstrzygnięcie w ogóle rozważył to, czy rozmiary działki Inwestora umożliwiają czy też uniemożliwiają rozbudowę budynku w odległości nie mniejszej niż 3 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Zdaniem Skarżącego, Starosta przedwcześnie rozstrzygnął o sposobie usytuowania budynku bezpośrednio przy granicy, nie dokonując uprzednio analizy konieczności w ogóle usytuowania przy granicy np. ze względu na rozmiary działki. Starosta dokonał oceny w taki sposób, jakby nie istniał przepis rozstrzygający kwestię odstępstwa tj. § 12 ust. 3 rozporządzenia z 2002 r. Należy zauważyć, że skoro § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. ma charakter odstępstwa od zasady, to jako taki nie może być interpretowany rozszerzająco. To oznacza, że aby można było usytuować budynek przy granicy ze względu na rozmiary działki, musi być zgromadzony materiał dowodowy, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 kpa, wskazujący na konieczność takiego odstępstwa, a dowodów że działka jest za wąska w aktach sprawy nie ma. Organ nie wykazał, że nie jest możliwe zachowanie odległości 3 lub 4 metrów od granicy. Nie wzięto też pod uwagę tego, że możliwa, a nawet wskazana jest rozbudowa w kierunku wschodnim i to bez ograniczeń, po uprzednim przełożeniu nitki wodociągu. Skarżący zwrócił również uwagę na dokonane nowelizacje § 12 rozporządzenia z 2002 r. na podstawie których doszło do przywrócenia rygorystycznego warunku sytuowania budynków bezpośrednio przy granicy działki w formie przylegania całą powierzchnią ściany budynku do ściany drugiego, istniejącego już obiektu budowlanego. Warunek sytuowania budynków bezpośrednio przy granicy działki w postaci przylegania całą powierzchnią ściany do ściany budynku istniejącego dotyczy wyłącznie zabudowy jednorodzinnej. To oznacza, że taki rodzaj zabudowy objęty został, co wydaje się być oczywiste i zrozumiałe, szczególną ochroną. W konsekwencji należy przyjąć, że w przypadku, gdy mamy do czynienia z terenem o zabudowie jednorodzinnej, uzasadniony jest wymóg przylegania całą powierzchnią w każdym przypadku, w którym projekt zakłada sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią (k. 4-7 akt IV SA/Po 10/12). W odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] na skargę, Wojewoda wniósł o oddalenie skargi (k. 12 akt IV SA/Po 10/12). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w rozpoznawanej sprawie była decyzja z [...] listopada 2011 r. i poprzedzające jej wydanie postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego należącego do Inwestora. Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji, przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. Niezasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zasada równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. Dz.U. nr 78, poz. 483, sprost. 2001 r., nr 28, poz. 319, zm. 2006, nr 200, poz. 1471; 2009, nr 114, poz. 946) wskazuje w szczególności na konieczność równego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Dla oceny, czy w konkretnej sytuacji doszło do naruszenia zasady równości, ma ustalenie (dobór) cechy istotnej, bo przesądza ona o uznaniu porównywanych podmiotów za podobne lub odmienne (L. Garlicki w: "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz" t. III Wyd. Sejmowe 2003 uw. 6 do art. 32, s. 6-7 i akceptowane przez Komentatora orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; B. Banaszak "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz" C.H. Beck 2009 s. 183-185 nb 3, 4). Skarżący upatruje naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji w nie dostrzeganiu istoty problemu – Skarżący nie odmawia drugiej stronie prawa sytuowania budynku przy granicy, ale żąda by rozbudowany budynek mieszkalny przylegał do granicy w taki sam sposób, jak budynek Skarżącego, spełniając tym samym zasadę dobrego sąsiedztwa. Zaprojektowana rozbudowa – w ocenie Skarżącego – w żaden sposób nie spełnia zasady dobrego sąsiedztwa – równości i wzajemności (k.5-6 akt IV SA/Po 10/12). Zasada dobrego sąsiedztwa jest kategorią właściwą dla ustawodawstwa planistycznego, nie zaś Prawa budowlanego. W art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm., dalej upzp) ustawodawca zawarł, zaczerpniętą z prawa niemieckiego, zasadę dobrego sąsiedztwa, uzależniającą zmianę w zagospodarowaniu przestrzennym od dostosowania się do określonych cech zagospodarowania terenu sąsiedniego. Jej celem jest zagwarantowanie ładu przestrzennego, określonego w art. 2 pkt 1 upzp (red. Z. Niewiadomski "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz" C.H. Beck 2011, s. 508-509 nb 2; red. Z. Niewiadomski "Prawo budowlane. Komentarz" C.H. Beck 2011, s. 111-112 nb 7). Zatem brak w Konstytucji RP i w ustawodawstwie zasady dobrego sąsiedztwa tak rozumianej, jak rozumie ją Skarżący. Prawo równości i wzajemności w zakresie zabudowy w granicy nie polega na tym, że Inwestor nie może rozbudować wzdłuż granicy swej części budynku na odcinku dłuższym, niż odpowiadający dotychczas istniejącej wspólnej ścianie budynku. Owa równość i wzajemność przejawiać się będzie w tym, że w przyszłości – przy zachowaniu innych wymogów – Skarżący będzie mógł realizować swe prawo rozbudowy budynku także wzdłuż granicy. W rozpatrywanej sprawie cechą relewantną jest prawo własności nieruchomości, przysługujące każdej ze stron do swej nieruchomości. Jednakże stan faktyczny każdej ze stron różni się zasadniczo – Skarżący jest właścicielem części budynku (dawnej leśniczówki) – ponad trzykrotnie większej (w rzucie poziomym), od części budynku, będącej własnością Inwestora. Także powierzchnia działki Skarżącego (nr [...] o pow. [...] ha) jest ponad dwukrotnie większa, niż powierzchnia działki Inwestora (nr [...] o pow. [...] ha; k. 221-221v akt Starosty); przy czym regularny kształt działki Skarżącego także jest z punktu widzenia możliwości realizacji prawa zabudowy dużo korzystniejszy niż Inwestora (kopia mapy zasadniczej 1:500, przyjęta do zasobu powiatowego przez Starostę K. dnia [...] września 2011 r.; załączona do dokumentacji technicznej - k. 15, 15a, 16). Wskazane argumenty pozwalają na uznanie zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji za niezasadny. Sąd miał na uwadze, że wyrokiem z 20 października 2010 r., IV SA/Po 499/10, WSA uchylił decyzję Wojewody z [...] maja 2010 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty z [...] marca 2010 r. nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany oraz udzielającą Inwestorowi pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego w R.-R. przy ul. L. [...], nr działki [...]. W uzasadnieniu prawomocnego wyroku IV SA/Po 499/10 WSA zauważył, że Wojewoda nie dokonał oceny zgodności projektu budowlanego z ustaleniami zawartymi w decyzji o warunkach zabudowy, wskazując jedynie, że zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 3 pb do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć decyzję o warunkach zabudowy oraz że Inwestor taką decyzję dołączył. Organ, wbrew nałożonym nań obowiązkom, nie dokonał oceny kompletności projektu budowlanego oraz zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi. Organ dokonując owej oceny winien dać temu wyraz w należycie sporządzonym uzasadnieniu. Brak jakiejkolwiek wzmianki, mimo podniesionych w odwołaniu zarzutów sugeruje, że organ przed wydaniem decyzji nie wykonał ciążących na nim obowiązków. Dokonując analizy projektu budowlanego WSA zauważył, że projekt zagospodarowania działki nie został sporządzony na aktualnej mapie, nie określa on dokładnie granic działki budowlanej, nie zawiera usytuowania, obrysów i układu istniejących i projektowanych urządzeń budowlanych związanych z obiektem budowlanym. Nie oznaczono w nim wejść i wjazdów oraz charakterystycznych rzędnych, wymiarów i wzajemnych odległości obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych oraz ich przeznaczenia, w nawiązaniu do istniejącej zabudowy terenów sąsiednich, rodzaju i zasięgu uciążliwości. W projekcie zagospodarowania działki nie oznaczono układu komunikacji wewnętrznej w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej komunikacji zewnętrznej, jak również nie określono układu chodników. W analizowanym projekcie budowlanym nie zostało określone ukształtowanie zieleni z oznaczeniem istniejącego zadrzewienia podlegającego adaptacji lub likwidacji oraz układ projektowanej zieleni wysokiej i niskiej. Formułując wiążące wskazania dla organu administracji WSA zauważył, że Wojewoda winien w pierwszej kolejności wezwać Inwestora do uzupełnienia projektu zagospodarowania działki o elementy wskazane w uzasadnieniu wyroku. Po przedłożeniu powyższego organ winien dokonać oceny kompletności projektu budowlanego oraz sprawdzić zgodność projektu budowlanego z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz wymaganiami ochrony środowiska dając temu wyraz w należycie sporządzonym uzasadnieniu. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji powinien ustosunkować się do zarzutów podnoszonych przez stronę w odwołaniu. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270, dalej ppsa), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie (A. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2011, s. 426 uw. 4, J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 396-397 uw. 1, 2). Artykuł 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z: 30.7.2009 r., II FSK 451/08, Lex nr 526493; 23.9.2009 r., I FSK 494/09, Lex nr 594010; 13.7.2010 r., I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z 14.01.2010 r., I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok NSA z 21.4.2010 r., II FSK 2129/08, Lex nr 596261). Ocena prawna oraz wiążące wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji mają również istotne znaczenie dla NSA przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wniesionej od ponownego wyroku sądu administracyjnego wydanego w pierwszej instancji, gdyż byłby on niezgodny z prawem, jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie uwzględniałby wiążącej oceny prawnej i wskazań, o jakich mowa w art. 153 ppsa (wyrok NSA z 23.3.2010 r., I FSK 178/09, Lex nr 593711). Należy w tym miejscu dodatkowo podkreślić, że art. 153 ppsa pełni szczególną rolę w kontekście skuteczności oraz wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych. Naruszenie art. 153 ppsa przez organy administracji pociąga za sobą niebezpieczeństwo ponownego zaskarżenia podjętej decyzji do sądu administracyjnego, unicestwienie bytu prawnego przedmiotowej decyzji oraz konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy. W ten sposób toczące się postępowanie administracyjne z nieuzasadnionych powodów ulega przedłużeniu. Dlatego art. 153 ppsa określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania. Zgodnie z art. 153 i 170 ppsa, wiążące dla organów administracji publicznej rozpoznających ponownie sprawę oraz następnie dla sądu, który w sprawie IV SA/Po 10/12 powtórnie rozpoznawał skargę na decyzję z 25 listopada 2011 r., były wskazania oraz ocena prawna zawarte w uzasadnieniu pierwszego wyroku WSA z dnia 20 października 2010 r., IV SA/Po 499/10. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji prawidłowo wykonały wszystkie wskazania zamieszczone w uzasadnieniu wyroku IV SA/Po 499/10, wobec tego złożona skarga podlegała oddaleniu. Postanowieniem z [...] lutego 2011 r. nr [...], Starosta wezwał Inwestora do przedstawienia planu zagospodarowania działki opracowanego na aktualnej mapie do celów projektowych. Plan zagospodarowania winien zostać opracowany zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu z 2003 r. Inwestor został nadto zobowiązany do dostosowania projektu budowlanego do wymagań decyzji o warunkach zabudowy z [...] listopada 2005 r., decyzji Wojewody z [...] stycznia 2011 r. i do uzgodnienia projektu budowlanego z konserwatorem zabytków. Dnia [...] kwietnia 2011 r. Inwestor przedłożył organowi I instancji zmieniony projekt budowlany obejmujący rozbudowę należącego doń obiektu budowlanego wraz z opinią konserwatora zabytków i projektem zagospodarowania działki sporządzonym na aktualnej mapie do celów projektowych. Decyzją z [...] maja 2011 r. Starosta zatwierdził przedstawiony projekt budowlany oraz udzielił pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego położonego w R.-R. przy ul. L. [...], na działce nr [...]. Jednakże Wojewoda w decyzji z [...] czerwca 2011 r., uchylającej decyzję z [...] maja 2011 r. zasadnie zauważył, że projekt budowlany nie jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy z [...] listopada 2005 r. O ile w przedmiotowej decyzji sformułowany został warunek odprowadzenia ścieków sanitarnych do istniejącego zbiornika bezodpływowego, o tyle z mapy zasadniczej załączonej do projektu wynika, że w zamierzeniach Inwestora jest budowa przydomowej oczyszczalni ścieków, co nie jest także zgodne z wnioskiem o pozwolenie na budowę i z częścią tekstową projektu. Z decyzji z [...] listopada 2005 r. wynika, że szerokość elewacji frontowej budynku Inwestora po rozbudowie winna wynosić do 8 metrów. W projekcie budowlanym szerokość elewacji frontowej przekracza 8 metrów. Wojewoda zwrócił uwagę, że przedłożony projekt budowlany nie odpowiadał wymaganiom § 5 i 6 rozporządzenia z 2003 r., ponieważ wszystkie jego strony i arkusze wraz z załącznikami nie zostały opatrzone numeracją, a cały projekt nie został oprawiony w okładkę formatu A-4, w sposób uniemożliwiający dekompletację projektu. Uchybienia te Inwestor usunął, przedkładając dnia [...] sierpnia 2011 r. Staroście dokumentację techniczną wraz z projektem budowlanym sporządzonym przez spec. arch. i konstr. – inż. C. S. Z uwagi na to, że Inwestor na swą działkę nr [...] wjeżdża z działki nr [...] na mocy ustanowionej służebności drogi koniecznej, za elewację frontową organy obu instancji prawidłowo uznały ścianę budynku Inwestora znajdującą się od strony wjazdu z działki nr [...]. Ponieważ jest ona węższa niż 8 metrów, została uznana za zgodną z wymogiem określonym w decyzji z [...] listopada 2005 r. W nowo przedstawionym projekcie budowlanym przewidziano odprowadzenie ścieków do istniejącego zbiornika bezodpływowego. Cała dokumentacja techniczna została opatrzona numeracją i oprawiona w okładkę formatu A-4. Należy przy tym zauważyć, że Wojewoda odniósł się w wyczerpujący sposób do wszystkich zarzutów podniesionych przez Skarżącego we wniesionym odwołaniu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, zgodnie z którym miarodajnymi dla rozpoznawanej sprawy winny być przepisy rozporządzenia z 2002 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia przez Inwestora podania o dokonanie rozbudowy należącego do Niego obiektu budowlanego, tj. dnia [...] maja 2008 r. Organy obu instancji opierając się na piśmie Ministra Infrastruktury z [...] marca 2008 r. nr [...], trafnie wywiodły, że § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. dopuszczał sytuowanie ściany bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli przylegała ona do ściany budynku istniejącego bezpośrednio na sąsiedniej działce budowlanej. Przepis ów nie określał zakresu przylegania ani wielkości ściany projektowanej w stosunku do wielkości ściany istniejącej. W sprawie nie znajdował natomiast zastosowania § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r., ponieważ odnosił się on do innego stanu faktycznego, w którym cześć budynku sytuowana jest w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki budowlanej, a nie istniejącego w granicy tej działki obiektu budowlanego (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie). Poza tym Sąd miał na uwadze, że planowana przez Inwestora rozbudowa budynku mieszkalnego w części graniczącej z budynkiem należącym do Skarżącego polega na przebudowie istniejącej już ściany i zmiany jej funkcji z osłonowej na nośną. Po dokonanej rozbudowie dostęp światła do działki sąsiedniej nie zostanie ograniczony, a sama wysokość ściany usytuowanej w granicy działki ulegnie zmniejszeniu. W rozpoznawanej sprawie nie dojdzie do naruszenia określonej przez Skarżącego jako "zasada dobrego sąsiedztwa – równości i wzajemności", ponieważ rozbudowa budynku Inwestora nie pogorszy sytuacji faktycznej Skarżącego. W prowadzonym postępowaniu organy obu instancji dostatecznie rozważyły również kształt oraz lokalizację działki budowlanej należącej do Inwestora mając na względzie, że przez działkę nr [...] przebiega rurociąg wodociągowy. Wobec tego, że zaproponowany przez Inwestora w projekcie budowlanym sposób rozbudowy znajdującego się na działce nr [...] budynku mieszkalnego nie był sprzeczny z przepisami rozporządzenia z 2002 r., nie zachodziła konieczność poszukiwania innego rozwiązania architektonicznego. Już sam kształt działki Inwestora i przebiegający przez tę działkę wodociąg, pozwala na uznanie, że organy nie miały obowiązku prowadzenia dalszych ustaleń dla oceny, czy projekt budowlany w ostatecznej wersji, winien zostać zatwierdzony. Za niezasadne należało również uznać twierdzenia Skarżącego odnoszące się do zmiany stanu prawnego § 12 rozporządzenia z 2002 r. na przestrzeni od 2008 r. do dnia dzisiejszego, skoro dowiedzione zostało, że miarodajnym dla niniejszej sprawy jest stan prawny z dnia wniesienia przez Inwestora podania o rozbudowę należącego do Niego budynku mieszkalnego, tj. [...] maja 2008 r. W sprawie nie doszło do naruszenia § 1 pkt 2 rozporządzenia z 2004 r. Nie doszło także do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 ani pkt 2 kpa w postaci opisanej w skardze. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.