IV SA/Po 1082/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lutego 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów postanawia odrzucić skargę IV SA/Po 1082/17 Uzasadnienie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ostrowie Wlkp. (dalej PPIS) postanowieniem dnia 03.08.2017r. nr [...] wydanym na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1261), art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej u.p.e.a.) oraz art.124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu zarzutów z dnia 21.07.2017 r. zgłoszonych przez zobowiązanego [...] (dalej skarżący), ojca małoletniego [...], postanowił uznać zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wyjaśniono, że w dniu 28.07.2017 r. Wojewoda Wielkopolski pismem nr [...] z dnia 26.07.2017 r. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ostrowie Wielkopolskim z prośbą o zajęcie stanowiska wierzyciela, w związku ze zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącemu z powodu zaniechania poddania małoletniego syna [...] obowiązkowym szczepieniom ochronnym, po uprzednio wystawionym przez PPIS w Ostrowie Wielkopolskim tytule wykonawczym nr [...] z dnia 02.03.2015r. W zgłoszeniu zarzutów zobowiązany wskazał na brak wymagalności obowiązku, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ostrowie Wielkopolskim nie podzielił zgłoszonych zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, gdyż nie znajdują one uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym, a w szczególności w: - ustawie z dnia 05 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2016 roku, poz. 1866 z późn. zm.); - postanowieniach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 849 z późn. zm.); - regulacjach zawartych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201). Zażalenie na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniósł [...] wnosząc o jego uchylenie i zarzucając: 1. naruszenie art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a., 2. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), pkt 3 ustawy z dnia 05 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, 3. naruszenie art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi w związku z art. 87 oraz 92 Konstytucji, 4. naruszenie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 05 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi, 5. naruszenie art. 20 ust. 1 u.p.e.a., naruszenie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i art. 31 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skarżący na podstawie art. 33 § 1 pkt 10) u.p.e.a. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z powodu niespełnienia przez tytuł wykonawczy określonych wymogów: braku wymagalności obowiązku, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, braku ustawowego źródła obowiązku szczepienia - zakres szczepień ustalany jedynie za pomocą komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego. Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 22.09.2017r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu m.in. wyjaśniono, że dnia 04.03.2015 r. PPIS w Ostrowie Wielkopolskim jako wierzyciel wysłał do Wojewody Wielkopolskiego tytuły wykonawcze do egzekucji administracyjnej znak: [...] oraz [...]wystawione na [...] i [...]. W dniu 30.12.2016 r. PPIS w Ostrowie Wielkopolskim przekazał do Wojewody Wielkopolskiego uaktualnione tytuły wykonawcze znak: [...]oraz [...]. Wojewoda Wielkopolski pismem z dnia 11.07.2017 r. wydał postanowienia: [...]oraz [...] o nałożeniu na matkę małoletniego grzywny w wysokości 500 zł oraz na ojca małoletniego grzywny w wysokości 500 zł w celu przymuszenia do wykonania ustawowych obowiązków w zakresie szczepień ochronnych. Równocześnie Wojewoda Wielkopolski pouczył, że zobowiązanym przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Następnie Wojewoda Wielkopolski wystosował pismo z dnia 26.07.2017 r. do PPIS w Ostrowie Wielkopolskim wnoszące o zajęcie stanowiska wierzyciela w związku ze zgłoszeniem przez [...], zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. PPIS w Ostrowie Wielkopolskim zgodnie z wnioskiem Wojewody Wielkopolskiego wyraził swoje stanowisko jako wierzyciel, w postanowieniu z dnia 03.08.2017 r., znak: [...] uznając zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty za nieuzasadnione. WPWIS stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podtrzymał wszystkie twierdzenia i wnioski PPIS w Ostrowie Wielkopolskim zawarte w zaskarżonym postanowieniu. WPWIS wskazał, że obowiązek szczepienia wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a nie z decyzji PPIS, który w tym przedmiocie decyzji nie wydaje. Skarżący błędnie wywodzi, iż organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadziły postępowanie egzekucyjne w sprawie wykonania obowiązku niepieniężnego, jakim jest obowiązek wykonania szczepień ochronnych, co jego zdaniem narusza art. 20 ust. 1 u.p.e.a. Organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda Wielkopolski, który może wszcząć egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela, tj. PPIS w Ostrowie Wielkopolskim i na podstawie wystawionych przez niego tytułów wykonawczych. Wojewoda Wielkopolski skierował tytuły wykonawcze do egzekucji administracyjnej i wydał postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Dlatego też zarzut zaniechania przez organ zbadania sytuacji rodzinnej i majątkowej zobowiązanego przy wymierzaniu grzywny jest bezzasadny. O wysokości grzywny orzeka Wojewoda Wielkopolski i w kompetencji WPWIS nie leży kwestionowanie jego postanowień. Wykonanie obowiązku szczepień ochronnych wynikającego z ustawy z dnia 05 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2015 r. poz. 1094 z późn. zm.). W przypadku niewykonania obowiązkowych szczepień, PPIS jako właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest uprawniony, jako wierzyciel obowiązku, do żądania jego wykonania. Skargę na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto wniósł o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepienia. Z uwagi na fakt, iż powyższe zagadnienie ma charakter prejudycjalny wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. naruszenie art. 29 § 1 u.p.e.a., gdyż dziecko skarżącego było w trakcie diagnostyki lekarskiej mającej na celu ustalić dopuszczalność szczepienia jak i wskazywano na występujące wcześniejsze powikłania poszczepienne i tym samym naruszenie art. 29 § 2 w zw. z art.29 § 1 u.p.e.a. poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej; 2. naruszenie art. 119 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, pkt 3 ustawy z dnia 05 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz art. 17 ust. 10 pkt 1-4 tejże ustawy; 3. nieważność polegającą na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w sytuacji niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.; 4. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia - jakiegokolwiek odniesienia się do konsultacji mających na celu właściwą kwalifikację dziecka w zakresie szczepienia jak i zarzutów wskazujących na naruszenie Konstytucji, 5 "naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia o możliwości zajęcia stanowiska w sprawie złożenia dowodów, 6. naruszenie art. 27 § 1 pkt. 6 u.p.e.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji, 7. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) pkt 3 ustawy z dnia 05 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez przyjęcie, iż powyższy przepis stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji w sytuacji, gdy nie konkretyzuje on obowiązku co do czasu i rodzaju szczepienia, 8. naruszenie art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 05 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z art. 87 oraz 92 Konstytucji, 9. naruszenie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 05 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, 10. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektora Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie zarzucając, że skarga dotyczy postanowienia Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 22.09.2017 r. wydanego w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego, a zatem postanowienia, które na mocy art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. zostało wyłączone z kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 3 p.p.s.a. ustawy sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Przedmiotowa ustawa została znowelizowana z dniem 15 sierpnia 2015 r. mocą ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), a dokonana nowelizacja objęła swym zakresem m.in. właściwość sądów administracyjnych. W myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie na skarżącego nałożona została grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania małoletniego [...] obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W toku prowadzonego postępowania skarżący wniósł zarzuty, które zostały przez wierzyciela – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ostrowie Wlkp. uznane za niezasadne. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącej, Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w dniu 22 września 2017 r. utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy. Przedmiotowa skarga dotyczy postanowienia Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 września 2017 r. wydanego w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego, a zatem postanowienia, które na mocy art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. zostało wyłączone z kognicji sądów administracyjnych (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2016 r. sygn. II OSK 2014/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, które Sąd orzekający w pełni akceptuje.). Na marginesie należy wskazać, że Sąd w niniejszym postępowaniu nie bada zasadności istnienia obowiązku egzekucyjnego. Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych, bez badania jej zarzutów merytorycznych. Oceniane postępowanie ma charakter wpadkowy i obejmuje wąski zakres zawierający stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. W ramach postępowania egzekucyjnego stronom na innych etapach tego postępowania przysługują środki zaskarżenia podlegające następnie kontroli sądu administracyjnego. Ochrona praw uczestników tego postępowania jest możliwa w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego - na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. - postanowień wydanych w postępowaniu głównym, tj. w postępowaniu egzekucyjnym (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., wyd. 5, str. 72). W zaistniałej sytuacji Sąd zobligowany był odrzucić wniesioną skargę, gdyż zainicjowana tą skargą sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W związku z powyższym Wojewódzki Sad Administracyjny, orzekł jak w sentencji postanowienia w oparciu o treść art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Odnośnie wniosku skarżącego o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, w ocenie Sądu jest on bezpodstawny. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie obowiązujących przepisów prawa, których niezgodność z Konstytucją RP nie została stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt I GSK 944/09 orzekł, że przepis art. 3 ustawy z 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym nie obliguje sądu, a jedynie umożliwia przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego w sytuacji, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Sąd ma obowiązek zwrócić się z odpowiednim pytaniem do Trybunału dopiero w razie uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ustawy z Konstytucją (por. wyroki NSA z 27.03.2008, I FSK 442/07; z 22.05.2009, II FSK 88/09; z 21.12.2004, OSK 971/04). Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie Sąd orzekający nie powziął takich wątpliwości natury konstytucyjnej odnośnie przepisów art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy z dnia 05 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a w konsekwencji nie znalazł podstaw do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu w trybie art. 193 Konstytucji RP pytania w tym zakresie.