IV SA/Po 109/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o wyłączenie sędziego NSA Ewy Makosz-Frymus od rozpoznania sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie uzupełnienia decyzji SKO z dnia [...].11.2007 r. nr [...] rozstrzygającej odwołanie dotyczące zasiłku celowego postanawia oddalić wniosek o wyłączenie sędziego Ewy Makosz-Frymus od orzekania w sprawie /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/G. Radzicka /-/P. Miładowski Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. skarżąca K. P. wniosła o wyłączenie od orzekania Sędziego NSA Ewy Makosz-Frymus będącej sprawozdawcą w sprawie, opierając swoje żądanie na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) z tym, że ostateczną podstawę prawną żądania wyłączenia pozostawiła do uznania Sądu. W uzasadnieniu żądania skarżąca stwierdziła, że Sędzia sprawozdawca wydała orzeczenia, które zrujnowały skarżącej życie osobiste i zawodowe, a na dowód złożyła do akt orzeczenie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 31 maja 2000 r. sygn. [...] dotyczące zwolnienia częściowego od kosztów sądowych. Skarżąca podała nadto, że większość rozstrzygnięć niekorzystnych dla niej zapadała z udziałem Sędziego NSA Ewy Makosz-Frymus w związku z czym Sędzia ma interes w tym aby skarżąca nie przeżyła, a nadto Sędzia "blokuje skarżącą w jej prawach". Sąd rozpoznający wniosek K. P. o wyłączenie Sędziego sprawozdawcy uznał, że jest on nieuzasadniony. Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że podmiotowym prawem o randze konstytucyjnej jest prawo każdego obywatela do bezstronnego sądu. Urzeczywistnienie tego prawa następuje w licznych gwarancjach ustawowych, a jedną z nich jest instytucja wyłączenia sędziego zawarta również w postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidziana w art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a). Winno być bezspornym, że w rozstrzyganej sprawie, należy wykluczyć sytuację wyłączenia sędziego z mocy ustawy o którym mowa jest w art. 18 P.p.s.a. Natomiast art. 19 P.p.s.a w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2006 nr 208 poz. 1536) stanowi, że "niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie". Jednakże zarówno wniosek na tej podstawie, zgłoszony przez Sędziego nie znajduje uzasadnienia w sytuacji, gdyby wyłączenie zmierzałoby do uwolnienia się od orzekania np. w skomplikowanej sprawie, jak i wniosek strony nie powinien być wykorzystywany do innych celów, niż przewidzianych tym przepisem – np. chęci poniżenia sędziego, przewlekania postępowania sądowego czy podważania sprawnego funkcjonowania sądów. Skarżąca K. P. (lat 49), posiadająca wyższe wykształcenie prawnicze od 2000 roku zarejestrowana jest jako osoba bezrobotna. W wywiadach środowiskowych nie zgłasza problemów zdrowotnych. Wynika z powyższego, że skarżąca z własnej woli pozostaje bez pracy i uznaje, że to Państwo zobowiązane jest do zapewnienia jej materialnej egzystencji. W okresie od 2003 r. do września 2008 r. zarejestrowano z jej skarg z zakresu pomocy społecznej oraz innych świadczeń pomocowych 65 spraw. Sprawy te pierwotnie rejestrowane były w Wydziale NSA – Ośrodku Zamiejscowym w Poznaniu rozpoznającym sprawy ogólnoadministracyjne, a od 1.01.2004 r. w Wydziale IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W wydziale IV WSA w Poznaniu w tym okresie orzekało od dziewięciu do ośmiu sędziów. Powyższe wskazuje, że składy trzyosobowe, orzekające na rozprawie, w każdym układzie personalnym mogły rozstrzygać sprawy ze skarg K. P. Biorąc pod uwagę, że skarżąca doprowadziła do wyłączenia jednego z sędziów Wydziału, powołując się na znajomość z okresu studiów, obecnie uprawnionych do rozstrzygania jej skarg jest siedmiu sędziów. Stąd orzekanie merytoryczne w 11 sprawach przez Sędziego Ewę Makosz-Frymus jako sprawozdawcy nie jest niczym nadzwyczajnym przy czym w sprawach IV SA/Po 1079/05, 1080/05, 1081/05 uchylono decyzję w części, a w sprawie IV SA/Po 950/06 uchylono decyzje obu instancji. Z powyższego wynika, że wbrew twierdzeniu wnioskującej o wyłączenie Sędziego, nie we wszystkich sprawach, w których orzekała Sędzia Ewa Makosz-Frymus orzeczono na jej niekorzyść. Orzeczenia w sprawach w których orzekała, Sędzia o wyłącznie której wnosi skarżąca w uzasadnieniach wyroków, czy też postanowień, zawierają profesjonalną i znajdującą podstawę prawną argumentacją. Przedstawione w sprawie postanowienie z 31.05.2000 r. [...], w którym Sędzia Ewa Makosz-Frymus była jednym z sędziów orzekających w sprawie (lecz nie sprawozdawcą) dotyczy zwolnienia od kosztów, a skarżąca nie wskazała, w jaki sposób zwolnienie od kosztów sądowych w części – osoby obcej – mogło powodować ruinę życia osobistego i zawodowego skarżącej i jaki był jej faktyczny i prawny udział w sprawie. Rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziego w niniejszej sprawie Sąd uznał, że argumentacja osoby składającej wniosek o wyłączenie sędziego w trybie art. 19 P.p.s.a. nie może być abstrakcyjna i opierać się na podstawach nie znajdujących uzasadnienia w stanie faktycznym konkretnej sprawy. Skarżąca o wyłączenie Sędziego Ewy Makosz-Frymus składa wniosek po raz wtóry. Uprzednio złożyła go na rozprawie w dniu 5.11.2008 r. w sprawie IV SA/Po 852/07. Powyższe wskazuje, że sposób wybrany przez skarżącą na eliminowanie sędziów Wydziału IV WSA w Poznaniu od orzekania w sprawach z jej skarg podważa sprawność funkcjonowania Sądu. Skarżąca prezentująca postawę roszczeniową zarówno wobec organów pomocowych jak i wobec Sądu kontrolującego rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, w ocenie składu rozstrzygającego wniosek o wyłączenie Sędziego nie może wymuszać poprzez wnioski o wyłączenie Sędziego, sposobu rozstrzygania w jej sprawach. Zgłaszanie zarzutów wobec Sędziego, że ten zmierza do "pozbawienia jej życia" czy też "blokowania jej spraw z zakresu pomocy społecznej", jest chybione bowiem sprawy z zakresu pomocy społecznej muszą być rozpoznawane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o Pomocy Społecznej (tj. Dz.U. z 2008 r. nr 115 poz. 728), a sposób ich załatwiania przewidują przepisy wykonawcze do ustawy. Przepisy te muszą być respektowane zarówno przez organy rozstrzygające wniosek jak i osoby z pomocy społecznej korzystające. Ponieważ skarżąca nie wykazała, aby uzasadniona wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie wystąpiła i w tym przedmiocie nie przedstawiła obiektywnej czy też subiektywnej ale uargumentowanej motywacji swego wniosku o wyłączenie sędziego, któremu zarzut bezstronności w danej sprawie możnaby było postawić – żądanie wyłączenia sędziego na zasadzie art. 22 § 1 P.p.s.a należało oddalić. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/G. Radzicka /-/P. Miładowski MZ