IV SA/Po 1103/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji o wydaniu prawa jazdy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego J.S. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Starosta [...] w podstawie prawnej powołując art. 93 ust. 2, art., 97 ust. 1 i 3, art. 37a ust. 3, art. 98 ust. 2 oraz art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 z późn. zm.; zwanej dalej "p.r.d.") wydał J. S. (zwanemu dalej również "skarżącym") prawo jazdy kat. A,B,C,D,BE,CE i DE nr [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 127 § 3, art. 156 § 1, art. 157 § 1, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. D.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a") art. 87 ust. 1, art. 90 ust. 1 pkt 3 i 4 p.r.d. stwierdziło nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w zakresie dotyczącym wydania kat. BE, CE i DE. W ocenie Kolegium w sprawie zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowiąca podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Kolegium wyjaśniło, że skarżący nie zdawał egzaminu państwowego na kategorie B+E, C+E i D+E ani nie odbył wymaganego szkolenia, a więc nie spełnił więc warunków niezbędnych do korzystania z uprawnień kategorii prawa jazdy. Powyższe naruszenie przepisów ma w ocenie Kolegium charakter rażący, ponieważ decyzja ta pozostaje w jawnej sprzeczności z art. 90 ust. 1 p.r.d. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. S. stwierdził, że nie miał wglądu do dokumentów posiadanych przez Wydział Komunikacji w S. i wielu faktów sprzed lat może nie pamiętać. Pamięta, że w roku 1980 w r. po uzyskaniu kat. B i C składał do Wydziału Komunikacji w S. zaświadczenia z zakładu pracy o rocznej praktyce kierowania pojazdami, gdyż takie były wymogi do uzyskania kategorii E. Wskazał ponadto, że jeden z dokumentów zaginął i wystawiony został wtórnik przez Wydział Komunikacji i kategorii E nie uwzględniono. Prawo posiadania kategorii E nabył w 1980 r. W roku 2006 r. został ponownie zweryfikowany jako instruktor nauki jazdy w zakresie kat. C, C+E, B+E. Od 2006 r. do chwili obecnej szkoli między innymi kandydatów na kierowców na kat. C+E, B+E. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] na podstawie oraz art. 127 § 3, art. 156 § 1, art. 157 § 1, art. 158 § 1 utrzymało decyzję własną z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium powtórzyło argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. S. zarzucił decyzji Kolegium naruszenie: - art. 7 k. p. a. w zw. z art. 77 k. p. a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z pominięciem względów społecznych i słusznego interesu obywatela, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i me przyjęcie, iż skarżący faktycznie uzyskał uprawnienie kategorii E w dacie [...] lipca 1980 r., - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wydaniu skarżącemu prawa jazdy w zakresie kategorii BE, CE i DE i odebranie tych uprawnień skarżącemu po ponad 36 latach od daty ich nabycia podczas gdy skarżący posiadając wskazane uprawnienia po kilku latach braku stabilizacji zawodowej otrzymał stałą pracę w [...] na stanowisku kierowcy i utrata wskazanych uprawnień doprowadzi skarżącego do utraty zatrudnienia, - art. 80 k. p. a. w zw. z art. 86 k. p. a. poprzez brak przesłuchania strony w toku postępowania i niewyjaśnienie tym samym faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, - art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu uprawnień kategorii E podczas gdy w toku wydawania zaskarżonej decyzji o wydaniu prawa jazdy nie doszło do rażącego naruszenia prawa, - art. 90 p.r.d. poprzez nie przyjęcie, iż weryfikacja prowadzona przez Urząd Wojewódzki nie posiadała waloru egzaminu państwowego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r., a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna jednak z innych powodów niż w niej wskazano. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a ustawodawca jako jedną z przesłanek nieważności wskazał wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte z urzędu w związku z zawiadomieniem nadesłanym przez Urząd Miasta P. w dniu [...] maja 2014 r. o nieprawidłowościach jakie miały miejsce przy wydaniu decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2012 r.(pisma tego nie przekazano do Sądu pomimo wezwania organu do uzupełnienia akt sprawy). Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Według art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a. jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 23 lipca 2008 r. sygn. akt I OW 141/07 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) w zakresie ustalenia właściwości organów wyższego stopnia wobec organów jednostek samorządu terytorialnego obowiązuje reguła, że właściwość tę ustala się na podstawie przepisów szczególnych. W razie braku przepisów szczególnych właściwym organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze. Przepisy szczególne, tak jak przy ustalaniu właściwości rzeczowej, zawarte są w ustawach materialnoprawnych. Regulacja w art. 17 pkt 1 k.p.a. jest podstawą do ustalenia właściwości instancyjnej samorządowych kolegiów odwoławczych w układzie właściwości instancyjnej, przysługującej organom administracji rządowej (wojewodzie, kierownikom terenowej administracji zespolonej). Artykuł 17 pkt 1 k.p.a. nie reguluje podziału właściwości pomiędzy samorządowymi kolegiami odwoławczymi. W systematyce Kodeksu postępowania administracyjnego nastąpiło bowiem wyłączenie regulacji właściwości instancyjnej z Rozdziału 4. Właściwość organów ma te następstwa prawne, że do ustalenia właściwości instancyjnej nie stosuje się reguł ustalenia właściwości miejscowej przyjętych w art. 21 Kodeksu postępowania administracyjnego. Artykuł 17 pkt 1 k.p.a. nie odsyła też do przepisów szczególnych. Brak w tym zakresie regulacji szczególnej wynika z przyjętej koncepcji toku instancji i nadzwyczajnych trybów postępowania, która prawo do weryfikacji w toku instancji i nadzwyczajnych trybach postępowania zawsze była związana z kompetencją organu wyższego stopnia w układzie ustrojowym do sprawowania kontroli i nadzoru nad organem wyższego stopnia. Ta regulacja ustrojowa pomiędzy organami administracji publicznej znajduje umocowanie w zasadzie ogólnej kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, ustanowionej w art. 7 k.p.a. Oparcie kontroli i nadzoru na relacji pomiędzy organami orzekającymi w pierwszej i drugiej instancji przesądza o tym, że zakres miejscowej właściwości instancyjnej ustala się na podstawie organu orzekającego w pierwszej instancji, a nie w oparciu o miejsce zamieszkania strony postępowania administracyjnego. Ta sama reguła odnosi się do nadzwyczajnych trybów postępowania. Ustalenie właściwości miejscowej organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy w postepowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności nie jest powiązane z właściwością miejscową rozpoznania sprawy. Jest to bowiem układ pomiędzy organem administracji publicznej właściwym do rozpoznania i rozstrzygnięcia w I instancji, a organem administracji publicznej właściwym do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w wyniku wniesienia od decyzji odwołania, a w trybach nadzwyczajnych do weryfikacji decyzji wydanych w trybie postępowania zwykłego, jak i w trybach nadzwyczajnych. Na ten układ nie wpływają reguły ustalenia właściwości miejscowej do rozpoznania sprawy w toku danej instancji (por. postanowienia NSA z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt I OW 306/13 oraz z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OW 70/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasada ta potwierdzona została w przepisach ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz.U. 2015, poz. 1659 ze zm.). W myśl art. 1 ust. 1 tej ustawy samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 2 ww. ustawy w sprawach tych kolegia są organami właściwymi w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub do stwierdzania nieważności decyzji. W przepisie art. 2a ust. 1 ww. ustawy zawarto upoważnienie dla Prezesa Rady Ministrów do określenia obszaru właściwości miejscowej poszczególnych kolegiów. Z § 1 pkt 16 lit. b rozporządzenia z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) wynika, że właściwość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. obejmuje m.in. obszar powiatu [...]. W konsekwencji Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie było organem właściwym do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., a zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] obarczone są kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Podkreślić w tym miejscu należy, iż przepis art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. nie wprowadza żadnego elementu kwalifikującego naruszenie właściwości, a wobec tego każdy taki przypadek, w odniesieniu do wszystkich rodzajów właściwości i niezależnie od jej podstaw, będzie przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje jej nieważność, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Z uwagi na brak właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne. Jednocześnie Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. obowiązkiem Kolegium będzie przekazanie pisma Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2014 r. do organu właściwego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] (pkt 1 wyroku). Na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne (pkt 2 wyroku). O kosztach postępowania w pkt 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a., uwzględniając kwotę stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) ustalonego na podstawie § 14 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800)