IV SA/Po 1169/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. P. i E. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zamiaru rozbiórki budynku gospodarczego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy U. P. i E. P. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zamiaru rozbiórki budynku gospodarczego. Wraz ze skargą córka skarżących będąca ich pełnomocnikiem, działając w imieniu skarżących, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w którym podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz rodzicami, których majątek stanowi dom o pow. [...] m2 na działce [...] m2. Ponadto osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają dwie działki rolne ([...] ha i [...] ha), samochód osobowy [...] z 2014r. o wartości ok. [...] zł. i samochód [...] z 2010r. o wartości ok. [...] zł. Opisując sytuację majątkową córka wnioskodawców ujawniła spłacanie kredytu hipotecznego na [...] CHF (rata ok. [...] zł.), oraz własne zobowiązania z tytułu ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ([...] zł.) oraz koszty tej działalności w kwocie [...]zł. Córka skarżących oświadczyła również, iż spłaca kredyt na samochód, z którego do spłaty pozostało [...] zł. (rata w kwocie [...]zł.). We wniosku wskazano, iż źródłem utrzymania osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym jest renta U. P. ([...] zł.) i emerytura E. P. ([...] zł.) – córka wnioskodawców z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje stratę. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazano również na zły stan zdrowia skarżących (cukrzyca i choroby krążeniowe), który generuje wydatki na leczenie w kwocie ok. [...] zł. Celem doprecyzowania informacji dotyczących sytuacji finansowej wnioskodawców, pismem z dnia 7 grudnia 2017r. (odebranym w dniu 20 grudnia 2017r. - k. 41 akt), wezwano ich za pośrednictwem pełnomocnika do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżących, kopii zeznania podatkowego skarżących za 2016r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia wyciągu z ewidencji podatkowej w zakresie PIT i VAT prowadzonej przez M. P. w związku z działalnością gospodarczą za okres ostatnich 6 miesięcy, wyciągów z rachunków bankowych (osobistych i związanych z działalnością gospodarczą) oraz z lokat i kart kredytowych posiadanych przez M. P. za okres ostatnich 6 miesięcy, kopii rocznego zeznania podatkowego M. P. za 2016r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym oraz kopii umowy kredytowej wraz z harmonogramem spłat. Pełnomocnik wnioskodawców pismami z dnia 12 grudnia 2017r. i 27 grudnia 2017r. (data stempla pocztowego) przesłała kopie rachunków za gaz, prąd, wodę, wyciągi bankowe skarżących oraz z własnego konta prywatnego i związanego z prowadzoną działalnością gospodarcza (jako córki skarżących), zeznania podatkowe osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz kopie umów kredytowych. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 - dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, w świetle okoliczności wskazanych we wniosku, stwierdzić należy, że nie można skarżących uznać za osoby, którym winno zostać przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się szczegółowo do uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności wynikających z dokumentów przesłanych jako uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że skarżący uszykują stały dochód z tytułu należnych im świadczeń emerytalno – rentowych w wysokości [...] zł., która to kwota pozawala na regularne i terminowe opłacanie kosztów związanych z utrzymaniem domu, o czym świadczą przedłożone kopie rachunków za prąd, gaz i wodę. Wskazać należy również na okoliczność, iż we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącymi pozostaje ich córka, będąca ich pełnomocnikiem w niniejszej sprawie wykonująca zawód radcy prawnego. Wprawdzie zadeklarowane przez córkę wydatki związane z działalnością gospodarcza, w tym wydatki na ubezpieczenie społeczne wymagają zaangażowania znacznych środków finansowych, to konieczność bieżącej obsługi zobowiązań związanych z działalnością gospodarcza nie przesądza automatycznie o przyznaniu prawa pomocy. Nie można bowiem uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2011 roku, sygn. akt I FZ 344/11, postanowienie NSA z dnia 16 września 2014 roku, sygn. akt II FZ 1264/14, por. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się zaś do okoliczności ponoszenia przez córkę skarżących straty z prowadzonej działalności gospodarczej, należy wyjaśnić, że również to nie jest argument wystarczający dla uznania, iż skarżący spełniają przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FZ 87/08, z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 797/11, z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt I FZ 343/11, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), na gruncie wykazywanej okoliczności poniesienia straty wyrażono pogląd, że sama w sobie nie jest ona odzwierciedleniem braku możliwości finansowej strony skarżącej. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, jak wynika z wyciągów z konta bankowego Kancelarii Radcy P. M. P. jak i prywatnego konta córki, które służy również do obsługi kancelarii, prowadzona przez córkę wnioskodawców firma obsługuje stałych klientów, którzy w każdym miesiącu za jaki przedłożono wyciągi zapewniają jest dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Osobne zagadnienie stanowi obsługa zadeklarowanych przez wnioskodawców zobowiązań cywilnoprawnych z tytułu zaciągniętych kredytów, które niewątpliwie wymagają przeznaczenia na ten cel dodatkowych środków finansowych. Samo zadeklarowanie zobowiązań finansowych nie uzasadnia jednak twierdzenia, że są to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Szczególnie wobec braku w niniejszej sprawie argumentów do stwierdzenia, że strona wnioskująca posiada wydatki o charakterze cywilnoprawnym, którym należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym. Zobowiązania cywilnoprawne, co do zasady nie mają bowiem pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego, które powinny być ponoszone w pierwszej kolejności (por. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 roku, sygn. akt I OZ 83/06; postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 roku, sygn. akt I FZ 189/12, por. www.orzeczenia.nsa.gov.p). Z tytułu zadeklarowanych zobowiązań finansowych w tym spłaty przez osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym kredytu na samochód oraz kredytu w CHF wnioskodawcy nie mogą zostać uznani za osoby, która nie jest w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw. Reasumując należy stwierdzić, że wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania. W konsekwencji niezasadny pozostaje jej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, iż jedynym kosztem sądowym na obecnym etapie sprawy jest wpis sądowy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i p 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia