IV SA/Po 121/12

WyrokWSA w Poznaniu2012-06-28

Skład orzekający: Maciej Dybowski, Donata Starosta, Anna Jarosz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, uznając, że właściciel gazociągu wysokiego ciśnienia przebiegającego przez teren inwestycji nie posiada legitymacji strony?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze dwukrotnie odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, nie rozważając przy tym możliwości wszczęcia postępowania z urzędu, mimo że podniesione przez wnioskodawcę argumenty uprawdopodobniały wadliwość decyzji. Ponadto, Kolegium błędnie zinterpretowało pojęcie strony postępowania, nie uwzględniając specyfiki sprawy i przepisów Prawa energetycznego, które nakładają na operatora systemu przesyłowego obowiązek dbałości o stan techniczny gazociągu, co przesądza o jego interesie prawnym.
Stan faktyczny
Operator Gazociągów Przesyłowych "A" SA (Skarżący) wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza ustalającej warunki zabudowy dla budynku mieszkalnego, argumentując, że przez działkę przebiega gazociąg wysokiego ciśnienia, a decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bez uwzględnienia przepisów technicznych dotyczących sieci gazowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając Skarżącego za nieposiadającego legitymacji strony. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Operatora Gazociągów Przesyłowych "A" SA kwotę 457 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Operatora Gazociągów Przesyłowych "A" SA z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2011 r. nr [...], 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Operatora Gazociągów Przesyłowych "A" SA z siedzibą w W. kwotę 457 złotych ( czterysta pięćdziesiąt siedem ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Podaniem z dnia 7 września 2011 r. Operator Gazociągów Przesyłowych A. SA (dalej Wnioskodawca albo Skarżący) wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. (dalej Burmistrz) z dnia [...] października 2008 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] października 2008 r.) ustalającej warunki zabudowy na rzecz H. B. (dalej Inwestor), polegającej na budowie budynku mieszkalnego w obrębie działki nr [...] w N. W., gmina W.. W uzasadnieniu złożonego podania Wnioskodawca wyjaśnił, że decyzja z 3 października 2008 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa). Przez działkę nr [...] w N. W., gmina W., przebiega gazociąg wysokiego ciśnienia [...] odboczka W., wybudowany w 1989 r., stanowiący własność Wnioskodawcy. Wnioskodawca jako podmiot legitymowany do wzięcia udziału w postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy, nie brał udziału w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z 3 października 2008 r. W przywołanej decyzji Burmistrz nie odniósł się w ogóle do ograniczeń w zabudowie związanych z posadowieniem gazociągu na nieruchomości (k. 45-24 akt SKO nr 1141/2011). Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] października 2011 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO albo Kolegium), na podstawie art. 61a § 1 i 2 kpa, odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 2008 r. W uzasadnieniu Kolegium poddając wykładni art. 61a § 1, art. 28 i art. 157 § 2 kpa wyjaśniło, że Wnioskodawca jako podmiot nie mający interesu prawnego, nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 3 października 2008 r. W sprawie, w której przedmiotem jest ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego przymiot strony przysługuje osobom uprawnionym w stosunku do nieruchomości, na której ma być ona lokalizowana i na które będzie ona oddziaływać, co wynika z art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 ze zm., dalej upzp). Stronami takiego postępowania mogą być, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, tak właściciele nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z terenem zaplanowanej inwestycji, jak i właściciele nieruchomości położonych w pobliżu terenu, jeżeli planowane zamierzenie oddziałuje na obszar tych nieruchomości. W ocenie Kolegium Wnioskodawca nie wykazał, że posiada jakikolwiek tytuł do nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji i że rodzaj, rozmiar oraz zakres oddziaływania inwestycji objętej decyzją z [...] października 2008 r. ma wpływ na wykonywanie przez niego uprawnień właścicielskich w stosunku do instalacji gazociągu. Sama przyczyna stwierdzenia nieważności podana przez Wnioskodawcę nie stanowi podstawy wymienionej w art. 156 § 1 kpa. Nie można mówić o stwierdzeniu rażącego naruszenia prawa przepisów rozporządzenia Ministra Przemysłu z dnia 24 czerwca 1989 r. w sprawach warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz.U. nr 45, poz. 243 ze zm., dalej rozporządzenie z 1989 r.) i przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz.U. nr 97, poz. 1055, dalej rozporządzenie z 2001 r.), bowiem przepisy te nie stanowią przepisów odrębnych w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 upzp. Są one badane dopiero na etapie pozwolenia na budowę. Decyzja o warunkach zabudowy zakreśla jedynie pewne ramy postępowania, ustala wymagania jakim winna odpowiadać planowana inwestycja, wskazuje dopuszczalny sposób zagospodarowania i zabudowy nieruchomości. Decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi żadnych praw do terenu, nie narusza praw właścicieli i uprawnień osób trzecich, jej podjęcie nie wymaga zgody właścicieli sąsiednich nieruchomości, a jej wydanie nie przesądza o zgodności inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi. Wydanie pozytywnej dla inwestora decyzji o warunkach zabudowy nie decyduje jeszcze, że inwestycja powstanie, gdyż dopiero po zatwierdzeniu projektu budowlanego i uzyskaniu pozwolenia na budowę inwestor może przejść do realizacji zamierzenia, do tego czasu nie może podejmować żadnych czynności związanych z samą budową (k. 49-50 akt SKO nr 1141/2011). Pismem z [...] listopada 2011 r. Wnioskodawca złożył do SKO wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając postanowieniu z [...] października 2011 r. naruszenie: 1) art. 28 kpa przez jego nieprawidłową wykładnię i zastosowanie, w związku z czym SKO uznało, że Wnioskodawca nie jest stroną postępowania i wobec tego odmówiło wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa, 2) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez jego nieprawidłowe zastosowanie, w efekcie czego SKO uznało, że decyzja z 3 października 2008 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu Wnioskodawca podkreślił, że w przypadku, gdy o ustalenie warunków zabudowy występuje właściciel nieruchomości, w kręgu podmiotów będących stroną w rozumieniu przepisu art. 28 kpa, znajdują się wszelkie podmioty, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Właścicielem gazociągu wysokiego ciśnienia przebiegającego przez działkę nr [...] w N. W., gmina W., jest Wnioskodawca. W zakres Jego obowiązków wchodzi dbałość o przestrzeganie ustalonych przepisami prawa warunków technicznych, jakim odpowiadać winny sieci gazowe, co ma zapewnić bezpieczeństwo korzystania z sieci przesyłowej, ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa osób i mienia. Do gazociągu, jako wybudowanego w 1989 r., należy w tym zakresie stosować przepisy rozporządzenia z 1989 r. Zgodnie z powołanymi przepisami i dokumentacją techniczną posiadaną przez Wnioskodawcę, dla gazociągu zastosowanie ma odległość podstawowa (zmniejszona) wynosząca po 15,00 metrów od osi gazociągu. W pasie tym nie powinny znajdować się żadne obiekty terenowe, w tym budynki mieszkalne. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 1989 r., określone w jego załączniku minimalne odległości sieci gazowej od obiektów terenowych mają odpowiednie zastosowanie przy ustalaniu odległości projektowanych obiektów terenowych w stosunku do istniejących gazociągów i stacji gazowych. Przepisy § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 1989 r. są ze sobą powiązane - ich naruszeniem jest zarówno posadowienie gazociągu w odległości od obiektów terenowych, która jest mniejsza niż przewidziana w rozporządzeniu, jak i odwrotnie - jeśli gazociąg jest już posadowiony, niedopuszczalne jest posadowienie obiektu terenowego w odległości mniejszej niż określona w rozporządzeniu z 1989 r. Za nietrafne uznać należy twierdzenie SKO jakoby naruszenie przepisów wydanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane podlegało badaniu dopiero na etapie wydawania pozwolenia na budowę, co w ocenie SKO ma oznaczać, że na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy, uwzględnienie okoliczności posadowienia na nieruchomości, której decyzja ta dotyczy gazociągu przesyłowego, nie musi zostać w takiej decyzji uwzględnione. Podkreślić należy, że decyzja ustalająca warunki zabudowy winna zawierać w informację jaki obiekt i pod jakimi warunkami inwestor może na danym terenie wybudować bez obrazy przepisów prawa. Organ administracji publicznej winien mieć na uwadze charakter i usytuowanie zamierzonej inwestycji, stopień jej uciążliwości oraz zasięg oddziaływania planowanej inwestycji na urządzenia znajdujące się na tej nieruchomości (k. 7-11 akt SKO nr 1424/11). Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] grudnia 2011 r.) SKO na podstawie art. 61a § 1 i 2 kpa, utrzymało w mocy postanowienie z [...] października 2011 r. Wyjaśniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium zauważyło, że nie można wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który dawałby podstawę do przyjęcia, że decyzja z [...] października 2008 r. wywołała zmiany w sferze prawnej podmiotu będącego właścicielem nieruchomości sąsiedniej przez którą przebiega gazociąg. Jeśli zastosowanie normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony a co za tym idzie - o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. Oznacza to, że Wnioskodawcy nie przysługują uprawnienia do kwestionowania w trybie nadzwyczajnym decyzji Burmistrza. Z bezspornych ustaleń poczynionych przez Burmistrza wynika, że oddziaływanie omawianej inwestycji nie przekroczy granic działki na której ma być usytuowana. Nieruchomość Wnioskodawcy nie znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji. Podniesione przez Wnioskodawcę kwestie dotyczące konieczności dostosowania warunków zabudowy do przepisów aktów prawnych związanych z przesyłem gazu, mogą być ewentualnie przedmiotem oceny dopiero na etapie realizacyjnym, tzn. po sporządzeniu projektu budowlano-architektonicznego planowanego budynku, w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Natomiast decyzja w sprawie warunków zabudowy, poprzedzająca takie postępowanie, informuje jedynie o możliwości zagospodarowania nieruchomości w takim kształcie jaki wynika z wniosku inwestora nie przesądzając jednak o możliwości realizacji inwestycji (k. 16-19 akt SKO nr 1424/11). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) pismem z [...] stycznia 2012 r. złożył Wnioskodawca, zaskarżając w całości postanowienie z [...] grudnia 2011 r. i wnosząc o jego uchylenie wraz z postanowieniem z [...] października 2011 r. Zaskarżonemu postanowieniu Wnioskodawca zarzucił naruszenie postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: 1) art. 138 § 2 w zw. z art. 127 § 3 kpa przez niewydanie decyzji o uchyleniu postanowienia SKO z [...] października 2011 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, 2) art. 28 kpa w zw. z art. 4 ust. 1, art. 9c ust. 1 pkt 1 i 3, art. 51 pkt 2 oraz art. 56 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. 2006 r., nr 89, poz. 625 ze zm., dalej pe) przez uznanie, że Skarżącemu nie przysługuje status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu mimo ciążącego na Skarżącym jako przedsiębiorstwie energetycznym i operatorze systemu przesyłowego ustawowego obowiązku zapewnienia bezpiecznej eksploatacji gazociągu położonego na nieruchomości objętej taką decyzją, 3) art. 28 kpa w zw. z art. 352 § 1 w zw. z art. 352 § 2 w zw. z art. 3051 w zw. z art. 341 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm., dalej kc) przez stwierdzenie, że Skarżący nie wykazał posiadania przez siebie uprawnienia do nieruchomości objętych inwestycją i jej oddziaływaniem, warunkującego uznanie go za stronę postępowania, mimo posiadania przez niego służebności przesyłu, korzystającej z domniemania zgodności z prawem, 4) art. 157 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 5 upzp w zw. z § 89 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca "2011" [winno być "2001"] r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny opowiadać sieci gazowe (Dz.U. nr 97, poz. "105" [winno być "1055"]) w zw. z tabelą nr 2 pkt 3 załącznika rozporządzenia z 1989 r., 5) art. 6, 7 i 8 kpa przez naruszenie przez SKO zasady działania na podstawie przepisów prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej przez nieuwzględnienie powszechnie obowiązujących przepisów prawa przy ocenie legitymacji Skarżącego do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz skutków wydania takiej decyzji z rażącym naruszeniem prawa dla bezpieczeństwa eksploatacji gazociągu wysokiego ciśnienia (k. 4-12 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę z [...] lutego 2012 r. nr [...], Kolegium wniosło o jej oddalenie wyjaśniając, że wszystkie argumenty podniesione przez Skarżącego odnoszące się do zasad sytuowania i funkcjonowania gazociągów przesyłowych nie mają znaczenia dla oceny ewentualnej kwalifikowanej wadliwości przedmiotowej decyzji i ustalania podmiotów, mogących jako strona postępowania, skutecznie ją kwestionować (k. 25-27 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem kontroli zgodności z prawem dokonanej przez Sąd w niniejszym postępowaniu było postanowienie Kolegium z [...] grudnia 2011 r. i poprzedzające jego wydanie postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ustalił następujący stan faktyczny: Przez nieruchomość położoną w N. W., nr działki [...] o powierzchni [...] ha, przebiega gazociąg wysokiego ciśnienia [...] odboczka W., wchodzący w skład przedsiębiorstwa Operatora Gazociągów Przesyłowych A. SA (okoliczność bezsporna – odpis protokołu niezgodności eksploatacyjnych z dnia [...] stycznia 2010 r.; pismo Skarżącego z [...] marca 2010 r.; odpisy mapy zasadniczej działki nr [...], sporządzone w skali 1:500 wraz zaznaczonym przebiegiem gazociągu – k. 47-48 akt sądowych; k. 26-27, 28-30, 31 akt SKO nr [...]). Decyzją z [...] października 2008 r. nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy W., po rozpatrzeniu wniosku H. B., ustalił warunki zabudowy na budowę budynku mieszkalnego w obrębie działki nr [...] w N. W., gmina W. Nieprzekraczalna linia zabudowy dla powyższego budynku ustalona została na 10 m od granicy z drogą gminną. Powierzchnia zabudowy budynku mieszkalnego została oznaczona do [...] m2, szerokość elewacji frontowej do [...] m, wysokość elewacji budynku mieszkalnego do 4 m, wysokość kalenicy do [...] m (decyzja o warunkach zabudowy z dnia [...] października 2008 r. nr [...]). Decyzją z [...] sierpnia 2009 r. nr [...], znak [...], Starosta Szamotulski zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę H. B. obejmującego budynek mieszkalny jednorodzinny w miejscowości N. W., gmina W. na działce o nr ewid. [...] (decyzja z dnia 31 sierpnia 2009 r. nr [...], znak [...]). H. B. rozpoczął wznoszenie budynku mieszkalnego w odległości około 5 metrów od biegnącego pod ziemią gazociągu (dokumentacja fotograficzna, pismo Skarżącego z [...] marca 2010 r.). Powyższy stan faktyczny, niesporny między stronami, Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy wymienionych wyżej dokumentów i odpisów dokumentów, mających charakter dokumentów urzędowych bądź prywatnych. Sąd dał wiarę wskazanym dokumentom i odpisom dokumentów, bowiem nie zostały one zakwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności (106 § 5 ppsa w zw. z – odpowiednio - art. 244 § 1 i art. 245 kpc, i – odpowiednio – art. 252 i 253 kpc; postanowienie SN z 27.1.2006 r. III CK 369/05, OSNC 11/06/187; T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego Komentarz LexisNexis 2009 t. 1 s. 707 uw. 32). Przedmiotem niniejszego postępowania było dokonanie oceny zgodności z prawem odmowy wszczęcia przez Kolegium postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 3 października 2008 r. Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczynane jest na żądanie strony lub z urzędu. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że postępowanie może zostać wszczęte na żądanie zarówno strony postępowania zakończonego wydaniem decyzji co do której ma nastąpić badanie jej prawidłowości z punktu widzenia przesłanek nieważności o których stanowi art. 156 § 1 kpa, jak i podmiotu który nie był stroną zakończonego postępowania, lecz jego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki prawne stwierdzenia nieważności decyzji (M. Jaśkowska, w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2011 r., s. 991-995 uw. 7-16 i przywołane tam orzecznictwo). Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w przypadku, gdy organ administracji sam poweźmie wiadomość o wadliwości decyzji. Dzieje się tak m. in. w przypadku, gdy podmiot składający żądanie w trybie art. 61 § 3 kpa nie ma przymiotu strony, lecz treść żądania uprawdopodabnia określoną w art. 156 § 1 kpa wadliwość konkretnej decyzji administracyjnej (K. Glibowski, w: red. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2011 r., s. 931-932, nb 8-9; wyrok NSA z: 6.11.1998 r., IV SA 2338/97, Lex nr 43772; 23.9.2010 r., II OSK 1399/09, Lex nr 746509; 1.12.1999 r., IV SA 2520/98, Lex nr 48669; 12.1.1994 r., II SA 2164/92, ONSA 1995, z. 1, poz. 32; 7.4.1995 r., IV SAB 88/94; wyrok WSA w Warszawie z 27.1.2010 r., I SA/Wa 1378/09). W doktrynie utrwalonym jest pogląd, że postępowania w nadzwyczajnych trybach (w tym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji), w zakresie wszczęcia postępowania, oparte są na zasadzie skargowości i zasadzie oficjalności (art. 147, art. 157 § 2, art. 154, art. 155 kpa), lecz z ograniczeniem na rzecz zasady skargowości. Jeżeli przepis szczególny wprowadza zasadę skargowości, to należy przyjąć, że tylko strona rozporządza tym prawem, nie można zatem w tych granicach wyprowadzać prawa podmiotu na prawach strony (odpowiednio - B. Adamiak w części II glosy aprobującej do wyroku NSA z 10.11.2005 r. II GSK 125/05, OSP 1/07/9 s. 55). Art. 157 § 2 kpa nie ogranicza możliwości wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności jedynie w oparciu zasadę skargowości (jak to ma miejsce w przypadku uregulowanym w art. 147 zd. 2 kpa, zgodnie z którym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145a kpa następuje tylko na żądanie strony), bowiem ustawodawca wskazuje, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (zatem także w oparciu o zasadę oficjalności). Nawet w przypadku, gdy podmiot składa żądanie w trybie art. 31 § 1 kpa, a treść żądania uprawdopodabnia określoną w art. 156 § 1 kpa wadliwość konkretnej decyzji administracyjnej, to stosownie do art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji winno zastać wszczęte z urzędu (odpowiednio - wyrok WSA w Warszawie z 16.6.2009 r. VII SA/Wa 549/09). Na organie administracji publicznej rozpoznającym podanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, w razie stwierdzenia braku legitymacji czynnej podmiotu wnoszącego podanie, za każdym razem spoczywa obowiązek rozważenia potrzeby wszczęcia postępowania z urzędu, zważywszy na zawarte w podaniu o stwierdzenie nieważności decyzji argumenty, które w niniejszej sprawie należycie uprawdopodobniały określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa wadliwość decyzji administracyjnej z 3 października 2008 r. Brak przesłanek nieważności decyzji jest podstawą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, a nie może być podstawą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie (wyrok NSA z 2.4.1998 r., IV SA 1436/96, GP 1998, nr 18, s. 34, akceptowany przez J. Borkowskiego w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2011 r., s. 639 nb 3, s. 641, nb 6, 7). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, SKO dwukrotnie odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 3 października 2008 r. w żaden sposób nie rozważyło zasadności wszczęcia tego postępowania z urzędu (art. 157 § 2 in fine kpa), które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). Skupiając się jedynie na charakterze prawnym decyzji o warunkach zabudowy, Kolegium nie wyjaśniło, jakie znaczenie dla sprawy mogło mieć pominięcie przy wydawaniu decyzji z 3 października 2008 r. niespornego ustalenia faktycznego w postaci istnienia biegnącego przez nieruchomość Inwestora gazociągu. Już z tego jedynie względu obie decyzje, jako dotknięte uchybieniem art. 157 § 2 w zw. z art. 107 § 3 kpa podlegały uchyleniu. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że organy obu instancji w sposób niewystarczający i przedwczesny uznały, że Skarżącemu nie przysługuje status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 3 października 2008 r. Skarżący już w podaniu o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wyjaśnił, że gazociąg biegnący przez nieruchomość Inwestora jest Jego własnością, co nie zostało jednak poddane weryfikacji przez organy obu instancji. Zgodnie z art. 49 § 1 kc, urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Urządzenia przesyłowe nie stanowią części składowych nieruchomości, jeżeli połączone zostały z siecią przesyłową przedsiębiorstwa. Status prawny przyłączonych do sieci urządzeń objętych treścią art. 49 kc zależy od tego, czy stają się one częścią składową instalacji należącej do przedsiębiorstwa. W razie odpowiedzi twierdzącej, urządzenia te tracą swą odrębność i stają się własnością właściciela instalacji. W razie odpowiedzi przeczącej, stanowią odrębne rzeczy ruchome i o ich własności zdecydować mogą strony umowy o przyłączenie. W braku umowy pozostają własnością dotychczasowego właściciela (uchwała 7 Sędziów SN z 08.3.2006 r., III CZP 105/05, OSNC 2006/10/159, akceptowana przez S. Rudnickiego w: S. Dmowski, S. Rudnicki, "Komentarz do Kodeksu cywilnego. Część ogólna" LexisNexis 2011 s. 230-233 uw. 2). W skład przedsiębiorstwa wchodzić może nie tylko prawo własności urządzeń przesyłowych, lecz także inne prawa rzeczowe i obligacyjne. Zgodnie z art. 3051 kc, nieruchomość może zostać obciążona na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 kc, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Zasady użytkowania paliw i energii określone zostały w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. 2006 r., nr 89, poz. 625 ze zm., dalej pe), która jednak nie zawiera przepisów o własności sieci przesyłowych (S. Rudnicki – op. cit. s. 230 uw. 1; G. Bieniek, Urządzenia przesyłowe. Problematyka prawna, LexisNexis 2008 s. 35) . W art. 4 ust. 1 pe ustawodawca nałożył na przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem paliw, obowiązek utrzymania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w te paliwa w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. Zgodnie z art. 9c ust. 1 pkt 1 pe, operator systemu przesyłowego, dystrybucyjnego jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo dostarczania paliw gazowych przez zapewnienie bezpieczeństwa funkcjonowania systemu gazowego i realizacji umów z użytkownikami tego systemu. Na podmiocie tym stosownie do art. 9c ust. 1 pkt 3 pe, spoczywa również obowiązek eksploatacji, konserwacji i remontu sieci, instalacji i urządzeń, wraz z połączeniami z innymi systemami gazowymi, w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu gazowego. Stosownie do art. 56 ust. 1 pkt 10 pe, karze pieniężnej podlega ten, kto nie utrzymuje w należytym stanie technicznym obiektów, instalacji i urządzeń. Z przedstawionej powyżej regulacji prawnej wynika, że na Skarżącym spoczywa obowiązek dbałości o należyty stan techniczny gazociągu przebiegającego przez teren nieruchomości Inwestora. Kolegium rozważając w uzasadnieniu postanowienia z [...] grudnia 2011 r. interes prawny Skarżącego w rozumieniu art. 28 kpa we wzięciu udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z 3 października 2008 r. nie rozważyło w ogóle możliwości dekodowania normy prawnej z przedstawionych powyżej regulacji prawnych, będącej podstawą dla interesu prawnego mimo podnoszonych w tym względzie przez Skarżącego trafnych argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] listopada 2011 r. Twierdzenia Kolegium poczynione w uzasadnieniu postanowienia z [...] grudnia 2011 r., poczynione zostały w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy, mając charakter teoretyczny, odnosząc się do charakteru prawnego decyzji o warunkach zabudowy oraz pojmowania interesu prawnego na podstawie art. 28 kpa. SKO nie uwzględniło natomiast specyfiki rozpoznawanej sprawy, nie dokonując wykładni przepisów znajdujących w niej zastosowanie. Skarżący nigdy bowiem nie powoływał się na własność nieruchomości sąsiedniej, a jedynie na własność urządzeń przesyłowych (gazociągu), znajdującego się na nieruchomości objętej decyzją z 3 października 2008 r. Zarówno własność tych urządzeń, jak i samo wchodzenie tych urządzeń w skład przedsiębiorstwa (art. 49 § 1 kc), w powiązaniu ze wskazanymi przepisami art. 4 ust. 1, art. 9c ust. 1 pkt 1 i 3, art. 51 pkt 2 oraz art. 56 ust. 1 pkt 10 pe i § 89 rozporządzenia z 2001 r. w zw. z tabelą nr 2 pkt 3 załącznika rozporządzenia z 1989 r., przesądzało o uprawnieniach Skarżącego jako strony w rozumieniu art. 28 kpa w niniejszym postępowaniu nadzwyczajnym. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa). Kolegium wydając postanowienie z [...] października 2011 r. nie dysponowało całymi aktami postępowania zakończonego decyzją z [...] października 2008 r., a jedynie kserokopią tej decyzji. Dopiero orzekając postanowieniem z [...]grudnia 2011 r. Kolegium dysponowało pełnymi aktami postępowania zakończonego decyzją z 3 października 2008 r. (k. 15 akt SKO nr [...]). Uszło uwagi Kolegium, że Burmistrz w punkcie 2 pkt 2 lit. f) orzekł o konieczności realizacji inwestycji zgodnie z warunkami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz.U. nr 75, poz. 690 ze zm.), a błędnie pominął uwarunkowania wynikające z rozporządzenia z 1989 r. W załączniku do decyzji z 3 października 2008 r. określono na czerwono pole zabudowy, bez zachowania wymaganej odległości od gazociągu, mimo że przepisy Prawa energetycznego i rozporządzenia z 1989 r. stanowiły przepisy odrębne w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 upzp. Odnosząc się do minimalnej odległości od gazociągu, w jakiej może zostać wybudowany budynek mieszkalny, Sąd podzielił stanowisko Skarżącego, odnośnie zastosowania w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia z 1989 r. Zgodnie z obowiązującym obecnie § 89 rozporządzenia z 2001 r., jego przepisów nie stosuje się do gazociągów wybudowanych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia (tj. 12 grudnia 2001 r.) i dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę. Przebiegający przez nieruchomość Inwestora gazociąg został wybudowany przed wejściem w życie rozporządzenia z 2001 r. Dlatego stosownie do uregulowań rozporządzenia z 1989 r., strefa ochronna z zakazem zabudowy wynosi 15 m od wolno stojących budynków mieszkalnych od gazociągu o średnicy do 300 mm, przy czym dla gazociągu przebiegającego przez nieruchomość Inwestora według twierdzeń Skarżącego odległość ta została zmniejszona do 15 m (k. 11 akt sądowych). Dodatkowym argumentem przemawiającym za zastosowaniem uregulowań rozporządzenia z 1989 r., a nie z 2001 r. jest podnoszony w toku postępowania wzgląd na sposób budowy spornego gazociągu. Ponieważ został on wybudowany w czasie obowiązywania rozporządzenia z 1989 r., technologicznie i materiałowo odpowiada standardom obowiązującym w tamtym okresie i dlatego nieracjonalnym byłoby stosowanie do tego gazociągu minimalnych odległości strefy ochronnej wyznaczonych w rozporządzeniu z 2001 r. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wznoszony przez Inwestora budynek mieszkalny posadowiony został w odległości ok. 5 m od gazociągu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ppsa w pkt 1 wyroku uchylił zaskarżone postanowienie z [...] grudnia 2011 r. i poprzedzające je postanowienie z [...] października 2011 r. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Kolegium winno w oparciu o przedstawioną powyżej wykładnię znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów wszcząć postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 2008 r. na wniosek Skarżącego. W każdym przypadku, gdy Kolegium dojdzie do przekonania o braku interesu prawnego Wnioskodawcy we wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (po dokonaniu ewentualnych ustaleń, prowadzących do innej oceny spełnienia przesłanek z art. 28 kpa), winno rozważyć zasadność jego wszczęcia z urzędu. W rozpoznawanej sprawie Kolegium winno również na etapie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 2008 r. ustalić, jaki tytuł prawny przysługuje Skarżącemu do gazociągu przebiegającego przez nieruchomość należącą do Inwestora, w jakiej odległości i na jakiej długości od wznoszonego budynku mieszkalnego gazociąg ten przebiega, jaka jest średnica tego gazociągu. W pkt 2 wyroku Sąd działając na zasadzie art. 152 ppsa określił, że zaskarżona decyzja nie może zostać wykonana. Oznacza to, że nie wywołuje ona skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (wyrok NSA z 29.7.2004 r., OSK 591/04, ONSAiWSA 2004/2/32). W pkt 3 wyroku Sąd, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j.Dz.U. 2012 r., poz. 270, dalej ppsa) zasądził od SKO na rzecz Skarżącej kwotę 457 zł, na którą złożyły się: 200,00 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, którego wysokość została określona w § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193); 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, którego wysokość została ustalona w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.) i 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. MZ

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło