IV SA/Po 156/19

WyrokWSA w Poznaniu2019-06-13

Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Józef Maleszewski, Maria Grzymisławska-Cybulska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zasiłek celowy na remont budynku gospodarczego (stodoły) może zostać przyznany w przypadku, gdy budynek ten jest niezbędny do funkcjonowania gospodarstwa rolnego, które stanowi główne źródło dochodu rodziny, nawet jeśli dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nieprawidłowo oceniły, czy zniszczony budynek gospodarczy (stodoła) służył zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych rodziny. Organy nie wyjaśniły wystarczająco, dlaczego przywrócenie możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego, które jest głównym źródłem dochodu, nie stanowi "niezbędnej potrzeby bytowej", a także nie odniosły się do twierdzeń skarżącego o utracie dochodu i pogorszeniu sytuacji materialnej po nawałnicy. Ponadto, organy nie zbadały wystarczająco kwestii uszkodzenia dwóch budynków i nie uzasadniły swoich ustaleń w sposób zgodny z przepisami k.p.a.
Stan faktyczny
Skarżący M. R. wnioskował o zasiłek celowy na remont stodoły i budynku gospodarczego uszkodzonych w wyniku nawałnicy. Organy odmówiły przyznania pomocy, uznając, że budynek gospodarczy nie służył zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych rodziny, a dochód rodziny przekraczał kryterium dochodowe. Skarżący odwoływał się, podnosząc, że stodoła jest niezbędna do funkcjonowania gospodarstwa rolnego, które stanowi główne źródło dochodu, a jej uszkodzenie spowodowało utratę tego dochodu i pogorszenie sytuacji materialnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA w Poznaniu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na naprawienie szkód budynku gospodarczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. R. kwotę [...]([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] odmawiającą M. R. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont budynku gospodarczego-stodoły, położonego w miejscowości [...], nr [...], [...]. Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem z dnia [...] września 2017 r. M. R. zwrócił się o zasiłek celowy w związku z wystąpieniem zdarzenia noszącego znamiona klęski żywiołowej dla osób lub rodzin, które poniosły straty w gospodarstwach domowych, w dniu [...] sierpnia 2017 r. w wyniku nawałnicy. M. R. wskazał, że wskutek tego zdarzenia zostały uszkodzone: budynek gospodarczy chlewni (uszkodzenia pokrycia dachowego, naruszenia konstrukcji dachu) oraz stodoła (uszkodzona w 100%). W dniu [...] września 2017 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że M. R. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwojgiem dorosłych dzieci. Rodzina zamieszkuje w domu składającym się z 3 pokoi, kuchni oraz łazienki. W formularzu Wywiadu wskazano, że rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego o pow.10,9157 ha oraz świadczenia rentowego z KRUS. Dochód rodziny wyliczono na [...] zł na osobę miesięcznie. W protokole odnotowano, że "zgodne z przeprowadzoną wizją - stodoła - nie służy jako budynek zaspokajający podstawowe potrzeby bytowe rodziny". W pkt III formularza Wywiadu wskazano, ze Skarżący zwrócił się o pomoc finansową na remont stodoły i budynku gospodarczego. W pkt V formularza wywiadu wskazano, że "biorąc pod uwagę fakt, że w budynku znajdowała się tylko słoma, zupełny brak trzody chlewnej, należy wydać decyzję odmowną". W dniu [...] października 2017 r. przeprowadzono kontrolę, podczas której ustalono uszkodzenia stodoły, wybudowanej w 1945 r. obejmujące dach – 100%, ściany – 100% i fundamenty – 20%. W dniu [...] października 2017 r. rzeczoznawca majątkowy sporządził Opinię szacunkową zarówno stodoły wybudowanej ok. 1945 r., jak i budynku gospodarczego wybudowanego ok. 1925 r. Decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] M. R. odmówiono przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont budynku gospodarczego-stodoły. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji wskazał, że zasiłek celowy może zostać przyznany na remont lub odbudowę takiego budynku gospodarczego, który służy realizacji niezbędnej potrzeby bytowej poszkodowanej rodziny. Wskazano, że chodzi o taką potrzebę, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować. Wskazano, że uszkodzony w wyniku nawałnicy budynek gospodarczy nie służył do zaspokajania podstawowych potrzeb bytowych M. R., bowiem uszkodzenie budynku gospodarczego nie powoduje braku możliwości egzystencji wnioskodawcy. W ocenie organu I instancji głównym źródłem utrzymania M. R. jest praca w gospodarstwie rolnym, lecz zniszczony budynek nie był do tego celu użytkowany, a ponadto wnioskodawca i jego małżonka otrzymują świadczenia rentowe. W przewidzianym prawem terminie M. R. wniósł odwołane wskazując, że błędne są ustalenia organu I instancji, jakoby uszkodzony budynek nie służył zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych wnioskodawcy i jego rodziny. W odwołaniu podniesiono, że w budynku gospodarczym składowane było zarówno zboże, jak i słoma na potrzeby gospodarstwa rolnego, wykorzystywane jako pasza dla inwentarza żywego. Skarżący podkreślił, że wraz z nawałnicą, która uszkodziła sporny budynek utracił on główne źródło dochodu i znalazł się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. W odwołaniu podniesiono, że rodzina M. R. nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć tego kryzysu, bowiem aktualnie jego dochód wynosi [...] zł na 4 osoby i nie zabezpiecza nawet podstawowych potrzeb rodziny. Skarżący odwołał się do wytycznych Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego MSWiA, w których wskazano, że nie można wykluczyć sytuacji wyjątkowej udzielenia pomocy na remont lub odbudowę budynku gospodarczego. Taka wyjątkowa sytuacja, w ocenie M. R., ma miejsce w jego przypadku, bowiem - jak wskazał - prowadzone przez niego gospodarstwo rolne nie może funkcjonować bez przywrócenia należytego stanu stodoły. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] odmawiającą M. R. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont budynku gospodarczego-stodoły. Uzasadniając swoją decyzję Kolegium wskazało, że materiał dowodowy potwierdza zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji. Kolegium wskazało, że M. R. nie mogła zostać udzielona pomoc na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ jego rodzina uzyskuje dochód w kwocie [...]zł miesięcznie, a więc przewyższający kryterium dochodowe dla czteroosobowej rodziny. Natomiast rozważając przyznanie pomocy "zgodnie z wnioskiem", tj. na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, Kolegium uznało, że zniszczony budynek - stodoła - nie służył zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych rodziny Skarżącego. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wbrew twierdzeniom Skarżącego w stodole nie było przechowywane zboże tylko słoma. W tej sytuacji decyzję organu I instancji uznano za prawidłową. W przewidzianym prawem terminie M. R. wniósł do sądu administracyjnego skargę domagając się uchylenia decyzji obydwu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano na naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i wniesiono o przeprowadzenie dowodu z przedłożonego oświadczenia osoby kupującej zboże od M. R. (k.10 akt sąd.), na okoliczność przechowywania tego zboża w zniszczonej stodole. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 – dalej jako: ppsa) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 20014 o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018, poz. 1508 – dalej jako: u.p.s.) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej jako: k.p.a.). Poza sporem w okolicznościach badanej sprawy pozostaje, że M. R. zwrócił się o zasiłek celowy w związku z wystąpieniem zdarzenia noszącego znamiona klęski żywiołowej w dniu [...] sierpnia 2017 r. Kwestią bezsporną pozostaje, że wyniku nawałnicy uszkodzone zostały należące do M. R.: budynek gospodarczy chlewni oraz stodoła. Istota sporu sprowadza się do zasadności odmowy udzielenia M. R. wnioskowanej pomocy oraz rzetelności ustaleń faktycznych. Uprzedzając zasadnicze rozważania w sprawie, należało odnieść się do zgłoszonego przez Skarżącego wniosku dowodowego, dotyczącego przeprowadzenia dowodu z przedłożonego oświadczenia. Wyjaśnić należy, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie uzupełniający charakter, na co wskazuje w sposób jednoznaczny brzmienie przepisu art. 106 § 3 ppsa, w myśl którego Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów - jeżeli - jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie każdy dowód może zatem zostać dopuszczony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ale tylko taki który odnosi się do "istotnych wątpliwości" związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. W okolicznościach badanej sprawy zasadność złożonej skargi, w ocenie Sądu, nie budziła żadnych wątpliwości, dlatego też dopuszczenie dowodu z załączonego do skargi oświadczenia nie było uzasadnione potrzebą wyjaśnienia "istotnych wątpliwości" w tej kwestii, której – jak wskazano – dowód miał służyć. Mając na uwadze fakt, że w przypadku tekstów prawnych nie chodzi o to, aby po prostu rozumieć tekst czy jakiś jego przepis (bez wysiłku czy z jakimś szczególnym wysiłkiem), ale o to by zrozumieć ten tekst (przepis) zgodnie z treścią nadaną mu przez prawodawcę (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2780/14, wyrok NSA z dnia 09 maja 2017 r. sygn. II FSK 978/15, orzeczenia.nsa.gov.pl), badając niniejszą sprawę, Sąd dokonał interpretacji znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów przy użyciu dyrektyw językowych, celowościowych i systemowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Z art. 8 ust. 1 u.p.s. wynika zasada, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom lub rodzinom spełniającym odpowiednie kryteria dochodowe określone w tym przepisie, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91 u.p.s. Świadczeniami pieniężnymi z pomocy społecznej są zaś m.in. – jak wynika z art. 36 pkt 1 u.p.s. – "c) zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy". Stosownie do treści art. 39 ust. 1 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Zgodnie z art. 40 ust. 1 oraz ust. 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego oraz klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (art. 40 ust. 3 u.p.s.). Z kolei w myśl art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy należy wskazać, że organy obydwu instancji wydając decyzje wskazywały, że dochód rodziny Skarżącego znacznie przewyższa kryterium dochodowe dla 4 osób. Analiza akt sprawy wskazuje, że w toku postępowania przed organem I instancji wyliczono dochód rodziny Skarżącego wskazując, że składa się nań kwota świadczeń rentowych z KRUS oraz dochód z gospodarstwa rolnego stanowiący [...] zł. Sąd zauważa, że tych ustaleń odnotowanych w Wywiadzie Środowiskowym przeprowadzonym [...] września 2017 r. M. R. nie kwestionował. Jednakże, już w odwołaniu od decyzji organu I instancji Skarżący podnosił, że w związku z nawałnicą w sierpniu 2017 r. i uszkodzeniami stodoły, stracił on główne źródło dochodu, bowiem stodoła stanowiła "źródło paszy dla zwierząt gospodarskich", a "dochód z części zboża i słomy umożliwiał prowadzenie gospodarstwa rolnego". Skarżący wskazał wówczas, że wskutek utraty stodoły utracił główne źródło dochodu, przez co sytuacja jego rodziny uległa drastycznemu pogorszeniu. M. R. oświadczył, że nie jest w stanie sam przezwyciężyć tego kryzysu, ponieważ dochód w jego rodzinie wynosi aktualnie [...] zł na 4 osoby i nie przekracza kryterium dochodowego dla rodziny czteroosobowej. Do tego oświadczenia w żaden sposób nie odniósł się ani organ I instancji przekazujący odwołanie, ani Kolegium, które uzasadniając zaskarżoną decyzję przyjęło za własne ustalenia organu I instancji, stwierdzając, ze dochód rodziny Skarżącego przekracza kryterium dochodowe dla 4 osób, bowiem stanowi go kwota [...]zł miesięcznie. Tą okolicznością uzasadniono brak podstaw do rozważania możliwości przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s. Tymczasem, należy zauważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odwołanie od decyzji organu I instancji rozpoznało ponad rok od jego złożenia. Pomimo to i pomimo treści zarzutów odwołania, w aktach sprawy nie udokumentowano żadnych własnych ustaleń faktycznych organu II instancji, na okoliczność aktualnej sytuacji rodziny Skarżącego. Drugim kluczowym elementem w badanej sprawie jest zaistnienie na gruncie badanej sprawy przesłanki "zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej". Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1236/11 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"), w myśl którego zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 u.p.s., ma służyć tym samym celom, co zasiłek celowy określony w art. 39 u.p.s. Nie jest to bowiem jakiś inny "zasiłek celowy", ale zasiłek, którego celem jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej (podobnie w doktrynie: M.P Gapski, Glosa aprobująca do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.10.2011 r., sygn. akt I OSK 1236/11, "CASUS" nr 64 (lato 2012), s. 65–66). W ocenie Sądu wskazuje na to już brzmienie art. 36 pkt 1 lit. c u.p.s., w którym wyróżniono jedynie dwie kategorie zasiłków "celowych" – nazwanych odpowiednio: "zasiłek celowy" (przywoływany m.in. w art. 39, art. 40 i art. 41 pkt 2 u.p.s.) oraz "specjalny zasiłek celowy" (przewidziany w art. 41 pkt 1 u.p.s.). Wynika to także – jak trafnie wskazano w ww. wyroku NSA – z przepisu art. 3 ust. 1 u.p.s., który wyraża zasadę, iż pomoc społeczna ma wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Podkreślić trzeba, że ustawa o pomocy społecznej nie zawiera wyczerpującej definicji legalnej terminu "niezbędna potrzeba bytowa". W art. 39 ust. 2 u.p.s. ustawodawca wskazał jedynie przykładowo (o czym świadczy użyty tam zwrot: "w szczególności"), że może w takim przypadku chodzić o pokrycie kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu". Na gruncie reguł znaczeniowych ogólnego języka polskiego "bytowy" znaczy tyle, co "związany z materialnymi warunkami życia; dotyczący życia, egzystencji, istnienia (zob. Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003). Dlatego trafnie judykatura, dokonując językowej wykładni użytych przez ustawodawcę określeń, przyjmuje, że "niezbędna potrzeba życiowa", to potrzeba: bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować – potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym (zob. wyrok WSA z 04.09.2014 r., II SA/Go 482/14, CBOSA); taka, która jest niezbędna do normalnej egzystencji osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku, w warunkach odpowiadających godności człowieka (zob. wyrok NSA z 03.10.2008 r., I OSK 1523/07, CBOSA); taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie lub zdrowie (zob. wyrok NSA z 30.09.2008 r., I OSK 1451/07, CBOSA). Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy należy podkreślić, że Skarżący konsekwentnie podnosił i w odwołaniu i w skardze, że bez zniszczonego budynku prowadzone dotąd przez niego gospodarstwo rolne nie może dalej funkcjonować. Skarżący wskazał na niezbędność tego obiektu w hodowli inwentarza żywego i opisał, że z chwilą utraty tego obiektu jego rodzina nie jest już w stanie samodzielnie zaspokajać swoich podstawowych potrzeb (s. 4 uzasadnienia odwołania). Kwestia ta nie była w istocie rozważana, ani przez organ I, ani przez organ II instancji. Organ I instancji wskazał, że wniosek M. R. rozpatrzono "w oparciu o Zasady udzielania, ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych" zatwierdzonych pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] z uwzględnieniem zmian do tych zasad zatwierdzonych przy piśmie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2017 r. znak [...]". Uzasadniając wydaną decyzję organ I instancji powołał się na pkt. I. 4 wskazując, że pomoc może zostać przyznana w przypadku wyrządzenia szkody w budynku gospodarczym, wówczas gdy zgodnie z pkt. I.3 budynek gospodarczy służy zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych rodziny lub osoby samotnie gospodarującej. W szczególności wskazano na budynek inwentarski. Nie odnosząc się do jakichkolwiek okoliczności faktycznych badanej sprawy organ i instancji stwierdził, że "uszkodzony podczas nawałnicy z dnia [...] sierpnia 2017 r., budynek gospodarczy (stodoła) nie służył zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej" Skarżącego. Wskazano, że "bez wątpienia uszkodzenie budynku gospodarczego nie powoduje braku możliwości egzystencji Wnioskodawcy". Pomimo konkretnej argumentacji odwołania, nie odnosząc się do niej, stanowisko organu I instancji podzieliło Kolegium. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie sposób nie zauważyć, że organ II instancji kwestionując oświadczenie Skarżącego, iż w stodole przechowywano zboże, dał wiarę ustaleniom Komisji Szacunkowej. Podkreślić trzeba, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz - przyczyn - dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Nie wiadomo dlaczego Kolegium dało wiarę protokołowi Komisji Szacunkowej, odmawiając jej jednocześnie oświadczeniom Skarżącego. Nie podjęto nawet próby wyjaśnienia tej rozbieżności, jednocześnie wywodząc skutki niekorzystne dla wnioskodawcy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej nie wynika na czym konkretnie organ opiera swoje ustalenia, że budynek gospodarczy nie służył zaspokojeniu "niezbędnych potrzeb bytowych" rodziny M. R.. W szczególności, Kolegium nie wyjaśniło dlaczego - jak deklaruje Skarżący - przywrócenie możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego, a w konsekwencji - jak deklaruje Skarżący - odzyskanie zasadniczego źródła dochodu czteroosobowej rodziny nie stanowi w ocenie organów "niezbędnej potrzeby bytowej". Nie jest też jasne z czego organ I instancji wywodzi swoje ustalenia, że zniszczony budynek nie był wykorzystywany do pracy w gospodarstwie rolnym (s. 3 uzasadnienia) skoro Skarżący utrzymuje, że było inaczej. Należy zauważyć, że prace w gospodarstwie rolnym charakteryzuje pewna uwarunkowana okolicznościami obiektywnymi cykliczność. Tak więc w przypadku rozbieżności pomiędzy ustaleniami poczynionymi podczas incydentalnej wizyty Komisji Szacunkowej, a deklaracjami Skarżącego, w kontekście wystąpienia "niezbędnej potrzeby bytowej" powinny zostać jednoznacznie wyjaśnione i udokumentowane w aktach sprawy. Trzecią okolicznością, która w ocenie Sądu również wymaga wyjaśnienia jest fakt, że we wniosku, z września 2017 r. M. R. wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. podczas nawałnicy uszkodzone zostały 2 budynki:, tj.: stodoła oraz budynek gospodarczy. Podczas przeprowadzonego [...] września 2017 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że M. R. zwraca się o pomoc finansową na remont stodoły i budynku gospodarczego uszkodzonych podczas nawałnicy. Również Protokół Szacowania obejmuje szacunek dwóch budynków. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. Skarżący złożył oświadczenie, w którym odwołał się do ustaleń Komisji dotyczących zarówno stodoły, jak i obory. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie wynika, czy okoliczność ta, tj., że doszło do uszkodzenia dwóch budynków (gospodarczego i stodoły) i konsekwencje tych ustaleń, zostały rozważone przez organy w toku postępowania w kontekście wystąpienia "niezbędnej potrzeby bytowej" . Należy też finalnie zauważyć, że na organach ciążą obowiązki prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), które wyrażają się w obowiązku stosownego uzasadnienia decyzji. Podkreślenia wymaga, że zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny – zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 11 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie odpowiadają tym standardom. Reasumując, zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą wydano z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 11, art. 14 art. 107 § 3 k.p.a., a stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzekł – jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność wystąpienia "niezbędnej potrzeby bytowej" oraz wysokości dochodów w gospodarstwie domowym Skarżącego i dopiero na tej podstawie, w wyznaczonych prawem granicach przyznanego organom administracji publicznej uznania administracyjnego, wydanie decyzji w sprawie wniosku M. R..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło