IV SA/Po 166/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 05 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2021 roku nr [...] A. R., pismem z dnia [...] grudnia 2021 roku, wstąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. z żądaniem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad ojcem K. P.. Prezydent Miasta K., decyzją z dnia [...] grudnia 2021 roku (nr [...]), odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podopieczny pozostaje w związku małżeńskim ze S. P. i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia [...] maja 2016 roku (data powstania niepełnosprawności nie została w decyzji wskazana). Żona podopiecznego, decyzją z dnia [...] listopada 2021 roku, została uznana za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia [...] listopada 2026 roku. Organ zaznaczył, że "nie ma wątpliwości co do faktu, iż żona wymagającego opieki nie jest w stanie uczynić zadość ciążącemu na niej obowiązkowi z uwagi na wiek, tj. [...] lat oraz własne problemy zdrowotne". Osobistą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem sprawuje córka A. R.. Mając na uwadze powyższe organ uznał jednak, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane z uwagi na fakt, że niepełnosprawność podopiecznego powstała po 25 roku życia, w chwili składania wniosku podopieczny miał [...] lat (niespełniony pozostaje warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Ponadto Prezydent Miasta K. wskazał, że podopieczny pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. A. R. skorzystała z prawa do odwołania. W ocenie strony decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa. Strona podniosła, że kwestię daty powstania niepełnosprawności podopiecznego można rozstrzygnąć w oparciu o analizę dokumentów złożonych do akt Komisji orzekającej w sprawie niepełnosprawność ojca. Z kolei S. P. (żona podopiecznego) jest osobą niepełnosprawną od 2006 roku i aktualnie w wieku [...] lat nie jest już w stanie zapewnić niezbędnej opieki mężowi oraz sobie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] stycznia 2022 roku (nr [...]), po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent Miasta K. w sposób wadliwy dekodował treść art. 17 ust. 1 b) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 roku o sygn. akt K 38/13 orzekł o niezgodność z Konstytucją art. 17 ust. 1 b) ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobami uznanymi za niepełnosprawne po ukończeniu przez nie wieku określonego w tym przepisie. Skoro wskazany przepis został pozbawiony domniemania konstytucyjności, to Prezydent K. rozstrzygając sprawę powinien przyjąć stanowisko, że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane także wówczas, gdy niepełnosprawność podopiecznego powstała po uzyskaniu pełnoletniości lub po ukończeniu nauki w szkole wyższej i po ukończeniu 25. roku życia. Kolegium uznało jednak, że rozstrzygnięcie o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest prawidłowe w świetle treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podopieczny K. P. pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona - S. P., nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie organu fakt pogorszenia się stanu zdrowia żony podopiecznego nie może mieć znaczenia dla sprawy, gdyż orzeczenie o zaliczeniu S. P. do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zostało wydane w dniu [...] listopada 2021 roku, co oznacza, że dokumentuje jej stan zdrowia aktualny na dzień wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Organ wyjaśnił, że na gruncie okoliczności rozstrzyganej sprawy świadczenie pielęgnacyjne w pierwszej kolejności przysługuje żonie podopiecznego. Dopiero, gdy zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności współmałżonek osoby wymagającej opieki nie może podjąć się opieki z uwagi na swój stan zdrowia, o świadczenie pielęgnacyjne wystąpić może osoba spełniająca kryteria wskazane w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Kolegium ustawodawca wyraźnie wskazał, że współmałżonkiem, który nie może podjąć się osobistej opieki ze względu na stan zdrowia jest jedynie ten współmałżonek, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawność. W ocenie organu bez znaczenia prawnego w sprawie pozostają okoliczności podnoszone w odwołaniu, a także okoliczności stwierdzone przez organ I instancji, że S. P. "ze względu na wiek i własne problemy zdrowotne" nie jest w stanie wywiązać się z obowiązku alimentacyjnego wobec męża poprzez osobiste sprawowanie nad nim opieki. Kolegium wskazało, że wyłączną przesłanką wskazującą na brak możliwości sprawowania opieki jest zaliczenie współmałżonka do osób o znacznym stopniu niepełnosprawność. A. R. skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca podniosła, że kwestionowana decyzja jest dla niej krzywdząca i niezgodna z obowiązującymi przepisami. Zażądała jej uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zaznaczyła, że ona oraz jej matka są świadome swoich obowiązków względem członków rodziny, a w treści skargi powtórzyła zarzuty, że żona K. P. nie jest w stanie zapewnić mu niezbędnej opieki z uwagi na pogorszenie jej stanu zdrowia. W ocenie skarżącej organy bezpodstawnie warunkują przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego tym, aby także jej matka była osobą leżącą i proszącą o świadczenie pielęgnacyjne dla córki. W ocenie strony organy "nie przyjrzały się sprawie", a rozstrzygniecie nie uwzględnia indywidualnych okoliczności sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.; dalej w skrócie P.p.s.a.). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Skarga okazała się uzasadniona. Zasady przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określone zostały w przepisach art. 17 ust. 1-5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020, poz. 111 ze zm.). Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednak przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie zostają zrealizowane tylko przez to, że zdolna do pracy i obciążona obowiązkiem alimentacyjnym osoba roztacza opiekę nad członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Natomiast zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżony organ trafnie przyjmuje, że uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zostały oparte na konstrukcji obowiązków alimentacyjnych, a przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych określają kolejność osób uprawnionych do uzyskania wspomnianego świadczenia. Krąg uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wyznacza kodeks rodzinny i opiekuńczy. Jednak przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazujący osoby uprawnione do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne nie określa kolejności uprawnień do tego świadczenia uznając wszystkie osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej opieki, za jednakowo uprawnione do uzyskania wspomnianego świadczenia. Zgodnie z art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dalszym krewnym pomoc (świadczenie pielęgnacyjne) przysługuje tylko wówczas, gdy niepełnosprawny nie ma innej osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu lub gdy nie może ona sprawować nad nim opieki (uchwała NSA(7w) z 9.12.2013 r., I OPS 5/13, ONSAiWSA 2014, nr 3, poz. 36). Natomiast uprawnionym w pierwszej kolejności do świadczenia pielęgnacyjnego jest małżonek osoby wymagającej opieki, co wynika z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych (porównaj wyrok NSA z 24.02.2022 r., I OSK 1059/21, LEX nr 3318473). Kwestią sporną pomiędzy stronami, a zatem wymagająca rozstrzygnięcia przez Sąd, jest to, czy skarżąca jako córka osoby wymagającej opieki ma prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy podopieczny pozostaje w związku małżeńskim, a żona niepełnosprawnego podopiecznego nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyjaśnić zatem należy, że pozostawanie osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza, ale jedynie, co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych alimentacyjnie w dalszej kolejności po małżonku (wyrok NSA z 17.03.2022 r., I OSK 1212/21, LEX nr 3329103). Językowe brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych możne wskazywać, że w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, to świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało innym osobą obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ograniczając się właśnie do takiej wykładni powołanego przepisu uznało, że dla rozstrzygnięcia sprawy zbędne jest wyjaśnienie i udokumentowanie w aktach sprawy tych okoliczności, które organ pierwszej instancji rozpoznał, jako te, które uniemożliwiają zapewnienie mężowi niezbędnej opieki przez żonę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. W ocenie Sądu opisane powyżej działanie Kolegium należy kwalifikować, jako wydanie decyzji z istotnym błędem o charakterze procesowym i materialnoprawnym, co powoduje, że zaskarżona decyzja, w zakresie prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia wymyka się kontroli sądowej. Skarżony organ pominął stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że odkodowywanie normy prawnej z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych ograniczone tylko do jego językowej wykładni może prowadzić do nieakceptowanych konstytucyjnie rezultatów z punktu widzenia celu, jakiemu ma służyć instytucja świadczenia pielęgnacyjnego. W kwestii jedynie językowej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych i bezwzględnego zakazu przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego krewnym, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z 25.01.2021 r., I OSK 2103/20, LEX nr 3122811, wyrok NSA z 18.11.2015 r., I OSK 1200/14, LEX nr 1989819, wyrok NSA z 16.02.2015 r., I OSK 1180/13, LEX nr 1977742, wyrok NSA z 7.12.2009 r., I OSK 722/09, LEX nr 582493). Przypomnieć zatem należy, że negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące nieakceptowalne aksjologicznie (konstytucyjnie) konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle art. 18 Konstytucji RP. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich. Zatem przy rekonstrukcji normy prawnej będącej materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego należy również uwzględniać, że sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim przez inną osobę niż małżonek, lecz obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym, w szczególności przez dziecko niepełnosprawnego małżonka, nie wyłącza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę. Przyznanie tegoż świadczenia możliwe jest w sytuacji, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem sam nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale obiektywnie nie jest zdolny tego obowiązku wypełnić, a opiekę tą - niejako w zastępstwie małżonka - sprawuje osoba zobowiązana w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby wymagającej opieki. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że na potrzeby wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia Kolegium nieprawidłowo odwołało się jednej do językowej wykładni prawa materialnego i przyjęło stanowisko o zbędność prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie oceny żądań skarżącej wspartych twierdzeniami, że żona podopiecznego nie jest w stanie wywiązać się z obowiązku alimentacyjnego poprzez osobiste sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym mężem. Sąd nie podziela stanowiska, że okolicznością przesądzająca o zbędności wyjaśnienia sprawy w zakresie zarzutów podnoszonych w odwołaniu oraz w skardze może być aktualność orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności żony podopiecznego. Badania okoliczności podnoszonych przez skarżącą nie można traktować w kategoriach podważania prejudykatu, którym jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Możność wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego poprzez zapewnienie osobistej opieki mężowi jest kwestią stanu faktycznego sprawy o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Możności/zdolności do zapewnienia opieki koniecznej K. P. nie była kwestią rozpoznawaną w toku postępowania dotyczącego uznania S. P. za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawność. W ocenie Sądu orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawność matki wnioskodawczyni (żony podopiecznego) jedynie usprawiedliwia zgłaszaną przez skarżącą konieczność wyjaśnienia sprawy, co do oczywistej dla Prezydenta Miasta K. kwestii niemożności zapewnienia mężowi niezbędnej opieki przez S. P.. Prezydent Miasta K. całkowicie zaniechał podjęcia działań mających na celu wyjaśnienie i udokumentowanie w aktach sprawy okoliczności usprawiedliwiających stanowisko opisane w uzasadnieniu decyzji, jako "nie ma wątpliwości co do faktu, iż żona wymagającego opieki nie jest w stanie uczynić zadość ciążącemu na niej obowiązkowi z uwagi na wiek, tj. [...] lat oraz własne problemy zdrowotne". Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze niejako sanuje te uchybienia procesowe poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o wykładnię prawa materialnego już zakwestionowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przypomnieć zatem należy, że sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Przedstawione sądowi akta administracyjne, wskutek zaniechania prowadzenia postępowania wyjaśniającego w opisanym powyżej zakresie, nie pozwalają na wyrokowanie o oddaleniu skargi. Materiał dowodowy włączony do akt sprawy nie pozwala sformułować oceny o zgodności/niezgodności z prawem zaskarżonych decyzji, bo rozstrzygnięcie o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na braki w materiale dowodowym, uchyla się spod kontroli sądowej. Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca je decyzja Prezydenta Miasta K. zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm.) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy organy będą miały na uwadze, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych winien być rozumiany w ten sposób, że normuje sytuację, w której o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim, ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 lub ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Taki stan rzeczy nie eliminuje konieczności wykładania tego przepisu zgodnie z Konstytucją RP również w stosunku do osób spełniających kryteria wskazane w art. 17 ust. 1 lub w ust. 1a cytowanej ustawy (wyrok NSA z 25.01.2021 r., I OSK 2103/20, LEX nr 3122811). Rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej wymaga poczynienia ustaleń i rozpoznania sprawy, co do tego, czy i ewentualnie w jakim zakresie S. P., uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, jest w stanie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym mężem, a nie wyłącznie do stwierdzenia, że podopieczny pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (wyrok NSA z 18.11.2021 r., I OSK 744/21, LEX nr 3262668). Ocena kwestii podnoszonych w skardze wymaga zatem ustalenia jaki jest zakres opieki faktycznie świadczonej na rzecz K. P. przez córkę/skarżącą oraz dokonanie oceny ustaleń przez pryzmat istnienia obiektywnych przeszkód w zakresie wywiązania się z takich obowiązków przez żonę podopiecznego, a następnie ewentualną ocenę spełnienia przez skarżącą przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prezydent Miasta K. będzie miał również na uwadze, że Sąd w całości podziela stanowisko organu odwoławczego, co do tego, że w przedmiotowej sprawie przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W konsekwencji powstanie niepełnosprawności u osoby objętej opieką po ukończeniu 18. roku życia (względnie 25. roku życia) nie może być okolicznością stanowiącą o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy wnioskodawca będący osobą z kręgu podmiotów uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne rezygnuje z wykonywania lub nie podejmuje pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K..