IV SA/Po 172/12
WyrokWSA w Poznaniu2012-06-13
Skład orzekający: Anna Jarosz, Grażyna Radzicka, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej obejmującej inwentaryzację wykonanych robót budowlanych na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może nałożyć obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, która w istocie stanowi inwentaryzację wykonanych robót budowlanych, na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis ten dopuszcza żądanie jedynie ocen technicznych lub ekspertyz, a nie inwentaryzacji. Ponadto, uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu pozbawia organy możliwości prowadzenia postępowania na podstawie art. 51 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej fundamentów budynku handlowo-mieszkalnego. Inwestor kwestionował zasadność nałożenia tego obowiązku, wskazując na wcześniejsze ekspertyzy i brak zagrożenia. Organy nadzoru budowlanego argumentowały, że wykonane roboty budowlane odbiegają od projektu i mogą stanowić zagrożenie. Ostatecznie sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że żądana ekspertyza w istocie stanowiła inwentaryzację, a ponadto inwestor uzyskał pozwolenie na użytkowanie obiektu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi [...] Ł. D. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia ekspertyzy technicznej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Ł. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] kwotę 357 złotych (trzysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 110/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] Ł. D. (dalej: "Inwestor" lub Skarżący") na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu (dalej: "WWINB") z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, uchylił zaskarżone postanowienie.
Uzasadniając WSA napisał, że postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecnie: Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.; dalej: "Prawo budowlane", w skrócie: "p.b.") nałożył na Inwestora obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej obejmującej całość wykonanych fundamentów budynku handlowo-mieszkalnego w [...], w terminie do dnia 31 grudnia 2010 r. Uczynił to w związku z prowadzonym przez siebie, na podstawie art. 50 i art. 51 p.b., postępowaniem administracyjnym w sprawie wykonywania przez Inwestora robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Zdaniem PINB fundamenty obiektu zostały wykonane w sposób niezgodny z zatwierdzonym projektem architektoniczno-budowlanym. Przedmiotowy obiekt jest plombą w zwartej zabudowie śródmiejskiej, zatem sposób jego posadowienia ma istotne znaczenie ze względów bezpieczeństwa. Sposób wykonania robót fundamentowych nie został zarejestrowany w dzienniku budowy, będącym urzędowym dokumentem przebiegu robót budowlanych. Zmiany dotyczące fundamentów (między innymi wysokości ław fundamentowych), powodujące zwiększenie obciążeń jednostkowych na grunt, dokonane bez uprzednich obliczeń statycznych i stosownej dokumentacji projektowej opracowanej przed wykonaniem fundamentów, mogą, w ocenie organu, spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Dotychczas nie udokumentowano, że wykonane w zmieniony sposób fundamenty nie stanowią zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Wyjaśnienia wymaga kwestia faktycznie wykonanych robót fundamentowych, na wykonanie których brak jest stosownej dokumentacji budowy. Brak dokumentów świadczących o tym, w jaki sposób zostały wykonane fundamenty (w przedmiotowym przypadku – inwentaryzacji powykonawczej fundamentów), uniemożliwia wykonanie ekspertyzy technicznej bez ingerowania w obiekt. Dla stwierdzenia faktu, czy roboty zostały wykonane prawidłowo i nie stanowią zagrożenia bezpieczeństwa, należy przeprowadzić odpowiednie obliczenia i analizy na podstawie szczegółowej dokumentacji powykonawczej przedłożonej przez kierownika budowy i wykonywanej w trakcie realizacji robót fundamentowych. W przypadku, gdy takiej dokumentacji nie ma, należy przeprowadzić odpowiednie badania i sprawdzenia przy użyciu stosownych przyrządów pomiarowych.
Dalej WSA wskazał, że na skutek zażalenia Inwestora, opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. WWINB uchylił zaskarżone postanowienie PINB w całości i nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej obejmującej całość wykonanych robót budowlanych – wykonanych fundamentów w przedmiotowym budynku handlowo-mieszkaniowym, w terminie do dnia [...] marca 2011 r. Zdaniem WWINB na podstawie uzyskanej od Inwestora dokumentacji i zebranych w sprawie materiałów dowodowych nie sposób ustalić prawidłowości wykonania całości budowy, w tym również fundamentów. Fundamenty budynku są robotami ulegającymi zakryciu, zatem szczegółowa inwentaryzacja powykonawcza powinna być sporządzona przed zasypaniem fundamentów. Organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, że brak dokumentów świadczących o tym, w jaki sposób zostały wykonane fundamenty, uniemożliwia wykonanie ekspertyzy technicznej bez ingerencji w obiekt. Dla stwierdzenia faktu, czy roboty zostały wykonane prawidłowo i nie stwarzają zagrożenia bezpieczeństwa wymagane jest przeprowadzenie odpowiednich obliczeń i analiz na podstawie szczegółowej dokumentacji powykonawczej i wykonywanej w trakcie realizacji robót fundamentowych. W przypadku, gdy takiej dokumentacji nie ma, należy przeprowadzić odpowiednie badania i sprawdzenia przy użyciu stosownych przyrządów pomiarowych. Organy nadzoru budowlanego nie są w stanie przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują, zbadać przedmiotowych robót fundamentowych, które uległy zakryciu, pod względem prawidłowości ich wykonania. Zmiany dotyczące fundamentów powodujące zwiększenie obciążeń jednostkowych na grunt, dokonane bez uprzednich obliczeń statycznych i stosownej dokumentacji projektowej opracowanej przed wykonaniem fundamentów, mogą spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
WSA – uwzględniając skargę Inwestora na ww. postanowienie WWINB – za niezasadny uznał zarzut Skarżącego odnoszący się do błędnego zastosowania w sprawie przepisu art. 81c ust. 2 p.b., zamiast art. 50 ust. 3 p.b., skoro znajduje on zastosowanie w każdym przypadku, gdy na podstawie przepisów szczególnych organ administracji żąda dostarczenia wskazanych w nim dokumentów. Postanowienie w tym przedmiocie ma charakter dowodowy. Dopiero po dokonaniu niezbędnych ustaleń organ podejmie rozstrzygnięcie co do istoty sprawy w trybie art. 51 p.b. W konsekwencji WSA – nie negując zasadności wydania w sprawie postanowienia w trybie art. 81c ust. 2 p.b., z uwagi na jego cel, którym pozostaje ustalenie stanu faktycznego sprawy pod kątem podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty sprawy – podkreślił, że organy administracji powinny każdorazowo rozważyć nie tylko zasadność wydania tego postanowienia, lecz również, jakie okoliczności dotyczące jakości wyrobów budowlanych, wykonywanych robót oraz stanu technicznego obiektu budowlanego pozostają wątpliwe w świetle już zgromadzonego materiału dowodowego sprawy. W tym kontekście WSA zauważył, że Skarżący przedstawił w dniu [...] kwietnia 2010 r. ekspertyzę techniczną wznoszonego budynku sporządzoną przez architekta, z której wynika, że wszystkie elementy konstrukcyjne zamienne budynku spełniają warunki stanu granicznego nośności i użytkowania elementów budowlanych. Wprowadzone zmiany nie stwarzają zagrożenia dla procesu budowlanego i użytkowania obiektu. Wskazana ekspertyza techniczna została sporządzona na skutek nałożenia na Skarżącego tego obowiązku przez PINB, postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. (uchylonym postanowieniem WWINB z dnia [...] kwietnia 2010 r.). WSA wytknął organowi odwoławczemu, że przywołując w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia fakt sporządzenia ww. ekspertyzy w żaden sposób nie odniósł się do jej treści i znaczenia dla rozwikłania istniejących wątpliwości, nakładając na Skarżącego obowiązek przedstawienia kolejnej ekspertyzy technicznej. Krytycznie oceniając przedłożoną ekspertyzę, organ powinien wskazać Skarżącemu, przedstawienia jakich okoliczności konkretnie oczekuje, oraz w jakim stopniu i dlaczego znajdująca się w aktach sprawy ekspertyza wymogów tych nie spełnia. W przeciwnym razie powstaje niebezpieczeństwo przedłożenia przez Skarżącego kolejnej niesatysfakcjonującej organu ekspertyzy, a tym samym przedłużenia prowadzonego postępowania w sprawie. Nadto WSA wskazał, że organ odwoławczy nieprawidłowo sformułował sentencję zaskarżonego postanowienia. Porównując bowiem tę sentencję z uchylonym przez WWINB rozstrzygnięciem podjętym przez organ I instancji – w świetle art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 144 k.p.a. – nie wiadomo dokładnie na czym, za wyjątkiem terminu przedłożenia ekspertyzy, polegać miała zmiana wydanego przez organ I instancji postanowienia. W odniesieniu do pozostałych zarzutów zamieszczonych w skardze WSA uznał je za nieuzasadnione. W rezultacie – uchyliwszy zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej w skrócie "p.p.s.a.") – WSA nakazał organowi ponownie rozpatrującemu sprawę merytoryczne odniesienie się do ekspertyzy przedłożonej przez Skarżącego w dniu[...] kwietnia 2010 r. Zastrzegł, że w razie ponownego nałożenia na Skarżącego obowiązku przedłożenia drugiej ekspertyzy organ odwoławczy winien w sposób dokładny określić zakres żądanych informacji oraz wyjaśnić, dlaczego nie uznał za wystarczające rozumowania oraz wniosków wynikających z ekspertyzy przedłożonej już przez Skarżącego. Nadto przy formułowaniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy winien mieć na uwadze brzmienie art. 138 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., ażeby, z jednej strony, zawierało się ono w katalogu rozstrzygnięć podejmowanych przez organ odwoławczy, a z drugiej strony – odpowiadało wymogom precyzyjności oraz jednoznaczności.
Ponownie rozpoznając sprawę po wyroku WSA o sygn. IV SA/Po 110/11, WWINB postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., nr [...] uchylił w całości postanowienie PINB z dnia [...] października 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], PINB – działając na podstawie art. 81c ust. 2 w zw. z art. 50 i art. 51 p.b. oraz art. 123 k.p.a. – nałożył na Inwestora, w terminie do dnia [...] lutego 2012 r., obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej obejmującej całość wykonanych fundamentów przedmiotowego budynku handlowo-mieszkalnego. PINB wskazał, że ekspertyzę techniczną należy wykonać w oparciu o ustalenia dokonane w trakcie odkrywek wybudowanych fundamentów. Ekspertyza winna zawierać "informacje oczekiwane przez organ, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w szczególności:"
1) ustalenie rzeczywiście wykonanych poziomów posadowienia wszystkich fundamentów,
2) ocenę poprzez badanie geotechniczne czy grunty zalegające pod fundamentami stanowią odpowiednie podłoże pod fundamentami (czy ich nośność jest odpowiednia),
3) ustalenie faktycznych wymiarów wszystkich fundamentów żelbetowych, w tym fundamentów schodkowych i stwierdzenie czy wykonane fundamenty żelbetowe zostały wykonane prawidłowo, pod względem konstrukcyjno-budowlanym,
4) ustalenie prawidłowości rozwiązania konstrukcyjno-budowlanego fundamentu granicznego, wykonanego wzdłuż budynku sąsiedniego znajdującego się na działce nr 1718/3, w którym zostały zabetonowane kamienie o znacznych rozmiarach wystające z budynku sąsiada,
5) określenie, jaki wpływ na ww. budynek sąsiedni mają obciążenia przenoszone za pośrednictwem wystających i zabetonowanych kamieni z budowanego budynku handlowo-mieszkalnego, i czy wykonane rozwiązanie techniczne fundamentu jest bezpieczne dla budynku sąsiedniego,
6) ustalenie prawidłowości rozwiązania konstrukcyjno-budowlanego fundamentu granicznego od strony działki nr 1716/1 (występującego wzdłuż granicy, na odcinku od ul. Kościelnej, najprawdopodobniej do komina) nieistniejącego w części przed przystąpieniem do formalnych robót budowlanych obiektu; z przeprowadzonych badań należy wywieść czy fundament ten był elementem starym po rozebranych obiektach budowlanych, czy został wybudowany później.
7) obliczenia dopuszczalnych obciążeń dla faktycznie wykonanych fundamentów oraz wnioski z oględzin i badań, a także propozycje ujawnionych problemów i usunięcia zagrożeń wad czy nieprawidłowości (jeżeli takie występują),
8) opis badanych elementów i rozwiązań konstrukcyjnych, ich wymiary i materiały z jakich zostały wykonane;
9) opis wykonanych odkrywek i badań oraz dokumentację rysunkową i fotograficzną badanych elementów.
W uzasadnieniu PINB obszernie opisał przebieg dotychczasowego postępowania, a także stwierdzone "poważne nieprawidłowości" przy budowie fundamentów przedmiotowego budynku, będącego "plombą" w zwartej zabudowie śródmiejskiej. Podkreślił, że fundamenty zostały wykonane niezgodnie z projektem w zakresie poziomu ich posadowienia. Ponadto kierownik budowy zaniechał istotnego dla bezpieczeństwa budowy obowiązku – dokonania fachowego odbioru dna wykopu przez uprawnionego geotechnika oraz odstąpił od dogęszczenia gruntu (bez uprzedniej konsultacji z uprawnionym geotechnikiem). Fundamenty graniczne od strony działki nr 1718/3, w których zabetonowano duże kamienie wystające z budynku sąsiedniego, wykonano samowolnie, bez stosownych rozwiązań projektowych, bez obliczeń statycznych i bez przeprowadzonej ekspertyzy fundamentu sąsiedniego. Stąd wymaga wyjaśnienia, czy ww. budynek sąsiedni nie jest zagrożony w związku z dodatkowymi obciążeniami przenoszonymi poprzez te kamienie. Nie wszystkie fundamenty, które przewidywał projekt budowlany, zostały wykonane w trakcie budowy. Fundament graniczny od strony działki nr 1716/1 był już bowiem wykonany, gdy wykonawcy weszli na budowę jesienią 2009 r., przy czym wymaga wyjaśnienia, czy ten fundament jest fundamentem pozostałym po rozebranych starych obiektach, czy fundamentem nowym, ale wykonanym przed formalnym uzyskaniem pozwolenia na budowę. Poprzez nakazaną ekspertyzę techniczną należy także ustalić konstrukcję tego fundamentu, mającego istotny wpływ na bezpieczeństwo posadowionego na nim budynku handlowo-mieszkalnego. Organ I instancji stwierdził także, że opracowany projekt architektoniczno-budowlany nie zawiera rysunków konstrukcyjnych zbrojenia, umożliwiających prawidłowe wykonanie zbrojenia ław fundamentowych, a kierownik budowy, pomimo wezwania, nie przedłożył takich rysunków, zaś dane przedstawione przezeń w formie rysunków są niezgodne ze stanem faktycznym stwierdzonym przez organ w toku postępowania wyjaśniającego. Sposób wykonania robót fundamentowych nie został zarejestrowany w dzienniku budowy. PINB podkreślił, że zwiększenie wysokości fundamentów powoduje zwiększenie obciążenia na grunt, zatem obliczona w projekcie szerokość fundamentów (a również zastosowane zbrojenie) może być niewystarczająca do przeniesienia zwiększonych obciążeń na grunt. Zmiany dotyczące fundamentów (między innymi wysokości ław fundamentowych), powodujące zwiększenie obciążeń jednostkowych na grunt, dokonane bez uprzednich obliczeń statycznych i stosownej dokumentacji projektowej opracowanej przed wykonaniem fundamentów, mogą, w ocenie PINB, spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Oceniając zaś ekspertyzę techniczną dostarczoną przez Inwestora w dniu [...] marca 2010 r. (w reakcji na postanowienie PINB z dnia [...] marca 2010 r., znak: [...], zobowiązujące do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych i nakładające obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej obejmującej elementy konstrukcyjne budynku wykonane niezgodnie z projektem, w tym fundamenty budynku) organ I instancji wskazał, że opracowanie to, o objętości 1/2 strony formatu A-4, ograniczało się do deklaracji, że na podstawie przeprowadzonych oględzin oraz badań potwierdzonych stosownymi wyliczeniami należy stwierdzić, że: 1) konstrukcja stalowa stropodachu 2) podciąg żelbetowy poz. 3.4 i 3.6, 3) fundamenty budynku handlowo-mieszkalnego nie odstępują w sposób istotny od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, bądź w przepisach oraz nie stwarzają żadnego zagrożenia. Z kolei oceniając ekspertyzę przedłożoną dnia [...] kwietnia 2010 r. PINB napisał, że to opracowanie nie spełnia podstawowych wymogów dotyczących ekspertyz technicznych oraz nie wyjaśnia sprawy prawidłowości wykonania i bezpieczeństwa całości fundamentów zrealizowanych niezgodnie z projektem, gdyż nie zawiera:
1) opisu badanych fundamentów i zastosowanych rozwiązań konstrukcyjnych, oraz wymiarów i materiałów z jakich zostały one wykonane;
2) opisu sposobu posadowienia fundamentów oraz nie podaje faktycznych poziomów ich posadowienia;
3) opisu wykonanych odkrywek i badań. Nie zostały wykonane podstawowe czynności związane z wykonaniem ekspertyzy wykonanych fundamentów, polegające na dokonaniu odkrywek badanych elementów;
4) dokumentacji fotograficznej i rysunkowej badanych fundamentów;
5) obliczeń dopuszczalnych obciążeń dla faktycznie wykonanych fundamentów;
6) nie zawiera wniosków z oględzin i badań, gdyż żadne oględziny, a tym samym badania nie zostały przeprowadzone. "Wnioski" sformułowane ogólnie w jednym zdaniu nie mogą się odnosić do wykonanych fundamentów, gdyż autor ekspertyzy nie wykonywał odkrywek fundamentów i nie badał zastosowanych faktycznie rozwiązań konstrukcyjnych. Oparł się przy tym na nieprawdziwych informacjach kierownika budowy, które, według organu, są niezgodne ze stanem rzeczywistym.
Ponadto opracowanie nie stwierdza, czy grunt, na którym posadowiono fundament (podniesiony w stosunku do poziomu zaprojektowanego), może stanowić odpowiednie podłoże pod fundament. PINB podkreślił, że nie udokumentowano dotychczas, iż wykonane fundamenty nie stanowią zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Pozostaje niewyjaśniona sprawa faktycznie wykonanych robót fundamentowych, na wykonanie których brak jest stosownej dokumentacji budowy. Z powyższych względów dostarczona "ekspertyza techniczna" nie może stanowić dowodu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Zarazem PINB nie jest w stanie – przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponuje – zbadać faktycznie wykonanych fundamentów, które uległy zakryciu, pod względem prawidłowości ich wykonania, w zakresie bezpieczeństwa konstrukcji. Organ podkreślił, że na podstawie art. 50 i art. 51 p.b. prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie wykonywania przez Inwestora na budowie przedmiotowego budynku handlowo-mieszkalnego robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Wyjaśnił, że z uwagi na stwierdzony stan zaawansowania tej budowy (do wykonania pozostała jedynie elewacja zewnętrzna budynku) odstąpił od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych w trybie art. 50 p.b., a tym samym od nałożenia obowiązku przedłożenia prawidłowo wykonanej ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 50 ust. 3 p.b. Podstawą prawną obowiązku wykonania ekspertyzy nałożonego niniejszym postanowieniem jest art. 81c ust. 2 p.b. Dopiero po dostarczeniu przez Inwestora żądanej ekspertyzy organ nadzoru budowlanego, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, wyda decyzję administracyjną w trybie art. 51 p.b.
Na opisane postanowienie PINB zażalenie wniósł Inwestor – reprezentowany przez pełnomocnika (który zarazem pełnił funkcję kierownika budowy przedmiotowego obiektu) – domagając się uchylenia lub stwierdzenia nieważności tego postanowienia oraz umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Zarzucił organowi bezpodstawne zastosowanie art. 81c ust. 2 w związku z art. 50 i art. 51 p.b. (błąd subsumcji), a także naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, na czym polega nieprawidłowe (w mniemaniu organu) wykonanie robót budowlanych i związane z tym zagrożenie ludzi i mienia, podkreślając, że brak wiedzy na temat sposobu wykonania robót, to nie to samo, co nieprawidłowe ich wykonanie. Rolą organu jest wykazanie konkretnych uchybień i niebezpieczeństw przez nie stwarzanych. Organ nie wskazał również, z czego wywodzi, że roboty fundamentowe zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, a tym samym nie wykazał jakiegokolwiek związku z art. 36a p.b. Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w ten sposób, że postanowienie jest trwale niewykonalne, przy czym jest to niewykonalność faktyczna polegająca na braku możliwości technicznych wykonania ekspertyzy, a to z uwagi na charakter zabudowy – plomba w zabudowie śródmiejskiej – oraz to, że budynek handlowo-mieszkalny jest już wybudowany. W uzasadnieniu podkreślił, że do tej pory organ nie wskazał na jakiekolwiek symptomy braku stabilności budynku. Tym samym nikt nie powinien mieć wątpliwości, że roboty fundamentowe zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy (tj. właściwie zapewniają stateczność obiektu budowlanego), co potwierdzają dotychczas przedstawione ekspertyzy. Ponadto nakaz przedłożenia ekspertyzy technicznej w zakresie określonym przez organ I instancji, jest w okolicznościach sprawy niedopuszczalne także jako zbyt dolegliwe.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], WWINB – działając na podstawie art. 144 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PINB. W uzasadnieniu powtórzył argumenty organu I instancji podkreślając, że autor ekspertyzy z dnia [...] kwietnia 2010 r. poinformował następnie, pismem z dnia [...] lipca 2011 r., że ekspertyza nie zawiera szczegółowej analizy fundamentów, ponieważ wykonywana była w czasie, gdy fundamenty i ściany fundamentowe były już wykonane i zasypane, i nie można przeprowadzić dokładnej analizy. Z odpowiedzi tej wynika również, że opracowujący ekspertyzę nie oceniał stanu technicznego wykonanych fundamentów przedmiotowego budynku, nie dokonywał ich odkrywek badań. Związane jest to również z niewykonywaniem wyliczeń wytrzymałości fundamentów. Ustosunkowując się zaś do podniesionych przez Skarżącego zarzutów organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 1 p.b. ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania przewidzianego w Prawie budowlanym. Także zarzut, Skarżącego, iż zaskarżone orzeczenie wypełnia przesłankę rażącego naruszenia prawa – art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. [według treści zażalenia powinno być: "pkt 5" – uw. Sądu] nie znajduje zdaniem WWINB uzasadnienia, albowiem w niniejszym przypadku sprawa nie została rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Z kolei wszelkie uwagi Skarżącego odnośnie żądania przedłożenia ekspertyzy i obowiązków kierownika budowy stanowią jedynie polemikę z organem, nie popartą żadnymi dowodami.
Na opisane postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Inwestor, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, uchylenia lub stwierdzenia nieważności obu wydanych w sprawie postanowień oraz zasądzenia od organu administracji zwrotu kosztów postępowania w kwocie 837 zł. Ocenił, że w sprawie zostały naruszone: art. 7 i art. 80 k.p.a., art. 8–9 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie, a także art. 81c ust. 2 w zw. z art. 50 i art. 51 p.b. przez ich zastosowanie (błąd subsumpcji).
W uzasadnieniu Skarżący napisał, że organ odwoławczy wydając postanowienie z dnia 14 września 2011 r. – którym po wyroku WSA o sygn. IV SA/Po 110/11 uchylił w całości postanowienie PINB z dnia [...] października 2010 r. – w sposób rażący naruszył art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270, dalej p.p.s.a.) nie odnosząc się w sposób merytoryczny do przedłożonej przez Skarżącego ekspertyzy. Nadto nie określił zakresu żądanych informacji oraz nie wyjaśnił, dlaczego nie uznał za wystarczające rozumowania oraz wniosków wynikających z przedłożonej już przez Skarżącego ekspertyzy. Zamiast wykonać wskazane przez WSA obowiązki, w sposób nieuprawniony przerzucił je na organ I instancji. Natomiast organ I instancji nie odniósł się rzeczowo do stwierdzenia autora ekspertyzy o znacznym odciążeniu budynku, ani też do tego, że zmiana wysokości ław fundamentowych nie narusza stateczności budynku, ani w istotnym zakresie nośności fundamentów. PINB na obecnym etapie (budowa zakończona) drąży okoliczności, których wyjaśnić już się nie da, na co wskazuje załączona do skargi opinia techniczna rzeczoznawcy budowlanego z dnia 27 stycznia 2012 r. Następnie Skarżący w całej rozciągłości powtórzył zarzuty i argumentację przedstawione uprzednio w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Dalej Skarżący zarzucił, że w uzasadnieniu swego postanowienia WWINB przedstawił nieprawdziwy obraz stanu faktycznego. Na żądanie kierownika budowy zostały bowiem wykonane rysunki wykonawcze, natomiast rysunki zamienne projektant wykonał na żądanie Inwestora. Nie jest prawdą, że nie została wykonana inwentaryzacja powykonawcza fundamentów. Na podstawie informacji uzyskanych od Inwestora i kierownika budowy projektant sporządził rysunki wykonawcze i zamienne (uskok fundamentów, zbrojenie fundamentów, zbrojenie fundamentów - szczegóły, rzut ław fundamentowych), które zostały dołączone do zawiadomienia o zakończeniu budowy. Zupełnie nieuzasadnione są zarzuty związane z odbiorem dna wykopu po wykonaniu prac ziemnych – żaden przepis prawa nie wymaga takiego odbioru. Zakres żądanej ekspertyzy znacznie przekracza dyspozycję art. 81c ust. 2 p.b., gdyż odpowiada w istocie inwentaryzacji. Tymczasem na podstawie powołanego przepisu organ administracji budowlanej nie może nałożyć obowiązku złożenia przez stronę innych dokumentów, które nie są ekspertyzami czy ocenami technicznymi. Co więcej, według organu I instancji żądana ekspertyza winna zawierać "także propozycje ujawnionych problemów i usunięcia zagrożeń wad czy nieprawidłowości (jeżeli takie występują)", gdy tymczasem ekspertyza winna dotyczyć problemów i zagrożeń ujawnionych przez organ nadzoru budowlanego, a nie stronę. Skarżący zarzucił ponadto organowi odwoławczemu brak rzeczowego i przejrzystego odniesienia się do każdego z zarzutów zażalenia, uniemożliwiający dokonanie kontroli takiego orzeczenia przez stronę postępowania i sąd. Skarżący podkreślił, że w sprawie powinna zapaść decyzja umarzająca postępowanie, gdyż o żadnych wątpliwościach co do jakości robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu, na tym etapie nie może być mowy. Dokumenty świadczące o tym, jak zostały faktycznie wykonane fundamenty, zgodnie z art. 57 ust. 2 p.b. zostały dołączone do zawiadomienia o zakończeniu budowy. Żaden przepis prawa nie nakłada na kierownika budowy obowiązku wcześniejszego dostarczenia takiego dokumentu, zatem jego zażądanie t przez PINB było przedwczesne. Organy nie stwierdziły do tej pory, iżby roboty fundamentowe zostały wykonane w sposób niezgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, obowiązującymi Polskimi Normami, zasadami wiedzy technicznej i sztuki budowlanej. Nie przywołały ani jednego przepisu prawa, którego by fundamenty nie spełniały, tym samym nie została spełniona przesłanka określona mianem wątpliwości "uzasadnionych". Skarżący podkreślił, że nakaz wykonania ekspertyzy obecnie – biorąc pod uwagę stan zawansowania budowy (budowa zakończona) i jej usytuowanie (plomba w zabudowie śródmiejskiej) – jest praktycznie niewykonalny. Organ nie wskazał metody wykonania takiej ekspertyzy, ani nie określił sposobów jej wykonania. W ocenie strony skarżącej przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy należy wziąć pod uwagę także ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego orzeczenia – postanowienia Prokuratury Rejonowej w [...] o umorzeniu dochodzenia w sprawie wykonywania przedmiotowych robót budowlanych w sposób mogący powodować zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia – które, w ocenie Skarżącego, wiążą sąd administracyjny w niniejszej sprawie na podstawie art. 11 p.p.s.a. Należy także uwzględnić fakt, że w świetle wyszczególnionych dowodów odstąpienia od zatwierdzonego projektu są nieistotne. Wszystko to, zdaniem Skarżącego, wskazuje, że wszczęte w dniu 24 lutego 2010 r. z urzędu postępowanie w sprawie prowadzenia robót budowlanych wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, na budowie przedmiotowego budynku handlowo-mieszkalnego – w ramach którego prowadzone jest postępowanie incydentalne związane z ekspertyzą i wydane zostało zaskarżone postanowienie – winno zostać jak najszybciej umorzone.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 172/12, tut. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia.
Pismem z dnia 09 maja 2012 r. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o dołączenie do akt sprawy decyzji ostatecznej WWINB z dnia [...] maja 2012 r., znak: [...], mocą której organ udzielił Skarżącemu pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu handlowo-mieszkalnego. Skarżący podkreślił, że organ nadzoru budowlanego wydaje pozwolenie na użytkowanie, gdy stwierdzi, że budynek został wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną i zasadami wiedzy technicznej, ze zmianami nieodstępującymi w sposób istotny od zatwierdzonego projektu lub warunków pozwolenia na budowę oraz że budynek można bezpiecznie użytkować bez zagrożenia dla życia zdrowia i ludzi. Tym samym, wydając ww. pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego budynku, WWINB definitywnie "uciął wszelkie spekulacje PINB" na temat domniemanych robót budowlanych wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżone postanowienie nie może się ostać, częściowo z powodów wskazanych w skardze.
Przed przystąpieniem do analizy zaskarżonych postanowień WWINB i PINB należy podkreślić, że w niniejszej sprawie zapadł już prawomocny wyrok – wydany dnia 18 maja 2011 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocny wyrok o sygn. IV SA/Po 110/11. W myśl art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu oraz zawartych w nim wskazań. Związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub stanu faktycznego sprawy.
W przywołanym wyżej wyroku o sygn. IV SA/Po 110/11 WSA nakazał organowi ponownie rozpatrującemu sprawę przede wszystkim merytoryczne odniesienie się do ekspertyzy przedłożonej przez Skarżącego w dniu [...] kwietnia 2010 r. Jednocześnie zastrzegł, że w razie ponownego nałożenia na Skarżącego obowiązku przedłożenia drugiej ekspertyzy, organ winien w sposób dokładny określić zakres żądanych informacji oraz wyjaśnić, dlaczego nie uznał za wystarczające rozumowania oraz wniosków wynikających z ekspertyzy przedłożonej już przez Skarżącego.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stwierdza, że organy administracji zasadniczo wykonały wytyczne zawarte w ww. prawomocnym wyroku. Wprawdzie może budzić wątpliwości, czy przekazanie sprawy po tym wyroku przez WWINB, postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., do ponownego rozpoznania przez organ I instancji w pełni odpowiadało intencjom, jakie przyświecały WSA przy formułowaniu ww. wytycznych, ale należy uznać, że to działanie organu odwoławczego nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Ostatecznie bowiem organy – abstrahując w tym miejscu od merytorycznej oceny trafności ich stanowiska – w sposób dostatecznie szczegółowy odniosły się do obu ekspertyz przedłożonych przez Inwestora (w tym do ekspertyzy z dnia [...] kwietnia 2010 r.) i wskazały, dlaczego nie uznają za wystarczające rozumowania oraz wniosków wynikających z tych ekspertyz. Ponadto nakładając ponownie obowiązek przedłożenia ekspertyzy organ I instancji w sposób bardziej precyzyjny określił zakres żądanych przez siebie informacji i dokumentów.
Powyższy obowiązek został nałożony w związku z prowadzonym przez PINB na podstawie art. 50 i art. 51 p.b. postępowaniem administracyjnym w sprawie wykonywania przez Inwestora przy budowie przedmiotowego budynku handlowo-mieszkalnego robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Należy zauważyć, że równolegle prowadzone w tej sprawie postępowanie karne (dochodzenie) zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. (znak: [...] – k. 245 akt adm. I inst.). W tym miejscu trzeba podkreślić, że, wbrew twierdzeniom skargi, postanowienie to nie wiąże Sądu w niniejszej sprawie, gdyż wynikające z art. 11 p.p.s.a. związanie sądu administracyjnego ustaleniami orzeczeń zapadłych w postępowaniu karnym dotyczy jedynie wyroków (skazujących), i to tylko w zakresie ustaleń co do popełnienia przestępstwa.
Materialnoprawną podstawę nałożenia przez PINB obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej stanowił przepis art. 81c ust. 2 p.b., zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, przy czym koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Ustawa - Prawo budowlane nie definiuje użytych w tym przepisie pojęć: "ocena techniczna" oraz "ekspertyza". Jednakże w świetle dyrektywy interpretacyjnej zakazującej dokonywania wykładni homonimicznej, tj. nie dozwalającej nadawania tym samym zwrotom ustawowym różnych znaczeń, (zob. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 104–105) – uwzględnianej w kontekście art. 50 ust. 3 p.b., w którym obok "ocen technicznych" oraz "ekspertyz" odrębnie wymieniono "inwentaryzację wykonanych robót" – nie ma wątpliwości, iż żądane na podstawie art. 81c ust. 2 dokumenty (oceny techniczne, ekspertyzy) nie mogą obejmować wymogu zinwentaryzowania wykonanych robót. Dlatego już w tym miejscu należy stwierdzić, podzielając odnośny zarzut skargi, że żądana przez PINB ekspertyza – przynajmniej w zakresie, w jakim dotyczy obowiązku: ustalenia rzeczywiście wykonanych poziomów posadowienia wszystkich fundamentów (zob. pkt 1 zaskarżonego postanowienia PINB), ustalenia faktycznych wymiarów wszystkich fundamentów żelbetowych, w tym fundamentów schodkowych (zob. pkt 3 ww. postanowienia), a także, w odnośnej części, opisu badanych elementów i rozwiązań konstrukcyjnych, ich wymiarów i materiałów, z jakich zostały wykonane, oraz dokumentacji rysunkowej i fotograficznej badanych elementów (zob. pkt 8 i 9 ww. postanowienia) – nakłada w istocie obowiązek sporządzenia inwentaryzacji wykonanych robót. Tym samym w powyższej części zaskarżone postanowienie PINB narusza art. 81c ust. 2 p.b., wykraczając poza unormowany tym przepisem dopuszczalny zakres nakładanych obowiązków. Przepis ten nie stanowi bowiem właściwej podstawy do nakładania obowiązku przedłożenia przez inwestora innych dokumentów, które nie są ekspertyzami lub ocenami technicznymi (por. wyrok NSA z 22.03.2007 r., II OSK 177/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), a w szczególności inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych (por.: wyrok WSA w Szczecinie z 28.02.2008 r., II SA/Sz 1184/07, ZNSA 2009/1/116-119; wyrok WSA w Warszawie z 21.10.2009 r., VII SA/Wa 567/09, CBOSA).
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał ponadto na względzie, że na etapie skargi do Sądu ujawniły się w sprawie nowe dowody (tj. została złożona do akt opinia biegłego sądowego Sądu Okręgowego w [...] w dziedzinie budownictwa, sporządzona w styczniu 2012 r. przez [...] w zawisłej przed Sądem Rejonowym w [...] sprawie o sygn. akt [...] – z której to opinii Sąd przeprowadził dowód na rozprawie; k. 56-73 i k. 135 akt sądowych) oraz zaistniały nowe okoliczności (wydanie przez WWINB w dniu 07 maja 2012 r. decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego budynku, poprzedzone obligatoryjną kontrolą; k. 129-131 akt sądowych) istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wprawdzie zasadą jest, że sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonych aktów według stanu prawnego oraz na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu, a powołane wyżej dowody i okoliczności ujawniły się wprawdzie już po wydaniu przez organ odwoławczy zaskarżonego postanowienia (datowanego na dzień 20 stycznia 2012 r.) – zatem zasadniczo nie sposób czynić zarzutu, iż nie zostały one uwzględnione przez organy przy wydawaniu zaskarżonych rozstrzygnięć – jednakże fakt ujawnienia się tych okoliczności i dowodów nie może zostać pominięty przez Sąd przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, gdyż w sposób istotny rzutują one na ocenę prawidłowości dotychczas podejmowanych w niej przez organy działań i poczynionych ustaleń.
Przede wszystkim z załączonej do skargi opinii biegłego [...] wynika w szczególności, że dokonane w trakcie przedmiotowej budowy, przez jej kierownika, zmiany w stosunku do projektu nie są istotne w rozumieniu Prawa budowlanego i nie wymagają wystąpienia o zamienne pozwolenie na budowę (k. 72 akt sądowych). Biegły stwierdził ponadto, iż z analizowanych przezeń dokumentów wynika, że kierownik budowy przedłożył wszystkie wymagane rysunki zamienne i że "na datę zgłoszenia zakończenia budowy miałby je skompletowane" (k. 72 akt sądowych). Powyższe stawia pod znakiem zapytania zasadność kontynuowania przez PINB postępowania w sprawie wykonywania przez Inwestora robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, a w rezultacie na ocenę zakresu, a nawet potrzeby, nakładania na inwestora obowiązku przedłożenia ekspertyzy na podstawie art. 81c ust. 2 p.b. Oczywiście organ nie jest związany ww. opinią biegłego i może nie podzielić jej wniosków, jednakże należy oczekiwać od organu rzetelnego ustosunkowania się do zawartych w takiej opinii ustaleń i twierdzeń.
Dalej należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie PINB opierało się m.in. na wynikach kilku kontroli, jakie przeprowadził ten organ na przedmiotowej budowie. Jak zaś wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia WWINB, organ odwoławczy, bez przeprowadzenia własnego postępowania wyjaśniającego, w niniejszym postępowaniu ustalenia te w całej rozciągłości zaakceptował. W konsekwencji podzielił też stanowisko organu I instancji co do zasadności nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy i określenia jej zakresu. Później jednak – w toku wszczętego w dniu [...] stycznia 2012 r. postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie – WWINB, działając jako organ odwoławczy, po przeprowadzeniu w dniu 24 kwietnia 2012 r. własnej kontroli przedmiotowego obiektu zakwestionował wcześniejsze ustalenia PINB co do wykonania przedmiotowych robót z istotnymi odstąpieniami od zatwierdzonego projektu budowlanego (które to odstąpienia miały też obejmować "poważne nieprawidłowości w budowie fundamentów budynku") oraz, uchyliwszy odmowną decyzję organu I instancji, decyzją z dnia [...] maja 2012 r. (znak: [...]) udzielił pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Wskazuje to, że w niniejszym postępowaniu organ II instancji, wbrew dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a., nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie przeprowadził w niezbędnym zakresie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.
Wprawdzie w uzasadnieniu ww. decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie organ odwoławczy zastrzegł, że "w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie organy nadzoru budowlanego nie zajmują się kwestią fundamentów", ale, zdaniem Sądu, zastrzeżenie to – w kontekście równoczesnego udzielenia pozwolenia na użytkowanie – pozbawione jest w niniejszej sprawie doniosłości prawnej. Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę podziela bowiem pogląd prawny wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że uzyskanie przez inwestora pozwolenia na użytkowanie obiektu pozbawia organy możliwości prowadzenia postępowania na podstawie art. 51 p.b., nawet wówczas, gdy w ich ocenie obiekt jest w złym stanie technicznym (zob. wyrok NSA z 20.05.2011 r., II OSK 887/10, CBOSA). Podstawową funkcją tego przepisu jest bowiem doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych (obiektów) do stanu zgodnego z prawem. Natomiast nie stanowi on już właściwej podstawy do wydania nakazów mających na celu doprowadzenia obiektu budowlanego, co do którego udzielone zostało pozwolenie na użytkowanie, do właściwego stanu technicznego, w szczególności nie zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzi. Kwestie te reguluje bowiem art. 66 p.b. (por. wyrok NSA z 20.10.2005 r., II OSK 126/05, LEX nr 501041). Nie ulega zaś wątpliwości, że obie regulacje (tj. art. 51 p.b. i art. 66 p.b.) nie mogą być stosowane zamiennie, gdyż dotyczą innych stanów faktycznych i prawnych (zob. wyrok NSA z 20.05.2011 r., II OSK 887/10, CBOSA).
Spośród pozostałych zarzutów skargi za zasadne należy uznać jeszcze te, które dotyczą nie rozważenia przez organy zakresu żądanej ekspertyzy z punktu widzenia proporcjonalności nakładanych obowiązków (do stwierdzonych zagrożeń) oraz ich faktycznej wykonalności. Orzeczenia obu instancji pozbawione są jakichkolwiek rozważań w tej materii.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie drugim wyroku. Zawarte w nim określenie, że zaskarżone postanowienie nie może zostać wykonane, oznacza, iż nie wywołuje ono skutków prawnych, które wynikają z jego rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający to postanowienie nie jest jeszcze prawomocny (por. wyrok NSA z 29.07.2004 r., OSK 591/04, ONSAiWSA 2004/2/32).
W punkcie trzecim wyroku Sąd, działając na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądził od WWINB na rzecz Skarżącego kwotę 357 zł, na którą złożyły się: 240,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu; Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), 100,00 zł tytułem zwrotu opłaconego wpisu sądowego od skargi (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz 17,00 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika Skarżącego o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości równej trzykrotności stawki minimalnej, Sąd nie podzielił w tej materii stanowiska pełnomocnika o mającym uzasadniać ów wniosek stopniu skomplikowania ("zawiłości") rozpoznawanej sprawy. Zdaniem Sądu charakter przedmiotowej sprawy nie odbiegał problematyką materii oraz stopniem jej skomplikowania od innych spraw tego samego rodzaju. Sąd miał ponadto na względzie, że wkład pracy pełnomocnika procesowego ograniczył się w przeważającej mierze do sporządzenia skargi, której obszerne fragmenty stanowiły w dodatku dosłowne powtórzenie treści uzasadnienia zażalenia sporządzonego w postępowaniu administracyjnym przez innego pełnomocnika. Ubocznie należy zauważyć, że Sąd, z uwagi na uchybienie wymogom formalnym, zobowiązany był do wezwania zawodowego pełnomocnika do ich usunięcia.
Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji – mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności oraz argumenty prawne – raz jeszcze przeanalizuje zasadność nakładania na Inwestora obowiązku przedłożenia ekspertyzy i określenia jej zakresu. Analizie podda przy tym wszystkie okoliczności i dowody relewantne w sprawie – zarówno te znane uprzednio organom przy wydawaniu zaskarżonych rozstrzygnięć, jak i ujawnione dopiero po ich wydaniu, w tym w związku z postępowaniem w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu.
ja
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło