IV SA/Po 246/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 11 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi Pismem sporządzonym dnia 06 lutego 2018 r. [...] reprezentowany przez adw. Dawida Kotlińskiego wniósł do sądu administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 11 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia. W skardze zawarto wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, reprezentujący Skarżącego pełnomocnik profesjonalny podniósł, że do dnia 30 stycznia 2018 r. [...] [...]ek nie wiedział o wydaniu decyzji przez Kolegium. Wskazano, że decyzja ta nie została [...]owi [...]kowi doręczona drogą pocztową. We wniosku wskazano, ze organ wprawdzie dokonał obwieszczenia o wydaniu decyzji w trybie art. 49 kpa, jednak takie działanie organu jest sprzeczne z zasadą zaufania obywateli do władzy publicznej. W dalszej kolejności pełnomocnik profesjonalny Skarżącego odwołał się do stanowiska doktryny, przytaczając poglądy odnoszące się do brzmienia art. 49 kpa, w brzmieniu zmienionym nowelizacją z dnia 01 czerwca 2017 r. Pełnomocnik profesjonalny podniósł, że Skarżący - nie był informowany - o możliwości zawiadamiania go o decyzjach i innych czynnościach w trybie art. 49 kpa. Podkreślono również, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2017 r. informujące o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2017 r. doręczono pełnomocnikowi Skarżącego drogą pocztową. W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że w żadnym piśmie kierowanym do [...]a [...]ka lub jego pełnomocnika, skarżący nie był informowany przez organy o możliwości zawiadamiania o decyzja i innych czynnościach w trybie art. 49 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając wniosek [...]a [...]ka o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd miał na uwadze uregulowania przepisów art. 86 – 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2017r poz.1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., gdzie zostały określone przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, o ile strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Ponadto strona winna równocześnie z wnioskiem dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z brzmienia cytowanych wyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie, tj. wniesienie wniosku w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełnienie czynności, dla której był ustanowiony termin oraz brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 479/07, LEX nr 344095). Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy należy wskazać, że postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 11 września 2017 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia zostało zainicjowane wnioskiem [...] sp. zo.o. sporządzonym dnia 21 września 2015 r. i złożonym w siedzibie organu dnia 22 września 2015 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zawiadomieniem z dnia 14 listopada 2015 r. strony tego postępowania zostały poinformowane, że zweryfikowano i zaktualizowano dane dotyczące wszystkich działek sąsiadujących bezpośrednio z obszarem przedsięwzięcia objętego wnioskiem i ustalono, że całkowita liczba aktualnych stron postępowania przekracza 20. Wskazano, że zważywszy na ten fakt Prezydent Miasta Poznania obwieszczeniem zawiadamiać będzie strony o kolejnych czynnościach i decyzjach. Zawiadomienie to doręczono skutecznie na wskazany w aktach adres [...]a [...]ka. Jak wynika z akt sprawy korespondencję podjął dorosły domownik. Jak wynika również z akt sprawy obwieszczenia w tej sprawie wywieszono w okresie od 25 listopada 2016 r. do 09 grudnia 2016 r. również w siedzibie Urzędu Miasta Poznania oraz w tym samym okresie w Biuletynie Informacji Publicznej tego organu (k. 352-354/t.II). W zawiadomieniu wskazano, że treść obwieszczeń umieszczana będzie każdorazowo przez okres 14 dni na stronach internetowych Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miasta Poznania oraz na tablicy ogłoszeń w siedzibie Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Poznania przy ul. Gronowej 22a (k.343/t.II). W styczniu 2017 r. w postępowaniu zgłosił swój udział adw. [...] –przedstawiając pełnomocnictwo umocowujące go do reprezentowania [...]a [...]ka w postępowaniu o sygn. [...] (dotyczącej postępowania zainicjowanego wnioskiem [...] sp. zo.o.). Od tej chwili Skarżący w postępowaniu administracyjnym był reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego (k.448/t.II). Od doręczonej w trybie art. 49 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017, poz. 1257 – w brzmieniu obowiązującym do dnia 01 czerwca 2017 r. - dalej jako: kpa) decyzji pierwszoinstancyjnej [...] [...]ek wniósł odwołanie w terminie. Na skutek tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wydało decyzję z dnia 11 września 2017 r. nr [...] o wydaniu której zawiadomiono w trybie art. 49 kpa poprzez wywieszenie obwieszczenia na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Poznania Wydziału Ochrony Środowiska w okresie od 25 września 2017 r. do 09 października 2017 r. oraz w tym samym okresie obwieszczając w Biuletynie Informacji Publicznej organu. Tymczasem skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na tę decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożono w siedzibie Kolegium w dniu 09 lutego 2018 r. Badając zasadność złożonego wniosku o przywrócenie termu Sąd wziął pod uwagę, że nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie wszczęto w roku 2015, i – jak wynika z akt (zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się przy piśmie z dnia 14 listopada 2016 r.) - zawiadomienie o zastosowaniu art. 49 kpa doręczono stronom (w tym Skarżącemu w roku 2016). Przepis art. 49 kpa do 01 czerwca 2017 r. stanowił, że "strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia". Pomimo, że przepis art. 49 kpa – w tym brzmieniu nie formułował literalnie takiego obowiązku – podkreślić trzeba, że w okolicznościach badanej sprawy nie może budzić wątpliwości, że zawiadomienie w tej sprawie doręczono na adres Skarżącego i wywieszono na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Poznania (k.343 i 353/t.II). Fakty te udokumentowano w aktach sprawy. Podkreślić jednak trzeba, że z dniem 01 czerwca 2017 r. Kodeks postępowania administracyjnego zaczął obowiązywać w brzmieniu zmienionym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.935). Z dniem 01 czerwca 2017 r. zmienił swoje brzmienie również przepis art. 49 kpa, z tym, że jednak, z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 16 ustawy zmieniającej do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem przed dniem wejścia ustawy zmieniającej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w brzmieniu dotychczasowym. Nie ulega wątpliwości, że w badanej sprawie postępowanie zainicjowano wnioskiem w roku 2015, a ostateczna decyzja w sprawie zapadła po raz pierwszy w dniu 11 września 2017 r. A więc wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej kpa postępowanie nie zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej. Oznacza to, że w sprawie znajdował zastosowanie art. 49 kpa, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem życie nowelizacji z dnia 1 czerwca 2017 r. Powyższe oznacza, że strony mogły być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowił. W tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie należało uznać za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Informacja o wydaniu decyzji drugoinstancyjnej – jak niezbicie wynika z akt sprawy – została w okresie od 25 września 2017 r. do 09 października 2017 r. wywieszona do publicznej wiadomości w siedzibie Urzędu Miasta Poznania Wydziału Ochrony Środowiska. Podkreślić trzeba – że fakt ten przez stronę skarżącą nie został zakwestionowany. Jednocześnie okoliczność tę dokumentują akta sprawy (k.650 -653/t.II). Odnosząc się do samego obwieszczenia, należy wskazać, że jego wywieszenia dokonano w siedzibie Urzędu Miasta Poznania Wydziału Ochrony Środowiska. Nastąpiło to w miejscu wskazanym stronom postępowania – w tym Skarżącemu – w piśmie z dnia 14 listopada 2016 r. (k.343/t.II) oraz obwieszczeniu z dnia 25 listopada 2016 r. (k.354/t.II). Ponadto, w tym samym okresie – pomimo braku sformułowania takiego obowiązku przez ustawodawcę w art. 49 kpa w znajdującym w sprawie zastosowanie brzmieniu - obwieszczenie opublikowano również w Biuletynie Informacji Publicznej organu. O tym, że Skarżący przyjął do wiadomości zawiadomienie o zastosowaniu w sprawie trybu art. 49 kpa, świadczy fakt, że Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego zareagował na zawiadomienie w trybie art. 49 kpa o wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej i z zachowaniem terminu wniósł odwołanie od niej. Pełnomocnik Skarżącego w piśmie sporządzonym dnia 17 stycznia 2017 r. wprost odwołuje się również do pism Prezydenta Miasta Poznania z dnia 2 stycznia oraz 5 stycznia 2017 r. wskazując literalnie, że organ ten zawiadomił strony "w formie obwieszczenia" o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że zarówno Skarżący, jak i reprezentujący go pełnomocnik profesjonalny wiedzieli o zastosowaniu w sprawie trybu przewidzianego w art. 49 kpa. Nie może również budzić w ocenie Sądu zasadność posłużenia się tym rozwiązaniem, ponieważ postępowanie zostało wszczęte w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Postępowanie o wydanie decyzji środowiskowej, ze względu na swój potencjalnie szeroki zasięg jeżeli chodzi o strony postępowania, jest postępowaniem szczególnym, w którym ustawodawca przewidział zastosowanie rozwiązania uregulowanego w art. 49 kpa (zob. wyrok NSA z 18 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 678/14). Prawidłowo zatem organy uwzględniły treść art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenie oddziaływania na środowisko. Podkreślić przy tym trzeba, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a w toku całego postępowania trwającego od 2015, niezmiennie przewidywano zastosowanie art. 49 kpa, w przypadku gdy liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20. Podkreślić również trzeba, że organ administracji nie ma obowiązku informowania stron aktywnie uczestniczących w postępowaniu o podejmowanych czynnościach w inny sposób niż wynikający z art. 49 kpa (por. K. Gruszecki, Komentarz do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenie oddziaływania na środowisko, Lex/El 2013). Odnosząc się do argumentacji wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi należy wskazać, że nie budzi wątpliwości Sądu, że praktyczna realizacja wynikającej z art. 8 kpa zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji nie stoi na przeszkodzie doręczenia aktywnie uczestniczącym stronom postępowania decyzji w sposób tradycyjny. Sąd badając złożony wniosek – wziął jednak pod uwagę okoliczności konkretnej, badanej sprawy – gdzie strona była informowana o zastosowania trybu art. 49 kpa i od stycznia 2017 r. aktywnie reprezentował ją adwokat, który – co bezdyskusyjne - reagował na korespondencję w tym trybie doręczaną. Podkreślić należy też, że przepisy kpa, w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie literalnie nie nakładały obowiązku uprzedzania stron o zamiarze zawiadamiania ich w trybie art. 49 kpa. Pomimo literalnego braku takiego obowiązku, Skarżący został przez organ poinformowany indywidualnie, w drodze imiennie zaadresowanej korespondencji, której dowód doręczenia spoczywa w aktach sprawy. Podkreślić trzeba, że organy uwzględniły więc wymogi wynikające z art. 8 kpa. W ocenie Sądu podane przez Skarżącego okoliczności nie wskazują na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Podkreślić przy tym trzeba, że w judykaturze za niedopuszczalne uznaje się powoływanie się przez stronę postępowania na taką okoliczność, że pomimo publicznego ogłoszenia o wydaniu decyzji, o tej decyzji nie wiedziała (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 218 r. sygn. II OSK 1086/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również zauważyć, że we wspomnianym postanowieniu z dnia 13 czerwca 2017 r. Kolegium informowało o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy "do 31 grudnia 2017 r.". Oznacza to, że Skarżącego informowano, że decyzja zostanie wydana najpóźniej 31 grudnia 2017 r. Kolegium zakończyło postępowanie decyzją z dnia 11 września 2017 r. (a więc wydaną 3 miesiące po wydaniu postanowienia w trybie art. 36 § 1 kpa) i przed upływem terminu wskazanego w tym postanowieniu. Nie sposób z tego faktu wywodzić przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Reasumując, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy: fakt, że wbrew argumentacji skargi doszło do poinformowania Skarżącego o zastosowaniu trybu art. 49 kpa; zbadawszy treść wystosowanych do Skarżącego pism oraz dokonanych obwieszczeń i mając na uwadze znajdujący zastosowanie w sprawie stan prawny oraz okoliczność, że Skarżący był w toku postępowania administracyjnego reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, który reagował na dokonywane obwieszczenia – Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Mając na uwadze przedstawione okoliczności faktyczne i prawne sprawy Sąd uznał, iż nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.