IV SA/Po 299/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia [...]od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 299/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 13 lutego 2015r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i umorzenia postępowania odwoławczego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 23 stycznia 2018r. sygn. akt IV SA/Po 299/15 odrzucił zażalenie Stowarzyszenia [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2016r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Stowarzyszenie [...] kwestionując powyższe postanowienie Sądu wniosło zażalenie, domagając się również zwolnienia od kosztów sądowych od zażalenia i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca podał, że prowadzi działalność o charakterze społecznym w obronie ludzi, środowiska narodowego, dóbr narodowych oraz w obronie osób represjonowanych. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy nie posiada żadnego majątku w formie nieruchomości i ruchomości, zaś środki na działalność pochodzą ze składek członkowskich. Członkowie Zarządu wraz z Prezesem za pełnioną funkcję nie pobierają również żadnego wynagrodzenia. W formularzu wniosku o przyznanie Stowarzyszenie wskazało również, że nie prowadzi działalności gospodarczej, ani nie czerpie żadnych dotacji od Skarbu Państwa, instytucji samorządowych ani Unii Europejskiej. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 15 maja 2018 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W zakreślonym terminie Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu w całości, uzupełnienie i sprostowanie części orzekającej zaskarżonego postanowienia oraz zwolnienie z kosztów sądowych w części oraz o ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. Uzasadniając napisano, że zaskarżone postanowienie zawiera błąd, polegający na braku oznaczenia, że chodzi o budowę turbin wiatrowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2 w/w przepisu). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3 w/w przepisu). Sąd wskazuje, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że po prawomocnym rozstrzygnięciu w przedmiocie prawa pomocy strona może wprawdzie złożyć kolejny wniosek, jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale i sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na zmianę okoliczności sprawy (zob. np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 394/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W warunkach niniejszej sprawy należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmawiając przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - bazując na takich samych jak podawane obecnie informacjach obrazujących sytuację wnioskującego stowarzyszenia - zauważył, że wybierając formę stowarzyszenia zwykłego nałożono na członków obowiązek uiszczania składek członkowskich, które przy takiej formie działania są podstawowym źródłem finansowania działalności stowarzyszenia. W sytuacji braku egzekwowania od członków stowarzyszenia obowiązku uiszczana składek członkowskich, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby więc do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej. Referendarz sądowy słusznie uznał, że brak wykazania przez Stowarzyszenie na obecnym etapie postępowania, że nie jest w stanie - z określonych powodów od siebie niezależnych - uiścić kosztów sądowych i opłacić pełnomocnika z wyboru powoduje, iż rozpoznawany obecnie wniosek również nie może zostać uwzględniony. Stowarzyszenie nie powołało się bowiem w nim na jakiekolwiek nowe okoliczności o istotnym znaczeniu dla jego rozpoznania, które uzasadniłyby odmienną od dokonanej wcześniej ocenę sytuacji Stowarzyszenia. Prawidłowo wskazał referendarz sądowy, że Stowarzyszenie powoływało się na okoliczność, że środki jakimi dysponuje pochodzą ze składek członkowskich, zatem ustalenie odpowiedniej wysokości składek członkowskich oraz ich egzekwowalność leży w dobrze pojmowanym interesie Stowarzyszenia. Obciążenia wynikające z kosztów postępowania sądowego prowadzonego przez Stowarzyszenie w związku z działalnością statutową powinni zatem ponosić jego członkowie. Zobowiązani są oni bowiem do zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej Stowarzyszenia, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. Członkowie Stowarzyszenia przystępujący do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, muszą liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie. Stowarzyszenie nadal poprzestaje na stwierdzeniu, że wydatki pokrywane są wyłącznie z dobrowolnych składek, nie podając przy tym wysokości tych składek. Sąd podkreśla, że skarżący jest Stowarzyszeniem, które wprawdzie nie może prowadzić działalności gospodarczej, lecz może uzyskiwać środki na swoją działalność także z innych źródeł, jak zbiórki, darowizny i dotacje. Stąd uprawniony jest wniosek, że Stowarzyszenie nie jest pozbawione jakiegokolwiek źródła finansowania. Na marginesie Sąd wskazuje, że argumenty podniesione przez skarżące stowarzyszenie w sprzeciwie, dotyczące błędu formalnoprawnego zaskarżonego postanowienia są bezzasadne i nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 w zw. z art. 260 §1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.