IV SA/Po 307/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi E. S., T. S., D. G., U. N., Z. N. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od organu Wojewody W. na rzecz skarżących E.S., T. S. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania, na rzecz skarżącej D. G. kwotę 500zł (pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania, a na rzecz U. N. i Z. N. kwotę 500 zł (pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...] Prezydenta Miasta P. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Z.Sp. z o.o. pozwolenia na budowę instalacji do odzysku odpadów biodegradowalnych zlokalizowanej w P. przy ul. M. (działki o nr ewid. [...], [...]). Odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione przez [...]. Ponadto odwołanie wniósł [...]. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] Wojewoda W. na skutek rozpoznania odwołań [...] umorzył postępowanie odwoławcze. Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli [...] (sygn. akt IV SA/Po 315/15). Skargę na powyższą decyzję odrębnymi pismami wnieśli również [...] (sygn. akt IV SA/Po 307/15), [...] oraz [...] (IV SA/Po 308/15). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skarg podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 315/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę wobec [...], z uwagi na brak uiszczenia wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg ze skarg [...] (IV SA/Po 307/15), [...] (IV SA/Po 308/15) oraz [...] (IV SA/Po 315/15). Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę wobec J. G., ze względu na nie uiszczenie wpisu sądowego. Pismem z dnia [...] listopada 2015r. uczestnik postępowania Z. spółka z o.o. wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody W.o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2015 r., znak [...]. W przedmiotowej sprawie zasadniczą kwestią, przy ocenie prawidłowości kontrolowanej decyzji, do rozstrzygnięcia jest kwestia rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy w sytuacji wielości odwołań. Zgodnie z art. 78 Konstytucji RP, każda strona ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Możliwość uruchomienia weryfikacji orzeczenia podjętego w pierwszej instancji jest istotą prawa do zaskarżenia wyrażonego we wskazanym artykule. Nakłada ono na ustawodawcę obowiązek nie tylko formalnego uprawnienia strony do wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia lub decyzji wydanych w pierwszej instancji, ale także stworzenia gwarancji prawnych zabezpieczających skuteczność tego środka w tym sensie, że powinien on umożliwić organowi drugiej instancji merytoryczną ocenę prawidłowości rozstrzygniętej sprawy. Artykuł 78 Konstytucji RP stanowi bowiem także gwarancję obiektywnej i realnej kontroli instancyjnej, której celem jest zapobieganie pomyłkom i arbitralności w pierwszej instancji (zob. wyrok TK z dnia 12 czerwca 2002 r., sygn. akt P 13/01, OTK ZU 2002, nr 4A, poz. 42, s. 564). Ta konstytucyjna zasada znajduje realizację w ogólnej zasadzie dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej Kpa Legitymację do wniesienia odwołania ma strona postępowania i jej odwołanie uruchamia postępowanie przed organem drugiej instancji, a więc ponowne merytoryczne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie z art. 138 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2). Kategoryczne sformułowanie przepisu art. 138 § 1 Kpa nie pozwala organowi odwoławczemu wydać kilku decyzji, po rozpoznaniu kilku odwołań, lecz wskazuje, że organ "wydaje decyzję". Oznacza to, że w sytuacji wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez kilka podmiotów, obowiązkiem organu jest ich łączne rozpoznanie w jednym terminie i wydanie w ich przedmiocie jednego rozstrzygnięcia. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wypracowane przez orzecznictwo sądów administracyjnych stanowisko, że w przypadku, gdy od decyzji organu pierwszej instancji złożonych zostaje wiele odwołań, organ odwoławczy, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 138 § 1 Kpa, wydaje jedną decyzję, w której powinien rozstrzygnąć o wszystkich tych odwołaniach. Organ odwoławczy może więc zawrzeć w jednej decyzji różne rozstrzygnięcia w stosunku do jednego lub kilku odwołujących się. Warunkiem zgodności z prawem takiej decyzji jest to, aby rozstrzygnięcia te nie pozostawały ze sobą w sprzeczności. Dopuszczalna jest zatem sytuacja, w której organ drugiej instancji jedną decyzją umorzy postępowanie odwoławcze w stosunku do tych odwołujących się, którzy np. cofnęli skargę oraz w wyniku rozpoznaniu odwołań pozostałych osób utrzyma decyzję organu pierwszej instancji w mocy, uznając, że jest ona zgodna z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1109/07, LEX nr 513841). Wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego nakłada na organ odwoławczy obowiązek łącznego ich rozpatrzenia w jednym terminie. Jeżeli organ odwoławczy ograniczy się do rozpoznania odwołania tylko jednej strony, to podjęte w takiej sytuacji orzeczenie definitywnie kończy postępowanie odwoławcze, a w konsekwencji wyłączona jest w ogóle możliwość rozpoznania drugiego odwołania wniesionego przez inną osobę. Dlatego uznać należy, że niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań jest istotnym naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, obligującym uchylenie zaskarżonych decyzji organu odwoławczego (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu, z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Po 450/07, LEX nr 518832; z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 809/13, LEX nr 1396049; z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1029/13, LEX nr 1437420; w Łodzi z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 79/10, LEX nr 605686; w Gliwicach, z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 815/12, LEX nr 1248930). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję na skutek rozpoznania odwołań [...]. Ponadto Sądowi jest wiadomym, iż odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P. wnieśli również [...]. Powyższe jednoznacznie wynika z postanowienia Wojewody W. z dnia [...]maja 2015 r., sygn. akt [...] (k. 16 akt sprawy IV SA/PO 652/15). Z treści postanowienia z dnia [...] maja 2015 r. wynika, iż odwołania osób wskazanych w tym postanowieniu nie podlegały żadnej weryfikacji organu. Wnosić zatem trzeba, że Wojewoda Wielkopolski nie rozpatrzył odwołań, które wnieśli [...], mimo kategorycznej dyspozycji art. 138 § 1 Kpa nakazującej "wydanie decyzji" – jednej decyzji w odniesieniu do wszystkich odwołujących się stron. Niedopełnienie przez Wojewodę obowiązku rozpatrzenia wszystkich odwołań w jednym terminie i jedną decyzją prowadzi do uznania, iż organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji z powodów formalnych, bez merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji, a więc możliwości dokonania oceny czy skarżącym przysługuje czy też nie przymiot strony w postępowaniu. Na obecnym etapie postępowania ocena ta jest przedwczesna, wobec nie rozpatrzenia wszystkich odwołań wniesionych w kontrolowanej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie obowiązkiem organu będzie rozpoznanie wszystkich odwołań jednocześnie poprzez wydanie jednej decyzji. Ponadto organ rozpoznając sprawę winien mieć na uwadze, iż wyrokiem z dnia [...] grudnia2015 r. , sygn. akt IV SA/Po 652/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na skutek skargi Prokuratora Okręgowego w P. uchylił decyzję Prezydenta Miasta P., która stanowiła przedmiot kontroli w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę. Organ odwoławczy mając na uwadze powyższą okoliczność winien pamiętać, iż w razie uprawomocnienia się powyższego wyroku postępowanie odwoławcze stanie się bezprzedmiotowe.