IV SA/Po 310/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat A.B. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) zł stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Decyzja z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] Burmistrz [...] na podstawie art. art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U.z 2016 r. poz. 23; zwanej dalej jako "k.p.a.") oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r. poz. 388 ze zm.; zwanej dalej jako "u.e.l.") orzekł o wymeldowaniu W. W. (zwanego dalej również jako "Skarżący") z pobytu stałego z lokalu znajdującego się pod adresem: K. , ul. [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z wnioskiem o wymeldowanie Skarżącego zwróciła się B. W. stwierdzając, że Skarżący nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania od 17 lat. Następnie Burmistrz wyjaśnił, że wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w K. I Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 1997 r. sygn. akt [...] małżeństwo B. W. i W. W. zostało rozwiązane przez rozwód bez orzekania o winie za rozkład pożycia małżeńskiego. Jednocześnie Sąd Wojewódzki w K. I Wydział Cywilny przyznał W. W. do wyłącznego użytku jeden pokój ze wspólnym użytkowaniem pozostałych pomieszczeń w lokalu położonym w K. przy ul. [...] na czas wspólnego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu B. W. i W. W.. Burmistrz przytoczył wyjaśnienia złożone przez Skarżącego, który stwierdził, że przebywa jednocześnie w mieszkaniu przy ul. [...] w K. oraz w mieszkaniu przy ul. [...] w K. które otrzymał w drodze darowizny w dniu 16 stycznia 2007 r. Skarżący wyjaśnił, że z mieszkania przy ul. [...] nie może korzystać w pełni tzn. nie korzysta z łazienki i ubikacji oraz kuchni, ponieważ utrudnia mu to była żona. Ponadto wymieniła zamki w drzwiach wejściowych i dopiero po interwencji Policji oraz zapłaceniu za nowe zamki otrzymał klucze. Burmistrz przytoczył również wyjaśnienia B. W., która stwierdziła, że były mąż nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w K. , płaci tylko czynsz za część mieszkania wydzielonego w wyroku rozwodowym. Przychodzi co 10, 15 dni sprawdzić korespondencję w skrzynce pocztowej. Zeznała także, że nie ma wstępu do pokoju byłego męża ponieważ zamknięty jest na klucz. O tym, że W. W. nie przebywa w lokalu świadczy brudna firana i nieumyte od kilku lat okno. Zeznała także, że w chwili obecnej toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym w K. o eksmisję byłego męża z lokalu. Następnie organ wyjaśnił, że z informacji pozyskanych z Powiatowej Komendy Policji w K. wynika, iż Skarżący zamieszkuje na stałe pod adresem K. , ul. [...], a doraźnie dogląda lokalu mieszkalnego w K. przy ul. [...]. Burmistrz przytoczył zeznania świadków - D. Ż. oraz L. K., którzy zeznali, że Skarżący nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...], a także obecnej żony Skarżącego, która zeznała, że w mieszkaniu przy ul. [...] nie warunków do zamieszkania przez jej chorego męża. Zeznała także, że była żona Skarżącego uniemożliwia mu przebywanie w spornym lokalu poprzez wyzwiska i złorzeczenie. Na podstawie przeprowadzonej wizji lokalnej w spornym lokalu organ ustalił, że w pokoju w stosunku do którego Skarżącemu przysługuje prawo korzystania, znajduje się wersalka, dwa fotele, stolik, meblościanka i stolik pod telewizor. W meblościance znajdują się pościel, koszule i inne rzeczy osobiste, bielizna. W wersalce znajduje się ubrana kołdra i poduszka. B. W. zeznała, że Skarżący przyniósł rzeczy osobiste tuż przed wizją w tym samym dniu. W szafce w przedpokoju znajduje się szczoteczka i pasta do zębów. W szafie w pokoju znajdują się także nieużywane ręczniki w ilości 11 sztuk. W kuchni znajduje się nieużywana lodówka należąca do Skarżącego. W jego szafce znajduje się czajnik, chlebak, garnek i patelnia, które są także nieużywane oraz szklanki, talerze i cukier. Skarżący stwierdził, że nie spożywa posiłków w tym mieszkaniu oraz dodał, że w swoim pokoju ma odkurzacz, radio i telewizor który nie działa. W pokoju znajduje także zegar z kukułką, dywan i obraz tzw. widok. Organ ustalił, że w dniu [...] maja 2013 r. Skarżący zawarł związek małżeński z A. S. i zamieszkuje z nią w lokalu w K. przy ul. [...]. Lokal ten nabył na podstawie aktu darowizny z dnia [...] stycznia 2007 r. Powyższe w ocenie organu potwierdza, że sporny lokal nie jest centrum życiowym Skarżącego, który nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy osobiste niezbędne do egzystencji w innym niż sporny lokal miejscu, a ze spornym lokalem zerwane zostały wszelkie więzy. Zdaniem Burmistrza przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, przy czym tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Skarżący założył nową rodzinę i w nowym miejscu pobytu wraz z żoną realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Nie sposób przyjąć, aby Skarżący koncentrował swoje życie pod adresem stałego zameldowania, a w szczególności nocował w lokalu wraz z byłą żoną, w sytuacji, gdy założył nową rodzinę. Pozostawienie części rzeczy osobistych i ruchomości w mieszkaniu nie świadczy o przebywaniu Skarżącego w spornym lokalu z zamiarem pobytu stałego. W odwołaniu Skarżący podniósł, że posiada tytuł prawny do spornego lokalu i nigdy go nie opuścił. Lokal ten stanowi jego centrum życiowe i ma tam wszystkie meble i niezbędny sprzęt. Nigdy nie miał zamiaru opuszczać tego lokalu. W jego ocenie oględziny mieszkania zostały przeprowadzone w sposób nieobiektywny, co potwierdza okoliczność wyłączenia od sprawy pracownika, który dokonywał oględzin, w wyniku skargi wniesionej przez Skarżącego. Jest osobą chorą i z tego powodu czasowo przebywa w lokalu przy ul. [...], jednak mieszkanie to nie jest jego centrum życiowym. Wniosek o wymeldowanie związany jest z zamiarami byłem żony, aby wykupić mieszanie i następnie sprzedać. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzja z dnia [...] lutego 2016 r. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 35 u.e.l. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Wojewody obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest więc ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, tj. czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Ewidencja ludności służy bowiem jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Wojewoda przyjął stan faktyczny ustalony przez organ I instancji. Organ odwoławczy ocenił, że w zeznaniach świadków nie można dopatrzeć się intencji wprowadzenia organu I instancji w błąd. Zeznania te są rzeczowe, spójne i korespondują z treścią wniosku o wymeldowanie oraz z informacją przekazaną przez Policję potwierdzającą, że Skarżący zamieszkuje na ulicy [...], zaś lokalu przy ulicy [...] jedynie doraźnie dogląda. W ocenie Wojewody nie bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje, że Skarżący nie wskazał żadnych świadków, w szczególności sąsiadów, czy też innych dowodów, które mogłyby zaświadczyć o stałym i regularnym zamieszkiwaniu przez niego w lokalu przy ulicy [...]. Okoliczność ta przemawia w istotny sposób za tym, Skarżący nie byłby on w stanie wskazać wiarygodnych osób mogących świadczyć na jego korzyść. Jak wyjaśnił Wojewoda zamieszkiwanie w lokalu polega na stałym korzystaniu ze znajdujących się w nim urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych. Na zamieszkiwanie składa się cały zespół czynności wykonywanych w mieszkaniu, a nie pojedyncza działania osoby. W ocenie Wojewody materiał dowodowy zebrany w sprawie daje spójny obraz sprawy, nie dający podstaw do przyjęcia, że sporny lokal jest miejscem codziennej egzystencji odwołującego. Skarżący nie przebywa pod adresem stałego zameldowania, zamieszkuje natomiast od wielu lat w odziedziczonym lokalu przy ulicy [...], wraz z obecną żoną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. W. w całości powtórzył argumentację podniesioną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o odrzucenie lub ewentualnie oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718; zwanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi. Wniosek Wojewody zawarty w odpowiedzi na skargę nie został w żaden sposób uzasadniony, a Sąd z urzędu nie dostrzegł podstawy do odrzucenia skargi. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 33 ust. 1 u.e.l. obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Natomiast zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Istotą postępowania ewidencyjnego jest rozstrzygnięcie o tym, czy dana osoba przebywa, czy nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana. Zasadnicze znaczenie ma więc ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z opuszczeniem lokalu w myśl omawianej regulacji mamy do czynienia, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. O takim opuszczeniu można co do zasady mówić wówczas, gdy osoba z własnej woli trwale zerwała więź z dotychczasowym miejscem zamieszkania, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 722/06, z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1713/11 oraz z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2145/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten ukształtowany został na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jednak w ocenie Sądu w dalszym ciągu zachowującym swoją aktualność również na gruncie obecnie obowiązującej ustawy o ewidencji ludności. O trwałości opuszczenia lokalu świadczy niewątpliwie fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie danej osoby pod wskazanym adresem związane z zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zamieszkiwania. Przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Podkreślenia wymaga, że ewidencyjny charakter decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego powoduje, że decyzja taka nie rozstrzyga o prawie do zajmowania lokalu mieszkalnego. Instytucja zameldowania nie przesądza o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim, które to uprawnienie jest pochodną tytułu prawnego do lokalu. Uprawnień tych można dochodzić w razie sporu na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Postępowanie meldunkowe ma na celu potwierdzenie rzeczywistego stanu faktycznego, tj. rzeczywiste przebywanie danej osoby w lokalu. Innymi słowy ma na celu potwierdzenie faktu pobytu lub nie, danej osoby w miejscu, w którym się zameldowała. W niniejszym postępowaniu organy w sposób prawidłowy ustaliły, że w sprawie wystąpiły przesłanki pozwalające na wydanie o wymeldowaniu Skarżącego z lokalu znajdującego w K. przy ul. [...]. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że materiał dowodowy zebrany przez organy administracji wskazuje na to, że centrum życiowe Skarżącego nie znajduje się już w spornym lokalu. Świadczą o tym przede wszystkim zeznania świadków D. Ż. i L. K., którzy wyjaśnili, że pod adresem zameldowania Skarżący pojawia się sporadycznie, głównie w celu odbioru korespondencji. Wprawdzie aktualna małżonka Skarżącego, zameldowana w będącym własnością Skarżącego lokalu przy ul. [...] zeznała, że Skarżący więcej czasu przebywa w lokalu przy ul. [...], niż w lokalu przy ul. [...], jednak odmówiła odpowiedzi na pytanie jak często Skarżący przebywa w tym lokalu, co może rzutować na ocenę wiarygodności zeznać świadka. Okoliczność niezamieszkiwania przez Skarżącego w lokalu przy ul. [...] potwierdzona została również w piśmie Komendy Powiatowej Policji w K. z dnia [...] października 2015 r., w którym dodatkowo wskazano, że Skarżący aktualnie zamieszkuje w K. przy ul. [...]. Organ I instancji przeprowadził wizję lokalną, w takcie której ustalono, że w pokoju zajmowanym przez Skarżącego znajdują się jego rzeczy osobiste. Okoliczność ta nie może jednak świadczyć, iż w lokalu tym Skarżący zorganizował swoje centrum życiowe. Znacząca dla takiej oceny jest w ocenie Sądu okoliczność, iż w mieszkaniu znajduje się lodówka należąca do Skarżącego, która jest nieużywana. Ponadto zwrócić należy uwagę, że Skarżący kwestionując wiarygodność przesłuchanych świadków, poza aktualną małżonką, nie był w stanie wskazać świadków, którzy potwierdziliby okoliczność zamieszkiwania przez niego w spornym lokalu. W ocenie Sądu całokształt materiału dowodowego zebranego przez organy prowadzące niniejsze postępowanie nie pozostawia wątpliwości, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji o wymeldowania Skarżącego z lokalu przy ul. [...] w K. . Organy w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy i oceniły, że sporny lokal nie stanowi centrum życiowego Skarżącego. Ponadto zaznaczyć należy, że przesłanka nieprzebywania w miejscu dotychczasowego zameldowania najczęściej wiąże się z urządzeniem centrum życiowego w innym miejscu. Jak ustaliły organy takim miejscem aktualnie jest dla Skarżącego lokal przy ul. [...]. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze wyjaśnić trzeba, że Skarżący błędnie wiąże okoliczność wyłączenia od załatwienia sprawy pracownika, który przeprowadzał oględziny w mieszkaniu przy ul. [...] w K. z udowodnieniem braku bezstronności po stronie tego pracownika, czy też wadliwością czynności dowodowych przeprowadzonych przez organ. Do wyłączenia pracownika od załatwienia sprawy doszło na wniosek samego pracownika z dnia [...] stycznia 2016 r., związany ze złożoną przez Skarżącego skargą, właśnie aby uniknąć jakichkolwiek zarzutów co do bezstronności. Zwrócić należy uwagę, że wspomniana skarga uznana została przez Burmistrza za niezasadną, a zarzutom podniesionym przez Skarżącego przeczy treść notatki służbowej z dnia [...] stycznia 2016 r. sporządzonej przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej w K. , którzy brali udział w tej czynności procesowej. Ponadto treść skargi wskazuje, że Skarżący błędnie łączy fakt wymeldowania z pozbawieniem go prawa do korzystania z pokoju, kuchni i łazienki w spornym lokalu, które to prawo wynika z wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. I Wydział Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Raz jeszcze zaznaczyć należy, że decyzja o wymeldowaniu Skarżącego z miejsca pobytu stałego pozostaje bez wpływu na przysługujące mu prawo do korzystania ze wskazanej części lokalu. Decyzja o wymeldowaniu ma na celu jedynie usunięcie fikcji ewidencyjnej i służy uaktualnieniu danych o miejscu rzeczywistego pobytu Skarżącego, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawa. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. przyznano pełnomocnikowi Skarżącego wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, którego wysokość ustalono na podstawie § 21 ust. 1 pot 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801).