IV SA/Po 34/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty uposażenia i odsetek od wypłaconego uposażenia oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej kpa), art. 104 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179 poz. 1750 ze zm., dalej ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 241 poz. 2416 ze zm.) przyznał Z. S. świadczenie pieniężne: 1. w wysokości [...] zł brutto ([...]netto) z tytułu wypłaty uposażenia i dodatkowego uposażenia rocznego za okres od [...] października 2005 r. do [...] lutego 2007 r. 2. w wysokości [...] zł z tytułu odsetek od uposażenia za okres od [...] marca 2007 r. do [...] kwietnia 2007 r. Organ I instancji wskazał, że na poczet wymienionych sum zaliczył: 1. kwotę wypłaconą stronie w dniu [...] kwietnia 2007 r. w wysokości [...] zł brutto ([...]zł netto) tytułem uposażenia za okres od [...] października 2005 r. do [...] lutego 2007 r., 2. kwotę wypłaconą stronie w dniu zwolnienia ze służby wojskowej [...] października 2005 r. w wysokości [...] zł. brutto ([...] zł. netto) z tytułu odprawy, 3. kwotę [...] zł brutto ([...]zł netto) wypłaconą stronie z tytułu świadczenia pieniężnego przez okres roku po zwolnieniu strony ze służby wojskowej. Organ I instancji określił, że łączna kwota do wypłaty wynosi [...] zł netto i zastrzegł, że kwota odsetek od uposażenia za okres od [...] marca 2007 r. do [...] kwietnia 2007 r. została wyliczona zgodnie z uzasadnieniem prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt. IV SA/Po 294/10. Uzasadniając organ I instancji wskazał, że z dniem [...] lipca 2005 r. strona została zwolniona z zawodowej służby wojskowej. Dnia [...] lutego 2007 r. Dowódca Wojska Lądowych (organ wyższego stopnia) decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy POW o zwolnieniu strony z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do rezerwy. W związku ze zwolnieniem w 2005 r. z zawodowej służby wojskowej wypłacono stronie: 1. dnia [...] października 2005 r. kwotę [...] zł brutto ([...] zł. netto) z tytułu odprawy, 2. łączną kwotę [...] zł brutto ([...]zł netto) z tytułu świadczenia pieniężnego przez okres roku po zwolnieniu strony ze służby wojskowej (okres: [...] sierpnia 2005 r. –[...] lipca 2006 r.). Nadto, po przywróceniu do służby wojskowej stronie wypłacono, w dniu [...] kwietnia 2007 r., kwotę [...] zł brutto ([...]zł netto) tytułem uposażenia za okres od 01 października 2005 r. do 28 lutego 2007 r. Organ wskazał, że bezspornym jest fakt, że stwierdzenie nieważności ww. decyzji Dowódcy POW o zwolnieniu strony z zawodowej służby wojskowej, spowodowało skutek ex tunc zarówno z zakresie restytucji statusu strony i jej prawa do uposażenia, jak również w zakresie odpadnięcia podstaw prawnych świadczeń należnych w związku ze zwolnieniem z tej służby. Z tego względu sumy, które faktycznie zostały wypłacone stronie w związku ze zwolnieniem ze służby w dniu 31 lipca 2005 r., wobec ich nie zwrócenia przez stronę mogą być zaliczone na poczet jej roszczeń o uposażenie. Rozpoznając wniosek strony o zwrot dokonanych potrąceń oraz wypłacenie odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] w dniu [...] czerwca 2008 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia oraz potrąconej kwoty. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...]. Rozpoznając skargę strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 marca 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 444/08 uchylił zaskarżoną decyzję. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 06 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 824/09 uchylił wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 marca 2009 r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. WSA w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 294/10 uchylił obie wydane w sprawie decyzje i przekazał sprawę organom administracji do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając wyrok Sąd stwierdził, że dopiero z chwilą stwierdzenia przez Dowódcę Wojsk Lądowych nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego, obalona została moc obowiązująca dokonanego wobec Skarżącego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego z mocą wsteczną, tj. od chwili jej wydania. Nie oznacza to jednak, że już od tej daty zostały zniesione automatycznie wszystkie skutki dokonanego wypowiedzenia albowiem, nawet wadliwe akty konstytutywne (a taki charakter noszą akty w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej), do czasu ich wyeliminowania z obrotu prawnego wywołują określone skutki w sferze prawa materialnego. Decyzja Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego, choć - jak to przyjął organ nadzoru - dotknięta ciężką wadliwością prawną, do czasu stwierdzenia jej nieważności zachowała moc erga omnes i korzystając z domniemania ważności, wywołała określone skutki prawne. W jej następstwie doszło do skutecznego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej, Skarżący przestał być czynnym żołnierzem zawodowym, a uzyskał nowy status przeniesionego do rezerwy i emeryta wojskowego. W tym czasie zaktualizowały się wobec Niego inne uprawnienia finansowe, prawo do świadczeń przysługujących w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego i świadczeń ubezpieczeniowych, a nie prawo do należności z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Skoro Skarżący przestał być czynnym żołnierzem zawodowym, to nie przysługiwało mu prawo do uposażenia, a tym samym nie powstawało roszczenie o jego zapłatę. Skoro w okresie między dokonanym wypowiedzeniem stosunku służbowego a ostatecznym stwierdzeniem nieważności takiej decyzji, organ nie miał podstaw prawnych do wypłaty uposażenia wobec niepozostawania przez Skarżącego w zawodowej służbie wojskowej, to nie sposób przyjąć, by mogło dojść do zwłoki w wypłacie uposażenia. Sąd zaznaczył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż reaktywowanie stosunku służbowego z mocą wsteczną stwarza jedynie fikcję prawną, że żołnierz pozostawał cały czas w służbie. Uposażenie przysługuje żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym lecz za pełnienie służby. Pozostawanie w stosunku służbowym bez podejmowania służby, ewentualnie bez gotowości i zdolności do jej pełnienia, nie rodzi prawa do uposażenia. Nadto świadczenie emerytalne jest świadczeniem konkurencyjnym w stosunku do uposażenia. Żołnierzowi przeniesionemu do rezerwy, pobierającemu emeryturę, nie przysługuje prawo do uposażenia należnego żołnierzowi w czynnej służbie zawodowej (wyroki NSA z: 13 września 2001 r. sygn. akt II SA 3288/08; 24 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1496/08; 27 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1298/05). W ocenie Sądu, roszczenie o zaległe uposażenie staje się wymagalne dopiero z chwilą stawienia się żołnierza do służby tzn. w sytuacji gdy żołnierz nie tylko pozostaje w stosunku służby wojskowej ale również wyraża gotowość do rzeczywistego pełnienia tej służby, a nadto, gdy zdolny jest do zawodowej służby wojskowej. Sąd określił, że wszelkie należności wynikające ze stosunku służbowego, przysługujące Skarżącemu przywróconemu do służby, stały się wymagalne w dniu [...] marca 2007 r. i to w tym dniu Skarżący winien otrzymać wszelkie należności wynikające ze stosunku służbowego, a skoro wypłata należnych kwot nastąpiła po okresie ich wymagalności skarżącemu przysługują odsetki za zwłokę. Nadto Sąd uznał, że odmowa przyznania zwrotu potrąconych świadczeń jest w pełni uzasadniona. Ponownie rozpoznając sprawę, ww. decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] przyznał stronie świadczenie pieniężne z tytułu wypłaty uposażenia, dodatkowego uposażenia rocznego oraz odsetek od uposażenia. Od opisanej decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2010 r. odwołanie złożył Z. S. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Odwołując się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie należnych świadczeń w kwocie 49.996,15 zł z tytułu uposażenia i dodatkowego uposażenia rocznego za okres od 01 października 2005 r. do 28 lutego 2007 r. oraz odsetek od tej kwoty za okres od dnia jej wymagalności tj. od 01 października 2010 r. do dnia zapłaty, bez dokonywania na poczet tych kwot jakichkolwiek potrąceń lub zaliczeń, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznana organowi I instancji. Jednocześnie wniósł o wyjaśnienie obliczeń zawartych w decyzji organu I instancji, ponieważ w żaden sposób nie wynika z nich zasadność przeznaczonej do wypłaty kwoty 4.539,58 zł. Uzasadniając wskazał, że z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę (art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Przepisy te nie przewidują możliwości potrącenia z wynagrodzenia (uposażenia) wcześniej spełnionego świadczenia, nawet jeżeli jego podstawa odpadła. Nadto, zgodnie z art. 91 § 1 Kodeksu pracy należności inne niż wskazane w art. 87 Kodeksu pracy mogą być potrącone z wynagrodzenia pracownika tyko za jego zgodą wyrażoną na piśmie, której to zgody odwołujący się nie udzielił. Odwołujący w chwili otrzymywania potrąconych należności był w dobrej wierze i wydatkował je na utrzymanie rodziny będąc przekonanym, że pieniądze te mu się należą. Nigdy nie był z tego tytułu wzbogacony. Zgodnie z art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73 pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi. Skoro odwołujący się, wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nigdy nie został skutecznie zwolniony ze służby wojskowej to nieprzerwanie przysługiwały mu świadczenia pieniężne związane z pełnieniem służby. W konsekwencji właściwe do wypłaty świadczeń organy pozostają w zwłoce i są zobowiązane do zapłaty na rzecz odwołującego się odsetek z tego tytułu. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając powtórzył argumenty organu I instancji a ustosunkowując się do wniosku o wyjaśnienie obliczeń zauważył, że w decyzji organu I instancji podano zestawienie kwot brutto i netto. Ze wskazanych kwot wynika, że różnica wartości 49,996,15 zł brutto (39.871,93 zł netto) oraz sumy kwot: 5.976,31 zł brutto (4.809,53 zł netto), 8.719,56. zł brutto (7.062,86 zł netto) 30,265,20 zł brutto (21.639,66 zł netto) - daje świadczenie w wysokości 5.035,08 zł. Kwota ta, po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych w wys. 906.00 zł daje kwotę netto 4.128,76 zł, do której dodano kwotę 410,50 zł z tytułu odsetek od uposażenia za okres od [...] marca 2007 r. do [...] kwietnia 2007 r. Od opisanej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył Z. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zarzucił rażące naruszenie przepisów art. 103 ust. 1 i art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Uzasadniając powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu oraz podkreślił, że chociaż organ dokonane potrącenie określa mianem zaliczenia, to jednak żaden przepis ustawy takiej możliwości nie przewiduje, zatem nie może ono wywołać jakichkolwiek skutków prawnych. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane po prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 294/10. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Organ administracji rozpatrując sprawę ponownie, powinien się zastosować do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Niezastosowanie się przez organ administracyjny przy ponownym wydawaniu decyzji do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu ocena prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2008r., I OSK 1850/07, publ. LEX nr 526070). Należy pamiętać, że bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok NSA z dnia 06 maja 2009 r., II OSK 691/08, publ. LEX nr 574442). W przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie uległ zmianie, a orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia z dnia 26 maja 2010 r. nie zostało wzruszone w żadnym trybie. Przystępując do oceny wydanych w sprawie decyzji Sąd wskazuje, że zawarte w prawomocnym wyroku z dnia 26 maja 2010 r. wytyczne zostały prawidłowo zrealizowane przez organy administracji. Organ I instancji prawidłowo określił i przyznał skarżącemu świadczenie pieniężne w wysokości 49.996,15 zł brutto z tytułu wypłaty uposażenia i dodatkowego uposażenia rocznego za okres od [...] października 2005 r. do [...] lutego 2007 r. oraz w wysokości 410,50 zł z tytułu odsetek od uposażenia za okres od [...] marca 2007 r. do [...] kwietnia 2007 r. Te ostatnią należność organy administracji przyznały na podstawie pisma skarżącego w tej sprawie, realizując wytyczną nakazaną przez sąd. Nadto zasadnie zaliczył skarżącemu kwoty wcześniej Mu wypłacone a wyszczególnione w decyzji organu I instancji. Odnośnie wywodów skargi należy podkreślić, że już w wyroku z dnia 26 maja 2010 r. Sąd prawomocnie przesądził, iż odmowa przyznania zwrotu potrąconych świadczeń jest w pełni uzasadniona. Konsekwencją tego stanu rzeczy w świetle ww. cytowanego art. 153 p.p.s.a. jest uznanie za nieskuteczne tych zarzutów skargi, które dotyczą bezpodstawności zaliczenia kwot wcześniej wypłaconych skarżącemu. Wydane w sprawie decyzje nie dość, że znajdują oparcie w przepisach prawa, to w świetle treści przepisów dotyczących prawomocności orzeczeń zawartych w art. 170 p.p.s.a. stanowią również realizację prawomocnego wyroku Sądu z dnia 26 maja 2010 r. oraz poprzedzającego go wyroku NSA z dnia 06 stycznia 2010 r. Na marginesie zatem Sąd podkreśla, w ślad za uzasadnieniem wyroku NSA, że stwierdzenie nieważności wypowiedzenia stosunku służbowego nie powoduje absolutnego przywrócenia stanu pierwotnego – nie zawsze łączy się z obowiązkiem wypłacenia świadczenia za cały okres pozostawania poza służbą. Uposażenie przysługuje żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym lecz za pełnienie służby. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił. ja