IV SA/Po 389/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2017r. w przedmiocie odrzucenia skargi, 2. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2017r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 3 października 2017r. dotyczącego prawa pomocy, 3. odmówić prawa pomocy w pozostałym zakresie. Stowarzyszenie "[...]" wraz ze skargą na postanowienie Wojewody opisane w rubrum, złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia z kosztów wpisu sądowego. W nadesłanym później formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy sprecyzowano, że wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 30 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 389/17 referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Rozpoznając sprzeciw Stowarzyszenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 4 lipca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Prowadząc dalej postępowanie doręczono Stowarzyszeniu zarządzenie z dnia 4 lipca 2017 r. do uiszczenia wpisu od skargi. Mając na uwadze zgłoszony w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego wniosek o ustanowienie pełnomocnika, Stowarzyszeniu przesłano również formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W powyższym stanie sprawy skarżące Stowarzyszenie nie uiściło wymaganego wpisu sądowego lecz złożyło zażalenie na wezwanie dotyczące wpisu (oddalone postanowieniem NSA z dnia 19 września 2017r. sygn. akt II OZ 1074/17) oraz złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się tym razem prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (bez podania jego zakresu) i ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Rozpoznając sprzeciw Stowarzyszenia, WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 3 października 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Stowarzyszenie "[...]" wniosło zażalenie na w/w postanowienie Sądu z dnia 3 października 2017 r. Prowadząc dalej postępowanie pismem z dnia 26 września 2017r. wezwano Stowarzyszenie do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 4 lipca 2017r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu. W tak ustalonym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 7 listopada 2017r. w pkt 1 odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 3 października 2017 r. dotyczące prawa pomocy a w pkt 2 odrzucił skargę, wskazując w uzasadnieniu postanowienia, iż powodem odrzucenia skargi było nieuiszczenie wpisu sądowego. Stowarzyszenie "[...]" wniosło zażalenie kwestionując w całości postanowienie Sądu z dnia 7 listopada 2017r. Skarżące Stowarzyszenie złożyło również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (bez podania jego zakresu) i ustanowienia radcy prawnego. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy stowarzyszenie wskazało, iż nie ma żadnych środków finansowych, majątku oraz nie ma konta bankowego, a swą działalność opiera na dobrowolnych składkach członkowskich. Przedstawicielka stowarzyszenia za pełnioną funkcję nie pobiera również żadnego wynagrodzenia. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano również, że stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie czerpie żądnych dotacji od Skarbu Państwa ani Unii Europejskiej. Oceniając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy na wstępie należy wskazać, że Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych bez podania jego zakresu. Uwzględniając stan faktyczny sprawy uznano, iż jego zakresem w części dotyczącej częściowego zwolnienia od kosztów sądowych objęte jest zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 7 listopada 2017r. w przedmiocie odrzucenia zażalenie na postanowienie z dnia 3 października 2017 r. dotyczącego prawa pomocy i postanowienie Sądu w przedmiocie odrzucenia skargi z uwagi na nie uiszczenie wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż zgodnie z brzmieniem art. 220 §4 i art. 261 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. – dalej P.p.s.a.) zażalenie wniesione na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu i postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy, wolne jest od wpisu. Powyższe uzasadnia umorzenie postępowania w przedmiocie wpisu od zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 7 listopada 2017r., o czym działając na podstawie art. 249a P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej ustanowienia radcy prawnego należy wskazać, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Uwzględniając powyższe należy wskazać, że sprawa z poprzedniego wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w niniejszym postępowaniu została już rozstrzygnięta ostatecznymi postanowieniami referendarza o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (vide postanowienie z dnia 30 maja 2017 r.) i o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (bez podania jego zakresu) i ustanowienia radcy prawnego (vide postanowienie z dnia 22 sierpnia 2017r.). Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w dotychczas przeprowadzonych postępowaniach wpadkowych było stwierdzenie, iż okoliczności podniesione przez skarżące Stowarzyszenie nie pozwalały na uznanie, że podjęło działania mające na celu zgromadzenie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego i opłacenie pełnomocnika z wyboru. Za niewystarczające uznano bowiem twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków i dobrowolnych składkach członkowskich. Pomimo tej treści rozstrzygnięć Stowarzyszenie złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem orzekającego w sprawie referendarza, działania skarżącego Stowarzyszenia nadal nie pozwalają na kompleksową ocenę jego sytuacji majątkowej. Jak wskazano bowiem wcześniej, w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt I FZ 2/13 oraz sygn. akt II FZ 1017/12; z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Sam fakt dobrowolności uiszczania składek członkowskich nie uzasadnia bowiem przyznania stowarzyszeniu prawa pomocy. W sytuacji rezygnacji przez członków stowarzyszenia z obowiązku uiszczana składek członkowskich i przyjęcia dobrowolności składek, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 9 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Okoliczności o jakich mowa wyżej wnioskodawca nie wykazał, gdyż w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż członkowie stowarzyszenia nie są w stanie opłacić kosztów sądowych w niniejszej sprawie i opłacić pełnomocnika z wyboru. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wniosek skarżącego stowarzyszenia i przedstawione informacje nie przemawiającą za przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego . Z tych względów, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 246 §2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 3 sentencji postanowienia.