IV SA/Po 4/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 października 2017r. w przedmiocie odrzucenia skargi, 2. odmówić prawa pomocy w pozostałym zakresie. Stowarzyszenie "[...]" wniosło skargę na postanowienie Wojewody, opisane w rubrum. Stowarzyszenie złożyło również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznawszy sprzeciw Stowarzyszenia, WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 maja 2017 r. zmienił zaskarżone postanowienie referendarza sądowego i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu sądowego (zażalenie na w/w postanowienie z dnia 30 maja 2017 r. zostało odrzucone postanowieniem tut. Sądu z dnia 8 sierpnia 2017r. utrzymanym w mocy postanowieniem NSA z dnia 17 listopada 2017r. sygn. akt II OZ 1416/17). Zarządzeniem z 31 maja 2017 r. Przewodniczącego IV Wydziału WSA w Poznaniu wezwano Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 września 2017 r. sygn. akt II OZ 1072/17 oddalił zażalenie Stowarzyszenia na ww. zarządzenie z 31 maja 2017 r. w przedmiocie wpisu sądowego. Mając na uwadze zgłoszony w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 kwietnia 2017 r. wniosek o ustanowienie pełnomocnika, Stowarzyszeniu przesłano również formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W powyższym stanie sprawy skarżące Stowarzyszenie nie uiściło wymaganego wpisu sądowego lecz złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (bez podania jego zakresu) i ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Rozpoznając sprzeciw Stowarzyszenia, WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie (zażalenie na to postanowienie zostało odrzucone postanowieniem Sądu z dnia 3 października 2017r.). Zarządzeniem z 22 września 2017 r. Stowarzyszenie zostało wezwane do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 31 maja 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu. W tak ustalonym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 31 października 2017r. w pkt 1 odrzucił zażalenie na zarządzenie z dnia 22 września 2017r. wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 31 maja 2017r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego a w pkt 2 odrzucił skargę, wskazując w uzasadnieniu postanowienia, iż powodem jej odrzucenia było nieuiszczenie wpisu sądowego. Stowarzyszenie "[...]" wniosło zażalenie kwestionując w całości postanowienie Sądu z dnia 31 października 2017r. Skarżące Stowarzyszenie złożyło również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (bez podania jego zakresu) i ustanowienia radcy prawnego. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy stowarzyszenie wskazało, iż nie ma żadnych środków finansowych, majątku oraz nie ma konta bankowego, a swą działalność opiera na dobrowolnych składkach członkowskich. Przedstawicielka stowarzyszenia za pełnioną funkcję nie pobiera również żadnego wynagrodzenia. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano również, że stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie czerpie żądnych dotacji od Skarbu Państwa, instytucji samorządowych ani Unii Europejskiej. Oceniając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy na wstępie należy wskazać, że Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych bez podania jego zakresu. Uwzględniając stan faktyczny sprawy uznano, iż jego zakresem w części dotyczącej częściowego zwolnienia od kosztów sądowych objęte jest zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 31 października 2017r. w przedmiocie odrzucenia skargi z uwagi na nie uiszczenie wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż zgodnie z brzmieniem art. 220 §4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. – dalej P.p.s.a.) zażalenie wniesione na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu i postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy, wolne jest od wpisu. Powyższe uzasadnia umorzenie postępowania w przedmiocie wpisu od zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 7 listopada 2017r., o czym działając na podstawie art. 249a P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy pozostałej części należy wskazać, że w myśl art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej można przyznać prawo pomocy w całości, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Uwzględniając powyższe należy wskazać, że sprawa z poprzedniego wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w niniejszym postępowaniu została już rozstrzygnięta ostatecznymi postanowieniami Sądu o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpis sądowego (vide postanowienie z dnia 30 maja 2017 r.) i o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (bez podania jego zakresu) i ustanowienia radcy prawnego (vide postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 lipca 2017r.). Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w dotychczas przeprowadzonych postępowaniach wpadkowych było stwierdzenie, iż okoliczności podniesione przez skarżące Stowarzyszenie nie pozwalały na uznanie, że podjęło działania mające na celu zgromadzenie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego i opłacenie pełnomocnika z wyboru. Za niewystarczające uznano bowiem twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków i dobrowolnych składkach członkowskich. Pomimo tej treści rozstrzygnięć Stowarzyszenie złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem orzekającego w sprawie referendarza, działania skarżącego Stowarzyszenia nadal nie pozwalają na kompleksową ocenę jego sytuacji majątkowej. Jak wskazano bowiem wcześniej, w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt I FZ 2/13 oraz sygn. akt II FZ 1017/12; z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Sam fakt dobrowolności uiszczania składek członkowskich nie uzasadnia bowiem przyznania stowarzyszeniu prawa pomocy. W sytuacji rezygnacji przez członków stowarzyszenia z obowiązku uiszczana składek członkowskich i przyjęcia dobrowolności składek, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 9 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Okoliczności o jakich mowa wyżej wnioskodawca nie wykazał, gdyż w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż członkowie stowarzyszenia nie są w stanie opłacić kosztów sądowych w niniejszej sprawie i opłacić pełnomocnika z wyboru. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wniosek skarżącego stowarzyszenia i przedstawione informacje nie przemawiającą za przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego . Z tych względów, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 246 §2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.